Ambtsbrief/besluit van de Burgemeester van Amsterdam aan het Gewestelijk Arbeidsbureau. 17 juni 1943 (met terugwerkende kracht vanaf 21 mei 1943). No. 46ᶜ/25/1ᵉ M. 1943 ⁴⁵/₆
Markkv. 974.

Aan het Gewestelijk Arbeidsbureau,
Amsterdam.

[Handgeschreven paraaf/notitie]
17 Juni 1943.

L.M. 55/14
(1943).
dienstverrichting.

Ik deel U mede, ingaande 21 Mei j.l. te hebben besloten om den marktkoopman W. Aal, geboren 23 Juni 1898, wonende Van Beuningenplein 31 II, wegens overtreding van het Tweede Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941, voor den tijd van vier maanden, dus tot en met 5 September 1943, van de verdeeling van visch aan den afslag alhier, uit te sluiten.

Gaarne zou ik zien, dat U Aal, voor zoover mogelijk, in de dienstverrichting opnam, uitsluitend gedurende het tijdvak zijner uitsluiting.

HD
De Burgemeester van Amsterdam,

(get.) Voûte

de Gemeentesecretaris,

(get.) J. F. FRANKEN * Inhoud: De burgemeester stelt het Gewestelijk Arbeidsbureau op de hoogte van een strafmaatregel tegen marktkoopman W. Aal. Vanwege een overtreding van visserijvoorschriften mag hij vier maanden lang geen vis inkopen op de Amsterdamse afslag. De burgemeester verzoekt expliciet om deze man gedurende die periode tewerk te stellen ("dienstverrichting").
* Juridische basis: De uitsluiting is gebaseerd op het "Tweede Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941". Dit wijst op de strikte regulering van de voedselvoorziening en distributie tijdens de bezettingsjaren.
* Actoren:
* W. Aal: Een marktkoopman uit de Staatsliedenbuurt (Van Beuningenplein).
* Edward Voûte: De door de Duitsers aangestelde regeringscommissaris/burgemeester van Amsterdam (NSB-sympathisant).
* J.F. Franken: De gemeentesecretaris die de administratieve afhandeling verzorgde.
* Opmerkelijk: De brief toont hoe economische straffen (uitsluiting van handel) direct gekoppeld werden aan gedwongen tewerkstelling via het Arbeidsbureau. Het is een voorbeeld van de repressieve controle op de zwarte handel en de voedselketen. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). In 1943 was de schaarste aan voedsel groot en de controle op distributie en prijzen extreem streng. Overtredingen van de distributiewetten (vaak gerelateerd aan zwarte handel) werden zwaar gestraft, niet alleen met boetes of celstraf, maar ook met beroepsverboden zoals hier te zien is.

De rol van het Gewestelijk Arbeidsbureau (GAB) was in deze jaren cruciaal en beladen. Terwijl het bureau voor de oorlog hielp bij werkverschaffing, werd het tijdens de bezetting een instrument voor de Arbeitseinsatz (gedwongen tewerkstelling in Duitsland of voor de Duitse oorlogsindustrie). De burgemeester maakt hier gebruik van dat apparaat om een 'overtredende' burger direct aan het werk te zetten wanneer hij zijn normale beroep niet mag uitoefenen. De naam van burgemeester Voûte is onlosmakelijk verbonden met de collaborerende Amsterdamse overheid die nauw samenwerkte met de bezetter.