Handgeschreven brief (klachtbrief). 13 juni 1943 (ontvangen/geregistreerd op 17 juni 1943). Amsterdam 13/6 43

Wel Ed. Heer Dokter Sträk Wethouder
te Amsterdam

Daar ik vernomen heb dat Uw over de vis voorziening
gaat, wil ik Uw het een en ander meedeelen
hoe er met de voorziening ervan omgesprongen wordt.
Mocht ik doch niet goed ingelicht zijn, misschien
wilt Uw dit schrijven aan de bevoegde instantie door
geven. Wij hebben in de Spaarndammerstraat 97 een
visstal van Manus Gerrits, die visman heeft
nummers uitgegeven om geen rij voor zijn huis te
hebben. En dat past hij dan nu ook niet, maar wij
die een nummer hebben zien ook geen vis. Het komt
wel in de hal, maar word clandiestien verkocht
ook eens in de drie vier weken komen een 20 nummers
aan de beurt voor vis die zoo klein is, dat het clandie-
stien toch niets opbrengt, want die willen ze niet
voor veel geld. Maar dat alles is nog niets, maar
waar de politie bijstaat gaat het clandiestien
weg, en daarvoor worden ze beloond met vis. Dat
is de zuivere waarheid, ook is opmerkelijk dat
er een paar jonge agenten zijn die aan dat
spelletje niet meedoen. En wanneer die wacht
hebben word er gewoon met de verkoop gewacht tot
ze afgelost zijn. Als je aan het Bureau Spaarndam-
merstraat je beklaagd word je afgewezen met daar
kunnen wij niets aan doen. Ik heb er de visman
over aangesproken dat hij zoo viaal vis aan de
agenten gaf, en weet Uw wat ze antwoord was
Ik kan ze beter voor dan tegen mij hebben, want
anders kan ik geen stuiver verdienen, nu dat
zegt genoeg. Ik hoop dan ook dat als Uw hier-
in verandering brengt, opdat wij bij dezen
voedsel schaarste nu er haast geen vlees, ook ons ge-
zin eens vis kunnen geven, en niet alleen agenten. * Inhoud: De briefschrijver beklaagt zich over de visverkoper Manus Gerrits (Spaarndammerstraat 97). Ondanks een nummersysteem voor klanten, wordt de beste vis "clandiestien" (illegaal/onder de toonbank) verkocht aan mensen die veel betalen, of als steekpenningen aan de politie gegeven.
* Corruptie: De schrijver stelt expliciet dat de politie van het bureau in de Spaarndammerstraat de illegale praktijken oogluikend toestaat in ruil voor vis. Alleen enkele "jonge agenten" zouden niet meedoen; de handel wacht tot zij worden afgelost.
* Taalgebruik: Het document bevat diverse spelfouten ("clandiestien", "viaal" voor veel/royaal, "veranderihg", "word") die typerend zijn voor een minder geschoolde burger die uit frustratie en nood naar de autoriteiten schrijft.
* Toon: De toon is dwingend doch respectvol ("Wel Edele Heer"), maar spreekt ook van wanhoop door de heersende voedselschaarste. * Tweede Wereldoorlog: Ten tijde van juni 1943 was de voedselsituatie in bezet Nederland zeer precair. Vlees was nauwelijks verkrijgbaar, waardoor vis een essentieel alternatief was.
* Distributiesysteem: De overheid probeerde de schaarste te beheersen met bonkaarten en gereguleerde prijzen, maar dit leidde tot een bloeiende zwarte markt ("clandestiene handel").
* Centrale Markthallen: De brief vermeldt dat de vis "wel in de hal" (de Centrale Markthallen in Amsterdam-West) aankomt, maar daarna in de wijk buiten de officiële kanalen om verdwijnt.
* Maatschappelijke spanning: Dergelijke brieven laten de diepe kloof zien tussen de "kleine man" die zich aan de regels probeert te houden en degenen die door corruptie of machtsposities (zoals de politie) de schaarste ontlopen. Dit soort klachten belandde vaak bij de afdeling Levensmiddelenvoorziening van de gemeente.