Ambtsverslag/Rapport van de vismarktinspectie. 3 juli 1943. [Bovenaan de pagina, stempel en handgeschreven nummers]
No. 464/242/1 M. 1943 8/7
Go.

[Adressering]
Den heer Inspecteur van het Marktwezen,
Alhier.

[Tekst]
Op den 3den Juli ’43 te 14.35 uur werd op de H. Prinsengracht nabij den Haarlemmerdijk door Antonius Wilhelmus van Wees, geb. 23 Maart 1900 te Muiden N.H., van beroep melkbezorger, wonende Goudsbloemstraat 138 I hoog plaats ingenomen met een driewielige bakfiets. Bij nadering van een Politieagent wilde van Wees zich snel de Haarlemmerdijk op verwijderen. Op vermoeden dat v. Wees visch in zijn bakfiets had, verzocht ik den agent, van Wees aan te houden hetwelk mogelijk was omdat dezen agent van een rijwiel gebruik maakte.

Na aanhouding werd door mij geconstateerd dat van Wees nog een kleine voorraad schol in een kist en gerookte aal in een kistje in zijn bakfiets had.

Aangezien ik alleen dienst deed was mijn tijd in verband met te verwachten vischaanvoer zeer beperkt en verzocht ik den agent deze aangelegenheid verder te willen behandelen.

De agent verzocht mij wat te moeten doen, waarop ik hem te kennen gaf van Wees met zijn visch naar de Gem. Afslag te volgen en aldaar den Chef nadere inlichtingen te vragen ter verdere behandeling.

Amsterdam, 3 Juli 1943
Alkemade
[Handtekening/Paraaf]

[Kantlijn links onderaan]
Rapport vischmarkt?
5. 7-43
[Paraaf]

hr. Stam, bericht aub.
8/7 43 * De overtreding: Antonius Wilhelmus van Wees, een melkbezorger uit de Jordaan (Goudsbloemstraat), werd betrapt op het illegaal venten van vis (schol en gerookte paling) vanaf zijn bakfiets op de kruising van de Prinsengracht en de Haarlemmerdijk.
* De achtervolging: De verdachte probeerde te vluchten toen hij de politie zag, maar werd achterhaald door een agent op een fiets.
* De procedure: De rapporteur (waarschijnlijk een marktmeester of controleur genaamd Alkemade) kon de zaak niet zelf afhandelen omdat hij terug moest naar de visafslag voor de nieuwe aanvoer. Hij droeg de verdachte daarom over aan de politie met de instructie hem naar de Gemeentelijke Visafslag te brengen voor verdere afhandeling door de "Chef".
* Taalgebruik: Het document is opgesteld in de formele, ambtelijke stijl van de jaren '40, met gebruik van de oude spelling (visch, dezen, den heer). Dit document stamt uit juli 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van schaarste en een streng distributiesysteem. Handel buiten de officiële kanalen (de zwarte markt) werd streng aangepakt.

De "Gem. Afslag" (Gemeentelijke Visafslag) aan de De Ruyterkade was in die tijd de centrale plek waar alle vis binnengebracht en gecontroleerd moest worden. Het feit dat een melkbezorger vis verkoopt, duidt op illegale handel; hij had immers geen vergunning om vis te verhandelen en de herkomst van de vis was waarschijnlijk niet geregistreerd voor de distributie (bonkaarten). De angst van de man voor de politie en zijn poging om te vluchten onderstrepen het illegale karakter van zijn activiteiten in oorlogstijd. H. Prinsengracht Marktwezen Politie