S.L. Louwes

Politiek vlugschrift / Periodiek (mogelijk gelieerd aan de NSB of een aanverwante agrarische splintergroepering zoals het Nederlandsch Agrarisch Front).

* **Toon en Stijl:** De tekst is polemisch, agressief en populistisch. Het gebruikt sterke termen zoals "hemeltergend", "greep van het kapitalisme" en "mestvaalten der democratie". Het is duidelijk bedoeld om onvrede aan te wakkeren tegen het zittende ambtelijke apparaat. * **Ideologie:** De ideologie is onmiskenbaar Nationaal-Socialistisch (NSB-georiënteerd). Dit blijkt uit de nadruk op de "volksgemeenschap", de "sibbe" (een specifiek nationaalsocialistisch woord voor familie/geslacht), en het aanvallen van het "liberalisme". * **Doelwit:** De pijlen zijn gericht op Ir. S.L. Louwes (Directeur-Generaal van de Voedselvoorziening) en de lokale besturen (zoals Kampen en Den Haag). Louwes wordt ervan beschuldigd slechts "mee te waaien met de wind" om zijn post te behouden, terwijl de echte "nieuwe orde" radicalere veranderingen eist. * **Retoriek:** Het document gebruikt concrete voorbeelden van rotte groenten (70.000 kilo peen) om de incompetentie van de overheid te bewijzen. Dit was een bekende tactiek om het volk te overtuigen dat de oude democratische structuren hadden afgedaan. ---

Getypt afschrift van een brief.

* **Kernboodschap:** De brief is een dringend verzoek om een gesprek tussen de Amsterdamse autoriteiten en S.L. Louwes (de landelijke voedselcommissaris). Het doel is om toestemming te krijgen voor het aanleggen van noodvoorraden in Amsterdam voor een periode van zes weken. * **Probleemstelling:** De aanleiding zijn de "toenemende vervoersmoeilijkheden". De gemeente Amsterdam voorziet grote logistieke problemen bij de voedselvoorziening voor de komende winter (1941-1942) en wil dit voorblijven door nu al voorraden binnen de stad op te slaan. * **Bestuurlijke context:** De brief is geschreven namens de "Regeeringscommissaris voor de stad Amsterdam". Dit was de titel die de Duitse bezetter gaf aan de regeringscommissaris (in dit geval de nationaalsocialistisch gezinde Edward Voûte) die het college van B&W en de gemeenteraad verving. * **Urgentie:** De schrijver vraagt om nog "deze week" ontvangen te worden, wat wijst op de hoge prioriteit van de voedselzekerheid in de hoofdstad.

Afschrift van een telegram.

* **Inhoud:** De vischhandel uit Volendam (verenigd in de vereniging St. Antonius) protesteert tegen de kwaliteitsvermindering van hun vis door het trage transport via de tram. Ze eisen dat het verbod op visvervoer door professionele vrachtwagenchauffeurs (a-vervoerders) tussen Volendam en Amsterdam wordt opgeheven. * **Doel:** De commissie verzoekt het gemeentebestuur van Amsterdam om hun steun uit te spreken voor dit verzoek (adhesiebetuiging). * **Taalgebruik:** Typische telegramstijl (geen lidwoorden, korte zinnen, doorschrijvend). * **Opmerkelijke details:** Er wordt verwezen naar de 'tram', waarschijnlijk de Waterlandse tram die destijds de verbinding vormde. De genoemde 'Bureau Louwes' en 'Bureau Bouwman' waren instanties die tijdens de bezetting de voedselvoorziening en distributie reguleerden.

