Ambtsedig verslag of proces-verbaal (fragment). 1 september en 2 september 1943. 3.
"Gisteren avond kreeg ik van mijn buurman Jongert 8 bakken versche spiering, om deze voor hem te rooken, daar Jongert zijn rookerij bezet was, door het rooken van Pos, nam ik deze bakken van hem over om deze te rooken." Om het onderzoek niet te bemoeilijken werd deze spiering door ons geblokkeerd voor een nader onderzoek bij Jongert te Monnickendam.

Op 1 Sept 1943 bevonden wij ons aan de rookerij van de firma Sterk te Volendam en vernamen wij van de chef rooker der firma Sterk.
"Gisteren avond zijn hier door Th. Jansen 17 kisten versche spiering geplaatst in de koelcellen voor enkele dagen."
Wij gingen de juistheid van deze mededeeling na en troffen de 17 kisten spiering aldaar aan.

Op 2 Sept 1943 bevonden wij ons in de rookerij van C. Jongert te Monnickendam, die ons mededeelde.
"Op 31 Aug 1943 werden hier door de chauffeur van Simons te Edam 8 bakken versche spiering afgeladen welke afkomstig waren van Th. Jansen te Amsterdam. Deze spiering zou ik voor Jansen rooken en inpakken voor f 0,50 per kg. Daar ik zelf daartoe geen gelegenheid had gaf ik ze over aan mijn buurman D. Vos om deze 8 bakken versche spiering voor mij te rooken."

Door deze verklaring van C. Jongert te... * Inhoud: Het document beschrijft een onderzoek naar de handel in spiering. Het lijkt te gaan om een controle op de distributieketen. De onderzoekers ("wij") horen verschillende partijen om te achterhalen hoe de vis wordt verplaatst en wie de eigenaar is.
* Logistieke keten: Er is sprake van een duidelijke keten: Th. Jansen (Amsterdam) levert vis via een transporteur (Simons uit Edam) aan rokerijen in de regio Waterland (Jongert, Sterk, Vos).
* Economische aspecten: Er wordt expliciet een prijs genoemd (f 0,50 per kg voor roken en inpakken). Dit wijst erop dat de controleurs toezagen op prijsbeheersing of illegale handel (zwarte markt) in een tijd van schaarste en rantsoenering.
* Terminologie: Termen als "geblokkeerd voor nader onderzoek" duiden op een officiële inbeslagname of tijdelijk verbod op verwerking door een controlerende instantie. Dit document stamt uit september 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Tijdens deze periode stond de visserij en de handel in levensmiddelen onder streng toezicht van de Rijksdienst voor de Voedselvoorziening en de Crisis Controle Dienst (CCD). Partijen vis die buiten de officiële kanalen om werden verhandeld of gerookt, werden als 'zwart' beschouwd. De regio rond het IJsselmeer (Monnickendam en Volendam) was een brandpunt voor dergelijke controles, omdat de vis daar direct van de kotters aan wal kwam en gemakkelijk aan het officiële distributiesysteem onttrokken kon worden.