Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen. 15 januari 1945. De Directeur (organisatie niet expliciet genoemd, vermoedelijk gerelateerd aan voedselvoorziening). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier (vermoedelijk Amsterdam of een andere grote Nederlandse stad). [Handgeschreven, linksboven:] Nora 15/1
2A/11/2M. '44

[Rechtsboven:]
[Handgeschreven paraaf/naam]
VB/RP.

15 Januari 1945.

Den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.
===========

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 28 December j.l. om advies ontvangen stuk no. 1035 L.M.1944, heb ik de eer U het volgende te berichten.

Uit een door mij ingesteld onderzoek bij de leiding der V.B.N.A. is mij gebleken, dat er inderdaad op een moment stagnatie is geweest in de afgifte van aardappelen aan de rooiers en dat deze stagnatie inderdaad een gevolg was van een weigering der aardappellossers om tijdens regen te lossen. De betrokken lossers hebben zich daarbij noch gestoord aan de opdrachten van hun werkgevers, noch aan de vermaningen der voorlieden. Hoewel er sindsdien herhaaldelijk regenperiodes zijn geweest, zijn er volgens de leiding der V.B.N.A. meerdere weigeringen om te lossen niet meer voorgekomen.

Aangezien er een verbod tot staken bestaat, heb ik de leiding der V.B.N.A. medegedeeld, dat zij verplicht is van elk geval van staking de bevoegde autoriteiten, i.c. de ordepolitie onmiddellijk op de hoogte te stellen zoodat zonder verwijl tegen de schuldigen kan worden opgetreden terwijl, voorzoover de gevallen zich voordoen op één der markten, ook ik op de hoogte dien te worden gesteld.

De Directeur,

--- Deze brief is een rapportage van een directeur aan de wethouder van Levensmiddelen over een verstoring in de aardappelvoorziening. Een onderzoek bij de "V.B.N.A." (waarschijnlijk de Vereniging van Belanghebbenden bij den Nederlandse Aardappelhandel) bevestigde dat aardappellossers op een bepaald moment weigerden te werken vanwege de regen. Dit leidde tot een stagnatie in de distributie ("afgifte aan de rooiers", wat hier mogelijk doelt op transporteurs of distributeurs).

De toon van de brief is streng en typerend voor de periode van de bezetting. De directeur benadrukt dat staken verboden is. Hij heeft de instructie gegeven dat toekomstige weigeringen direct gemeld moeten worden aan de "ordepolitie" (Ordnungspolizei), zodat er "zonder verwijl" (meteen) tegen de arbeiders kan worden opgetreden. Dit duidt op een repressief klimaat waarin arbeidsconflicten tijdens de voedselcrisis hardhandig werden aangepakt.

--- De brief is gedateerd op 15 januari 1945, midden in de Hongerwinter in het nog bezette deel van Nederland. Tijdens deze periode was de voedselvoorziening, en met name de distributie van aardappelen, van vitaal belang om de hongersnood in de steden te bestrijden. Elke stagnatie in de aanvoer kon fatale gevolgen hebben.

Tegelijkertijd was Nederland bezet door nazi-Duitsland. De "ordepolitie" waarnaar verwezen wordt, werkte onder Duits toezicht en werd ingezet om de openbare orde te handhaven en stakingen of verzet de kop in te drukken. Het stakingsverbod was door de bezetter opgelegd om de economie en de logistiek draaiende te houden voor de Duitse oorlogsinspanning en de minimale civiele behoeften. De brief illustreert de precaire balans tussen de dringende noodzaak van voedseldistributie en de harde hand van het bezettingsbestuur tegenover arbeiders die onder erbarmelijke omstandigheden (zoals regen in de winter) hun werk weigerden te doen. M. Hekkel