Getypt concept-plan met handgeschreven correcties en annotaties. 18 juni 1943 (gebaseerd op de handgeschreven datum rechtsboven "18/6 43"). [Handgeschreven bovenaan:]
2e concept
Concept- verdeeling [in rood]
S.W. 18/6 43 [rechtsboven]
VB/SV [uiterst rechtsboven]

Plan voor de vischvoorziening der stad Amsterdam door middel van een vischkaart en een klantenverbinding.

De punten van dit plan worden hieronder in het kort aangegeven; voor een gedetailleerde beschouwing wordt verwezen naar de toelichting, welke hierbij als bijlage is opgenomen.

A. Uitreiking van een vischkaart aan de bevolking.

Aan ieder, die op rechtmatige wijze in het bezit is van een distributie-stamkaart wordt een vischkaart uitgereikt volgens bijgaand model. Aan deze vischkaart bevinden zich een aantal genummerde bonnen nl. normale bonnen geldende [handgeschreven invoeging:] voor de versche vischsoorten [handgeschreven invoeging:] met uit r. aal en reserve bonnen, welke zullen kunnen gelden voor garnalen, voor ger.aal en voor bijzondere vischsoorten. Deze kaarten worden op [doorgestreept: normale, handgeschreven vervangen door:] gebruikelijke wijze door den Distributiedienst uitgereikt.

[In de linkerkantlijn:] O (rode cirkel)

B. Verdeeling op de Vischmarkt.

Alle kleinhandelaren, die in de verdeeling der versche vischsoorten op de Vischmarkt zijn opgenomen worden bij de regeling ingeschakeld. De vischsoorten, welke in de regeling zullen worden opgenomen, zijn: zeevisch, zoetwatervisch en aal; voor garnalen zal een aparte regeling worden getroffen, evenals voor ger.aal. Het systeem der bestaande vischverdeeling blijft geheel gehandhaafd, zoodat aan de technische werkzaamheden op de Vischmarkt niets behoeft te worden gewijzigd.

[In de linkerkantlijn:] XX O (met potlood/inkt)

Voor een goede uitvoering der regeling is het noodzakelijk, dat alle voor Amsterdam bestemde visch op één centraal punt i.c. de Vischmarkt wordt verdeeld.

--- Dit document is een ambtelijk ontwerp voor het aanscherpen van de voedseldistributie in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het plan is de introductie van een specifieke "vischkaart".

De belangrijkste observaties zijn:
1. Bureaucratische controle: De overgang van een relatief vrije handel naar een strikt gereguleerd systeem is hier in volle gang. Door de viskaart te koppelen aan de "distributie-stamkaart", kon de bezetter (of het Nederlandse bestuur onder toezicht) precies controleren wie wat kreeg.
2. Handgeschreven wijzigingen: De correcties wijzen op een actieve discussie over details. Zo is er specifiek aandacht voor "ger.aal" (gerookte aal) en garnalen, wat suggereert dat deze delicatessen of schaarse producten buiten de normale regels vielen.
3. Centralisatie: Het document benadrukt dat alle vis via de centrale "Vischmarkt" (waarschijnlijk de visafslag aan de De Ruyterkade) moet lopen. Dit was essentieel voor de controle en om de zwarte handel tegen te gaan.

--- In juni 1943 was de voedselsituatie in Nederland reeds nijpend. Hoewel vis in het begin van de bezetting nog redelijk verkrijgbaar was buiten de bonnen om, werd de controle gaandeweg de oorlog steeds verstikkender.

De rol van de Distributiedienst:
Deze dienst was verantwoordelijk voor de uitgifte van bonkaarten. Het feit dat dit plan specifiek voor Amsterdam wordt opgesteld, duidt op de logistieke uitdaging om een grote stadbevolking te voeden terwijl de aanvoer van zeevis stagneerde (vanwege het mijnengevaar op de Noordzee en de inbeslagname van vissersschepen door de Kriegsmarine).

Historische betekenis:
Dergelijke documenten tonen de "banaliteit" van de bezetting: de enorme administratieve machinerie die nodig was om schaarste te managen. Het plan is een voorbode van de nog veel grotere tekorten die uiteindelijk zouden leiden tot de Hongerwinter van 1944-1945. De "klantenverbinding" waarover gesproken wordt, hield in dat consumenten aan een specifieke winkelier werden gebonden, wat de bewegingsvrijheid van de burger verder inperkte.