Document

Deze notitie betreft een overleg tussen afgevaardigden van de Gemeente Amsterdam en het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd (RBVO). De kern van de bespreking is de 'dislocatie' van voedselvoorraden. Men streefde ernaar om in Amsterdam op diverse strategische 'stapelplaatsen' (opslaglocaties) een noodvoorraad van vier weken aan distributiegoederen (gerantsoeneerde artikelen) aan te leggen. Amsterdam kreeg de instructie om hiervoor een schriftelijk plan in te dienen bij de speciale dislocatie-commissie. Voor logistieke knelpunten werd verwezen naar de heer Bouwman, het hoofd van de afdeling Vervoer van het bureau van Ir. Louwes. Het genoemde adres, Waalsdorperweg 84 in Den Haag, was destijds inderdaad de zetel van de vervoersafdeling van dit rijksbureau.

Getypte notulen/verslag van een vergadering.

De tekst betreft een zakelijk verslag over de structuur en financiering van wetenschappelijk onderzoek binnen de voedingssector. De kernpunten zijn: * **Financiële coördinatie:** Er wordt gepleit voor het samenvoegen van diverse geldstromen (van veilingen, gemeenten en het Rijk) in "één pot" om de doelmatigheid te vergroten, terwijl men wel rekening houdt met de specifieke wensen van de donateurs. * **Rol van de Commissie:** De Commissie fungeert als intermediair tussen onderzoekers en financiers. Haar taak is het versterken van contacten en het adviseren over de toewijzing van onderzoeksgelden. * **Onderzoekssturing:** Er wordt vastgesteld dat de Commissie ook een sturende rol krijgt in het toewijzen van onderzoeksvragen die van 'buitenaf' (niet vanuit de instituten zelf) komen aan de juiste onderzoekers of instanties.

Telegram.

Dit telegram is een officieel noodsignaal over de dreigende voedseltekorten in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de voortijdige consumptie van koolplanten. In plaats van deze plantjes op het land te laten uitgroeien tot volwaardige kolen voor de wintervoorraad, worden ze door de nijpende schaarste nu al als jonge plantjes verkocht en gegeten. De burgemeester (Voûte) hanteert een alarmerende toon ("ernstig gevreesd", "dringend spoedig") omdat deze praktijk de voedselzekerheid voor de komende winter direct in gevaar brengt. Het document toont de bureaucratische afhandeling van de voedselvoorziening: het werd verzonden op 12 juni en de stempel onderaan suggereert een verwerking of ontvangstbevestiging op 13 juni. De notitie "Markth." verwijst zeer waarschijnlijk naar de Centrale Markthallen in Amsterdam, de plek waar deze handel werd geconstateerd.

Afschrift van een officiële brief (getypt).

Deze brief illustreert de spanningen binnen de distributie-organisatie tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van het conflict is een verschil in behandeling van diverse groepen werknemers in de voedselvoorziening: 1. **De Klacht:** Het vaste personeel van de Centrale Markt in Amsterdam mag geen inkopen doen op de markt zelf. De afzender stelt dat dit nodig is om hun onafhankelijkheid en autoriteit ten opzichte van handelaren te bewaren. 2. **De Ongelijkheid:** Andere groepen, zoals NS-personeel en controleurs van de Crisis Controle Dienst (CCD), mogen wél aardappelen kopen zonder bonnen. De reden hiervoor is onthutsend pragmatisch: omdat ze de hele dag met aardappelen werken en overal in de stad komen, is controle onmogelijk. Men staat de aankoop zonder bonnen toe om diefstal te "afkoopen". 3. **De Vergelijking:** De afzender maakt een onderscheid met de 'Centrale Keukens', waar personeel gratis warm eten krijgt. Hij rechtvaardigt dit omdat het eten daar toch al bereid is en het als belaste 'fabrieksvoeding' wordt gezien die de gezinnen thuis niet direct helpt. 4. **Weerwoord (handgeschreven):** De handgeschreven noten ondergraven de argumenten van de afzender. De commentator merkt op dat ook kantoorpersoneel mee-eet en dat het gratis eten wel degelijk het gezin ten goede komt, omdat de werknemer dan minder brood van huis meeneemt. ---

Getypt telegram met handgeschreven kanttekeningen en archiefstempels.

