7 juni 1943. C o n c e p t .
vD/HB.

N o t i t i e s van een bespreking op 7 Juni 1943 van de Heeren C.F. Sixma, F. van Meurs, Mr. Bart, Sieburgh, De Haer, Van Duinhoven, Lammers en Böhne over het onderwerp:
Vischregeling: klantenbinding.

Heer Van Meurs deelt mede, dat hij omtrent het bovenstaande onderwerp een bespreking heeft gehad met vertegenwoordigers van het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd en van de Nederlandsche Visscherij-centrale. Er zijn namelijk zeer veel klachten over de vischregeling in ~~de~~ groote steden, vooral wat betreft den verkoop in de winkels. Uit een ingesteld onderzoek is spreker gebleken, dat de vischverkoop te Amsterdam voor 75 % in handen is van straathandelaren en slechts voor 25 % in handen van winkeliers. Spreker heeft er dan ook te Den Haag op gewezen, dat een klantenbinding alleen voor de winkeliers geen enkel nut heeft en dat, wanneer men op dit gebied iets wil bereiken, voor den geheelen vischhandel in de groote steden, bij wijze van proef, een klantenbinding moet voorschrijven.

Als voorbeeld kan daarbij worden genomen: het plan voor de klantenbinding voor groenten, neergelegd in spreker's voorstel aan den Burgemeester d.d. 22 Augustus 1942.

De hoofdpunten daaruit zijn:
Eenparig waren de aanwezigen van oordeel, dat ongeveer tegen het aanbreken van de herfst een ingrijpen van de Overheid geboden is. Dit zou moeten beginnen met een ordening van de aanvoeren ter markt en het invoeren van een verdeelingssysteem onder de daarvoor in aanmerking komende plaatselijke groentehandelaren.

Aan ieder, die op wettige wijze in het bezit van een stamkaart is, wordt een inschrijvingskaart in duplo uitgereikt volgens bijgaand model. De handelaar behoudt het eene deel, de klant het andere. De handelaar legt een inschrijvingslijst volgens voorgeschreven model aan, waarop zijn klanten in volgorde van aanmelding staan geboekt. Het nummer van den klant wordt zoowel op de inschrijvingskaarten als op de lijsten vermeld.

Zoodra de inschrijvingstermijn afgeloopen is, levert de handelaar de kaarten en de lijsten in bij de instantie, welke daarvoor wordt aangewezen. Hij ontvangt daarvoor een toewijzingskaart volgens bijgesloten model. Het aantal ingeschreven klanten volgens stamkaart hierboven vermeld, blijkende uit de toewijzingskaart, vormt de basis voor de bevoorrading van den Dit document betreft een intern verslag van een ambtelijke bespreking tijdens de Tweede Wereldoorlog over de regulering van de visdistributie. De kern van het probleem is de scheve verhouding in Amsterdam, waar straathandelaren 75% van de vismarkt beheersen ten koste van de reguliere winkeliers.

De voorgestelde oplossing is "klantenbinding": een systeem waarbij consumenten zich verplicht moeten registreren bij een specifieke winkelier met behulp van hun stamkaart. Dit administratieve systeem beoogt de informele straathandel in te perken en de bevoorrading door de overheid strakker te controleren. Het document is technisch van aard en beschrijft de bureaucratische uitvoering (inschrijvingskaarten, duplo's, toewijzingskaarten) die nodig is om een "ordening van de aanvoeren" te realiseren. In 1943 was de voedselsituatie in het bezette Nederland nijpend. De Duitse bezetter en de Nederlandse overheidsinstanties (zoals het hier genoemde Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd) probeerden de schaarse middelen via een strikt distributiesysteem te beheersen om zwarte handel te voorkomen en de eigen troepenmacht te voeden.

De genoemde "Heer Van Meurs" verwijst hoogstwaarschijnlijk naar een functionaris van de Amsterdamse distributiedienst of het marktwezen. De verwijzing naar een plan uit augustus 1942 voor groenten laat zien dat de overheid de succesvolle (of noodzakelijk geachte) repressieve maatregelen van de ene sector naar de andere wilde kopiëren. De vissector was traditioneel lastig te controleren vanwege de vele kleine vissers en de directe verkoop op straat; dit document getuigt van de poging om ook deze sector volledig onder centraal ambtelijk toezicht te brengen.