Dienstbrief van de gemeente Amsterdam. 10 juli 1943. De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen (J.L. Straakman). Mevr. D. Weber-Reek, Beukenplein 6 II, Amsterdam (O). [Stempel linksboven:] No. 76^A/249/1 Mi. 1943 n/7
[Handgeschreven rechtsboven:] Maartens 31.

Aan
Mw. D. Weber-Reek,
Beukenplein 6 II,
A_L_H_I_E_R (O).

L.M. 490
-1943-
vischregeling.

10 Juli 1943.

[Handgeschreven paraaf in het midden van het document]

Naar aanleiding van Uw schrijven van 30 Mei j.l., deel ik U het volgende mede.
De verkoop van visch vindt inderdaad plaats in een daarvoor aangewezen loods in de Wagenaarstraat.
Oorspronkelijk begonnen de gegadigden zich reeds te 4 uur in den voormiddag in de rij op te stellen, hetgeen de nachtrust van de omwonenden stoorde. Thans is dit veranderd en wordt de file om 10 uur v.m. gevormd. Deze wordt in deelen verdeeld en door den marktmeester wordt geloot, welke groep het eerst voor visch in aanmerking komt. Deze regeling werkt tot tevredenheid van de gegadigden.
Bovendien wordt door het politiepersoneel nog streng toezicht gehouden.

VM

De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen,

[Handgeschreven handtekening:]
get J L Straak * Administratieve context: De brief is een formele reactie van het Amsterdamse stadsbestuur op een burgerklacht of -vraag over de overlast veroorzaakt door rijen voor de visverkoop. De kenmerken (L.M. staat waarschijnlijk voor Levensmiddelen) duiden op een strakke bureaucratische organisatie tijdens de bezettingsjaren.
* Sociale context: Het document illustreert de voedselschaarste tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vis was een van de weenige verse producten die nog beperkt beschikbaar waren, wat leidde tot enorme rijen ("files"). De noodzaak om al om 4 uur 's ochtends in de rij te gaan staan, toont de wanhoop van de bevolking aan.
* Maatregelen: Om de openbare orde en de nachtrust te handhaven, is een lotingsysteem ingevoerd door de marktmeester. Dit moest het "voordringen" en het extreem vroege wachten tegengaan.
* Taalgebruik: Er wordt gebruikgemaakt van de toen geldende spelling (bijv. "visch", "voormiddag"). De toon is zakelijk en autoritair. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). In 1943 was de voedselsituatie in de steden precair en was bijna alles op de bon. De Wagenaarstraat en het Beukenplein liggen in Amsterdam-Oost.

De ondertekenaar "J.L. Straak" verwijst naar Jan Lambertus Straakman, een NSB-wethouder die door de bezetter was aangesteld. Zijn portefeuille (Levensmiddelen) was in die tijd een van de meest cruciale en beladen functies binnen het stadsbestuur, aangezien hij direct verantwoordelijk was voor de distributie van de schaarse middelen onder de Amsterdamse bevolking. De brief toont aan hoe zelfs de kleinste details van de dagelijkse overleving, zoals de verkoop van een beetje vis, streng gereguleerd en door de politie gecontroleerd werden.