Dit telegram is een officieel verzoek van de burgemeester van Amsterdam aan de topambtenaar verantwoordelijk voor de voedselvoorziening tijdens de bezettingsjaren. Het document belicht een kritiek probleem: de logistiek van de voedselketen hapert door een tekort aan brandstof. De kernpunten zijn: 1. **Brandstofschaarste:** Door het gebrek aan benzine moeten de vrachtwagens van tuinders rondom Amsterdam dringend worden omgebouwd naar persgas (samengeperst lichtgas) om de stad te kunnen blijven bevoorraden. 2. **Financiële drempel:** Hoewel er een leenfaciliteit bestaat via het 'fonds voor den Middenstand', weigeren de meeste tuinders (slechts 4 van de 54 hebben gereageerd) deze schuld op zich te nemen. De financiële risico's worden te hoog geacht. 3. **Hulpvraag:** De burgemeester vreest voor de groentenvoorziening van de stad en vraagt Louwes om een gunstiger regeling te bewerkstelligen waarbij de overheid meer kosten op zich neemt.

Ambtsbrief (afschrift van een getypte brief).

* **Inhoud:** De brief is een reactie op een verzoek van de gemeente Amsterdam om krediet voor het ombouwen van vrachtwagens van tuinders. Louwes wijst dit verzoek namens de rijksoverheid resoluut af en verwijst naar een eerdere afwijzing in februari. * **Kernprobleem:** Tuinders weigeren gebruik te maken van het bestaande 'Fonds voor Bijzondere Financiering voor den Middenstand'. Louwes suggereert dat de gemeente Amsterdam dan zelf maar garant moet staan (borgstelling) voor de financiële risico's. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk taalgebruik met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "den ombouw", "dezerzijds"). Opmerkelijk is de spelfout "Ik geeft U" (in plaats van "Ik geef U"). * **Belanghebbenden:** De brief noemt het Departement van Financiën en de Directeur van het Marktwezen in Amsterdam als noodzakelijke gesprekspartners om tot een oplossing te komen.

Brief (doorslag/kopie van een officieel schrijven).

Dit document is een ambtelijke begeleidingsbrief waarin de burgemeester van Amsterdam afschriften van eerdere correspondentie doorstuurt naar het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd (RBVO). De kern van de zaak is de **financiering (credietverstrekking)** voor de **ombouw van voertuigen** van tuinders in de regio Amsterdam. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was er een enorm tekort aan vloeibare brandstoffen (benzine). Om de voedselvoorziening op gang te houden, moesten vrachtwagens en auto's van tuinders worden omgebouwd om op alternatieve brandstoffen te rijden, meestal door middel van een houtgasgenerator. Omdat deze ombouw kostbaar was, werd er blijkbaar onderhandeld over kredieten om dit mogelijk te maken. De brief is ondertekend door Edward Voûte, die door de Duitse bezetter als burgemeester was aangesteld, en gemeentesecretaris J.F. Franken.

Handgeschreven memo of nota.

* **Kernproblematiek:** De schrijver klaagt over de plotselinge ontregeling ("in elkaar geschopt") van het bestaande marktsysteem voor tuinders, wat nadelig is voor de consument. Er wordt gepleit voor een gestroomlijnde regeling die rekening houdt met drie stromen: de binnenlandse markt, de export en de leveringen aan de Duitse *Wehrmacht*. * **Voorgestelde Oplossing:** Men stelt voor om overschotten ("als er op dagen teveel is") direct uit de handel te nemen voor export, een praktijk die blijkbaar al deels bestond. De nadruk moet echter liggen op de binnenlandse voorziening met handhaving van de maximumprijzen. * **Organisatorisch:** Er wordt verwezen naar overleg tussen "Dir." (waarschijnlijk een Directeur) en "Driessen". Daarnaast wordt voorgesteld om statuten aan te passen zodat "verantwoordelijke personen" (mogelijk bestuurders of toezichthouders) officieel kunnen worden vastgelegd voor markttoezicht. * **Toon:** De tekst is zakelijk maar enigszins geagiteerd over de huidige gang van zaken, met een duidelijke focus op praktische oplossingen en bureaucratische controle.

