Getypt ambtelijk rapport/toelichting met handgeschreven correcties. Toelichting op het plan voor de vischvoorziening der stad Amsterdam door middel van een vischkaart en een klantenbinding.

ad. A- Uitreiking van een vischkaart.
Behoeft geen nadre toelichting.
Aanvankelijk is overwogen om gezinskaarten uit te reiken, evenals bij de brandstoffendistributie. De practijk heeft daar evenwel groote moeilijkheden naar voren gebracht, terwijl het verder onjuist wordt geacht, dat elk gezin, ongeacht de grootte, eenzelfde hoeveelheid visch zou krijgen.

ad. B. Verdeeling op de Vischmarkt.
De thans geldende speciale regeling ten aanzien van de Volendammers geeft in het raam van het nieuwe stelsel groote moeilijkheden. Deze groep is namelijk voor zeevisch en garnalen het ~~geheele~~ jaar in de verdeeling te Amsterdam opgenomen. De aal verdeelen ze echter zelf in Volendam, terwijl zij gedurende die periode, d.i. de zomermaanden tot 1 October, in verband met de hun gedane concessie voor de aal, in het geheel geen zoetwatervisch ontvangen. Deze regeling is bij een officieele ~~distributie~~ regeling, zooals thans wordt voorgesteld, niet vol te houden, aangezien vischkaart en klantenbinding vanzelfsprekend slechts mogelijk zijn, wanneer alle visch op één centraal punt wordt verdeeld. Indien dit namelijk niet zou gebeuren, zouden de beurten van alle kleinhandelaren niet gelijkmatig zijn, waardoor bijv. de klanten, die bij de groep Volendammers zouden zijn ingeschreven, vlugger aan de beurt zouden komen, dan die van de overige kleinhandelaren.

In dit verband moet erop worden gewezen, dat momenteel in het geheel geen aal voor de bevolking beschikbaar is. De te Volendam aangevoerde aal wordt aan de Rüstungs- en aanverwante bedrijven gezonden; de Volendammers ontvangen daarvan, omdat zij deelgenooten zijn in hun coöperatieven afslag, evenwel de volle winst. Wanneer de Volendammers met ingang van de nieuwe regeling te Amsterdam voor zoetwatervisch zouden worden ingeschakeld, zullen zij de ^kleinhandels winst van de Rüstungsbedrijven aan Amsterdam moeten overmaken, waar deze winst over alle aalhandelaren moet worden verdeeld.

Wanneer, als gevolg van de invoering van deze regeling, wel weer aal voor de bevolking beschikbaar wordt gesteld, zal ook alle Volendammer aal naar Amsterdam ter verdeeling moeten worden gezonden, zoodat ook dan weer alle kleinhandelaren gelijkelijk hiervan meedeelen. * Centrale problematiek: Het document beschrijft de transitie van een deels vrije markt (met name voor de Volendamse vishandelaren) naar een strikt gecentraliseerd distributiesysteem in Amsterdam.
* Klantenbinding: Er wordt gekozen voor "klantenbinding", wat inhield dat burgers zich bij één specifieke vishandelaar moesten registreren om hun rantsoen te verkrijgen. Dit moest voorkomen dat mensen bij meerdere winkels vis probeerden te kopen.
* Eerlijkheid: Het systeem van gezinskaarten (één kaart per huishouden) wordt afgewezen ten gunste van een systeem dat rekening houdt met gezinsgrootte, om een rechtvaardiger verdeling te waarborgen.
* De positie van Volendam: De Volendamse handelaren hadden een uitzonderingspositie wat betreft de palinghandel (aal). Het plan beoogt deze autonomie te beëindigen om een gelijk speelveld voor alle Amsterdamse visdetailhandelaren te creëren.
* Economische controle: Er wordt expliciet gesproken over het afromen van de "kleinhandels winst" op leveringen aan de Duitse oorlogsindustrie om deze winsten te herverdelen onder de Amsterdamse handelaren. Dit document is een treffend voorbeeld van de toenemende schaarste en de daaruit voortvloeiende bureaucratisering tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De term "Rüstungs- en aanverwante bedrijven" duidt erop dat een groot deel van de visvangst (in dit geval paling) werd opgeëist voor de Duitse oorlogsindustrie, waarschijnlijk voor de voedselvoorziening van arbeiders of militairen.

De visvoorziening in Amsterdam was tijdens de oorlog problematisch door brandstoftekorten voor de vissersvloot en de opeising van schepen. Door de invoering van de "vischkaart" werd vis een officieel distributieproduct, net als brood, vlees en brandstof. Het document laat de spanning zien tussen lokale handelsbelangen (Volendam) en de noodzaak voor de bezetter en het gemeentelijk apparaat om de totale controle over de voedselketen te behouden.