Officiële brief/correspondentie. 12 augustus 1944. Departement van Landbouw en Visscherij, Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd (ondertekend door de Directeur-Generaal van de Voedselvoorziening, S.L. Louwes). Den Heer Burgemeester van Amsterdam (gevestigd aan het Raadhuis, O.Z. Voorburgwal). (De tekst is letterlijk overgenomen, inclusief de toenmalige spelling en interpunctie.)

No.651 L.M.1944. Nº 2⁷/11/42ᵃ M.1944 18/8 Marktl
Departement van Landbouw en Visscherij.
Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd.

No.11623 Afd.A.Z. 's-Gravenhage, 12 Augustus 1944.

Telefoon 720060.
Bezuidenhout 30.

Bericht op schrijven van 31 Juli 1944,
Afd.L.M., No.651 '44.
Betreffende aardappelenvoorziening.

De in Uw nevenvermeld schrijven omschreven omstandigheden komen steeds voor wanneer de rantsoenen, die gedistribueerd worden den consument een onvoldoende hoeveelheid voedsel geven. De onmiddellijke reactie hiervan is, dat ongure elementen met hooge prijzen profiteeren van den nood van anderen.
Mijnerzijds wordt met het mij ter beschikking staand apparaat, den Centralen Contrôledienst, alles gedaan om het euvel te onderdrukken. Deze contrôle zal, daarvoor is zij ook in eerste instantie bedoeld, het zwaartepunt der werkzaamheden moeten leggen op de boerderij-contrôle. De contrôle op het wegvervoer, die ook de aandacht heeft, behoort evenwel tot het arbeidsterrein der politie. Indien de politie-autoriteiten ook al het mogelijke zouden kunnen doen, ten einde het euvel door weg-contrôle te bestrijden, zouden wij een heel eind verder kunnen komen. De leveringen der boeren zouden dan uitsluitend bij de V.B.N.A. terecht komen, waardoor ik eerder in de gelegenheid zal zijn de rantsoenen algemeen te verhoogen.
Inmiddels zal ik het wel op prijs stellen van U te vernemen welke telers zich aan clandestiene praktijken te buiten gaan. Op die wijze zal het den Centralen Contrôledienst wellicht eerder gelukken de boosdoeners te betrappen.
JH.
De Directeur-Generaal
van de Voedselvoorziening,

(get.) Louwes.

Aan den Heer Burgemeester van Amsterdam,
Raadhuis, O.Z.Voorburgwal,
A M S T E R D A M. Dit document is een antwoord van de Directeur-Generaal van de Voedselvoorziening op een brief van de burgemeester van Amsterdam over de nijpende aardappelschaarste en de daarmee gepaard gaande zwarte handel ("ongure elementen met hooge prijzen").

De kern van de brief is de verdeling van de handhavingsmacht:
1. De Centralen Contrôledienst (CCD): Richt zich primair op de bron, de boerenbedrijven ("boerderij-contrôle").
2. De Politie: Wordt door Louwes verantwoordelijk gehouden voor de controle op het transport ("wegvervoer").

Louwes stelt dat als de politie effectiever optreedt tegen illegaal transport, de aardappelen weer in de officiële distributiekanalen (V.B.N.A. - Vereniging Bureau Nationaal Aardappelplan) terechtkomen, wat essentieel is voor het verhogen van de algemene rantsoenen. Opvallend is de directe vraag aan de burgemeester om namen van telers die "clandestiene praktijken" bedrijven, een verzoek om inlichtingen om boeren direct aan te kunnen pakken. De brief is geschreven op 12 augustus 1944, een cruciaal moment vlak voor de bevrijding van Zuid-Nederland en de daaropvolgende spoorwegstaking en Hongerwinter (1944-1945). De schaarste aan voedsel was op dat moment al groot, en de druk op de distributieketen enorm.

Stephanus Louwes, de afzender, had de moeilijke taak om de voedselvoorziening in bezet Nederland te organiseren. Hoewel hij werkte onder het bewind van de bezetter, was zijn doel primair het voorkomen van hongersnood onder de Nederlandse bevolking door een strak distributiesysteem. De burgemeester van Amsterdam aan wie hij schrijft was de NSB'er Edward Voûte. De brief illustreert de bureaucratische strijd tegen de zwarte markt, die ontstond doordat de officiële rantsoenen simpelweg niet toereikend waren voor de bevolking. De genoemde locatie "Bezuidenhout 30" in Den Haag zou enkele maanden later, in maart 1945, grotendeels verwoest worden door een geallieerd bombardement. O.Z. Voorburgwal S.L. Louwes NSB Politie Rijksbureau