Ambtsverslag / Rapportage van de Crisis Controle Dienst (C.C.D.). 2 september 1943 (betreft incident op 27 augustus 1943). [Stempel linksboven:]
No. 46a/55/1 M. 1943 6/9

[Handgeschreven tekst:]

Aan den Heer Directeur
Markthallen te Amsterdam.

Rapport.

[In potlood bovenaan:] moet ook m.v. Schilau eerst horen!

Ondergetekende, Bernard Kruyt, controleur C.C.D., wonende Westermanstraat 37 bis te Amsterdam, verklaart het volgende:

Op Vrijdag 27 Augustus 1943 te c.a. 10.30 uur werd aan mij gecontroleerde K. Schilau (visch), winkel houdende Hoofdweg 219 te Amsterdam. Op genoemden datum zijn aan voornoemden Schilau 50 kg schol III toegewezen. Op tijdstip van controle bleek winkel gesloten en niemand aanwezig. Bij informatie in naastgelegen drogisterij van Ch. Tissen, Hoofdweg 247 bleek, dat nog niemand geweest was. Te c.a. 11.30 opnieuw herhaald. Winkel gesloten. Niemand aanwezig.

Heden 2 Sept. 1943 wederom geïnformeerd bij voornoemden Ch. Tissen, volgens wiens verklaring op Vrijdag 27 Aug. j.l. Schilau (visch) in ’t geheel niet in zijn winkel is geweest.

Gezien de gehouden controle en de verklaringen van voornoemden Ch. Tissen, is gebleken dat K. Schilau (visch) op 27 Aug 1943 de hem aan een afslag toegewezen visch niet verkocht heeft in zijn winkel ~~Hoofdweg~~ Hoofdweg 219 te Amsterdam.

Amsterdam, 2 September 1943.
De Controleur C.C.D.
(w.g.) B. Kruyt.

[Linksonder:]
Gezien:
de districtsleider.
[Handtekening onleesbaar]

[Rechtsonder in rood potlood:]
46a/55/1 a Dit document is een officieel proces-verbaal of rapportage van een controleur van de Crisis Controle Dienst (C.C.D.). De C.C.D. was tijdens de Tweede Wereldoorlog belast met het toezicht op de naleving van de distributieregels en het bestrijden van de zwarte handel.

De kern van de zaak is een verdenking van illegale handel of onttrekking aan de distributie. De viswinkelier, K. Schilau, had op 27 augustus 1943 een toewijzing gekregen van 50 kilogram schol (klasse III) via de visafslag. Volgens de geldende regels was hij verplicht deze vis in zijn winkel aan de consumenten te verkopen tegen de vastgestelde prijzen.

Controleur Kruyt stelde echter vast dat de winkel de hele ochtend gesloten bleef. Een getuigenverklaring van de naburige drogist (Ch. Tissen) bevestigt dat de winkelier die dag helemaal niet is verschenen. De conclusie van het rapport is helder: de toegewezen vis is niet via de reguliere weg (de winkel) verkocht. Dit impliceert dat de vis hoogstwaarschijnlijk op de zwarte markt is verhandeld. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) was bijna alles op de bon. Om te voorkomen dat handelaren goederen "onder de toonbank" of voor woekerprijzen verkochten, hield de C.C.D. streng toezicht.

De "Markthallen te Amsterdam" (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) fungeerden als centraal punt voor de distributie van levensmiddelen in de stad. De controleurs van de C.C.D. waren vaak weinig geliefd bij de bevolking en winkeliers, omdat hun rapportages konden leiden tot zware straffen, variërend van hoge boetes tot sluiting van de zaak of zelfs detentie in kampen.

Opmerkelijk is de krabbel in potlood bovenaan: "moet ook m.v. Schilau eerst horen!". Dit duidt op een administratieve of juridische aantekening van een supervisor die vindt dat ook de echtgenote (m.v. staat waarschijnlijk voor mevrouw) gehoord moet worden voordat er definitieve sancties worden opgelegd, mogelijk omdat zij ook in de zaak werkzaam was of een verklaring kon afleggen over de afwezigheid van haar man. Bernard Kruyt (controleur C.C.D.) K. Schilau (viswinkelier) Ch. Tissen (drogist).