Verslag/Notulen (Pagina 5).

Dit document vormt de vijfde pagina van een vergaderverslag van een Nederlandse bedrijfsorganisatie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn: 1. **Organisatorische strijd:** Er is onduidelijkheid over de positie van de "Exportschlachterijen" (exportslachterijen). Zij voelen zich niet thuis in de huidige Ondervakgroep en vrezen dat het "Bedrijfschap voor Vee en Vleesch" hun belangen schaadt. 2. **Macht van de Secretaris-Generaal:** Uit de tekst blijkt de bureaucratische controle door de bezetter en de collaborerende overheid. Hoewel organisaties "verordenende bevoegdheid" (het recht om regels uit te vaardigen) kunnen krijgen, blokkeert de Secretaris-Generaal dit in de praktijk door nooit de vereiste goedkeuring te verlenen. Alleen de organisaties onder S.L. Louwes lijken werkelijke macht te hebben. 3. **Bestuurlijke procedure:** Er vindt een stemming plaats over het vertrouwen in het bestuur (Jerne, Tusenius, Van Kalken). Hoewel het vertrouwen wordt bevestigd, ontstaat er procedurele kritiek van de Heer Steenkamp omdat een brief van de N.V. Utrechtsche IJs- (die pleit voor vertegenwoordiging van kleinere bedrijven) pas *na* de stemming werd voorgelezen. 4. **Terminologie:** Het document gebruikt de specifieke terminologie van de "Organisatie-Commissie" (Groep Industrie, Hoofdgroepen, Bedrijfschappen), het corporatistische economische stelsel dat door de Duitsers in Nederland werd ingevoerd.

Afschrift van een officiële brief (getypt).

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek van de burgemeester van Amsterdam om de strategische aardappelvoorraad van de stad te verhogen naar een marge van ten minste één week. * **Argumentatie:** Directeur-Generaal Louwes voert technische en biologische redenen aan voor de beperking tot een voorraad van 5 dagen. De aardappelen zijn op dat moment in het seizoen nog te "jong" (vroege oogst) voor langdurige opslag. Bovendien is er een acuut risico op de aardappelziekte (*Phytophthora*), versterkt door recente regenval, wat bij grotere voorraden tot aanzienlijk bederf en voedselverlies zou leiden. * **Toon:** De toon is ambtelijk, beslist maar beleefd ("heeft evenwel al mijn aandacht"). Het weerspiegelt de centrale regie over de voedseldistributie tijdens de bezettingsjaren.

Officiële brief/correspondentie.

Dit document is een antwoord van de Directeur-Generaal van de Voedselvoorziening op een brief van de burgemeester van Amsterdam over de nijpende aardappelschaarste en de daarmee gepaard gaande zwarte handel ("ongure elementen met hooge prijzen"). De kern van de brief is de verdeling van de handhavingsmacht: 1. **De Centralen Contrôledienst (CCD):** Richt zich primair op de bron, de boerenbedrijven ("boerderij-contrôle"). 2. **De Politie:** Wordt door Louwes verantwoordelijk gehouden voor de controle op het transport ("wegvervoer"). Louwes stelt dat als de politie effectiever optreedt tegen illegaal transport, de aardappelen weer in de officiële distributiekanalen (V.B.N.A. - Vereniging Bureau Nationaal Aardappelplan) terechtkomen, wat essentieel is voor het verhogen van de algemene rantsoenen. Opvallend is de directe vraag aan de burgemeester om namen van telers die "clandestiene praktijken" bedrijven, een verzoek om inlichtingen om boeren direct aan te kunnen pakken.

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

Div. bylagen (w.o. teek).

1/4 '39.- L. S. Mw. Swüerde - Mol St. Ant. Breestr. 74, moet onder gewende behandeling blijven is de specialist WPolak.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

# TRANSCRIPTIE J. Briënne Lupinestr. 31 Hilversum _