Nota (beleidsstuk betreffende distributie) 9 juni 1943 HB.

DISTRIBUTIEDIENST AMSTERDAM.
Amsterdam, 9 Juni 1943.

Nota betreffende de Distributie van Visch.

Aansluiting is gezocht aan het stelsel, dat is neergelegd in de nota van 22 Augustus 1942 van den Gemeentelijken Adviseur voor Voedsel- en Distributieaangelegenheden betreffende de Groentevoorziening.
Op enkele punten zal hiervan echter moeten worden afgeweken in verband met den anderen aard van het artikel. Bedoeld wordt een bonnenstelsel, gepaard gaande met een klantenbinding.

1. Uitreiking van een vischkaart.
Aan ieder, die op rechtmatige wijze in het bezit is van een stamkaart, wordt een vischkaart uitgereikt volgens bijgaand model. Aan deze vischkaart bevinden zich eenige genummerde bonnen.

Niet een gezinskaart, doch een persoonlijke kaart, omdat het om practische redenen ondoenlijk is een gezinskaart uit te reiken en omdat door een persoonlijke kaart de grootte van elk gezin beter tot haar recht komt.

2. Inschrijving bij de handelaren.
De consument levert de vischkaart bij zijn handelaar in. Deze noteert op beide deelen zijn codenummer, alsmede het volgnummer van den klant (b.v. 125/12). De eene helft van de vischkaart, waaraan zich de bonnen bevinden, behoudt de consument, de andere helft behoudt de handelaar. De handelaar kan daarnaast desgewenscht een klantenlijst aanhouden.
Het aantal klanten, dat een handelaar mag aannemen, kan desgewenscht van te voren worden vastgesteld.

3. Bevoorrading van den handel.
De bij den handelaar ingeleverde helften van de vischkaart hebben het karakter van een vóór-inleveringsbon. Op basis van het aantal dezer helften wordt zijn vischtoewijzing vastgesteld. De visch wordt hem echter bij gedeelten geleverd. Alvorens hij een nieuwe hoeveelheid visch ontvangt, moet hij de vorige afleveringen volledig verantwoorden met op plakvellen geplakte bonnen van de vischkaart.

Voorbeeld.
Een handelaar krijgt 500 klanten. De bij hem ingeleverde gedeelten der vischkaart worden bij den daarvoor aan te wijzen instantie ingeleverd. Hij ontvangt daarvoor 500 x 1/2 pond visch. Deze wordt hem in 10 verschillende keeren toebedeeld. Elke keer als hij een hoeveelheid visch ontvangen heeft moet hij deze verantwoorden met de daarvoor van het publiek in te nemen genummerde bonnen van de vischkaart.

De herbevoorrading voor de volgende distributieperiode geschiedt op basis van het aantal ingeleverde bonnen van de vischkaart.

4. Bonaanwijzing en aflevering aan den consument.
Een bon van de vischkaart wordt aangewezen voor het koopen van een bepaalde hoeveelheid visch, b.v. 1/2 pond per persoon per bon. Zoodra de handelaar visch heeft aangekregen, maakt hij bekend, hoeveel volgnummers hij kan bedienen. (De vischaanvoer is namelijk te gering om de geheele bevolking van Amsterdam binnen eenige weken van visch te voorzien). Dit document is een ambtelijke nota waarin de logistieke en administratieve uitvoering van de visdistributie in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt uiteengezet. De kernpunten zijn:

• Individualisering: Er wordt gekozen voor persoonlijke kaarten in plaats van gezinskaarten om de verdeling nauwkeuriger op de bevolkingsopbouw af te stemmen.
• Klantenbinding: Consumenten moeten zich registreren bij een vaste vishandelaar. Dit systeem ("klantenbinding") werd gebruikt om de schaarse voorraad beter te kunnen plannen over de verschillende winkeliers.
• Controlesysteem: Er is sprake van een gesloten administratief systeem. De handelaar krijgt pas nieuwe voorraad als hij de gebruikte bonnen van de vorige levering op "plakvellen" heeft ingediend.
• Schaarste: De nota is opgesteld vanuit een situatie van extreme schaarste. In punt 4 wordt expliciet vermeld dat de aanvoer te laag is om de hele bevolking op korte termijn te bedienen, waardoor winkeliers per volgnummer moeten werken. In juni 1943 was de voedselvoorziening in het bezette Nederland zeer precair. Hoewel vis als een belangrijk vervangmiddel voor vlees werd gezien, was de visserij nagenoeg tot stilstand gekomen doordat de Noordzee oorlogsgebied was en de Duitse bezetter een groot deel van de Nederlandse vissersvloot had gevorderd.

De "Distributiedienst Amsterdam" was de lokale uitvoerder van het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening. Het document weerspiegelt de toenemende bureaucratisering van het dagelijks leven; elk pondje vis moest verantwoord worden met zegels, kaarten en lijsten. De spelling ("visch", "den", "geheele") is de op dat moment gangbare spelling-De Vries en Te Winkel.