Officieel rapport van een prijscontroleur. [Stempel linksboven: No. 1c/16/1] [Paarse stempel: M. 1944]
[Handgeschreven merkje rechtsboven in rood]

R A P P O R T.

[Kleine stempel/krabbel: M/3]

In opdracht van den heer bedrijfschef van den Centrale Markt heb ik controleur B.Felthuis, mij op Zaterdag 11 Maart 1944 met den controleur A.Klaasen van de C.C.D. afd Technische controle, naar de Hunzestraat begeven teneinde controle uit te oefenen op den winkelier in groenten en fruit B.Berendsen, die in perceel Hunzestraat 70 een groenten- en fruitzaak heeft en van wien werd verondersteld dat hij appelen zou verkoopen tegen f. 6.- per kg.
Wij hebben verschillende klanten die de winkel verlieten staandegehouden doch niemand van hen bleek in het bezit te zijn van appelen. De groente, die deze menschen bij zich hadden, hadden zij tegen den vastgestelden prijs gekocht. Vervolgens hebben wij een onderzoek ingesteld in de zaak van Berendsen, doch ook daar geen appelen gevonden. Op verzoek van Berendsen hebben wij ook zijn woonhuis (Zomerdijkstraat 9) doorgezocht ook daar geen appelen gevonden. Berendsen verklaarde ons dat men het hem op deze manier lastig maakt, omdat hij onder zijn klanten verscheidene N.S.B.ers heeft.

Amsterdam, 13 Maart 1944.

De controleur,

[Handtekening: B. Felthuis]

[Linksonder handgeschreven aantekening: st b] Dit document is een verslag van een economische inspectie tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de zaak is de verdenking van zwarthandel. De winkelier, B. Berendsen, werd ervan verdacht appelen te verkopen voor 6 gulden per kilo, een prijs die ver boven de officieel vastgestelde maximumprijs lag.

Opvallende elementen in de tekst:
* Werkwijze: De controleurs observeerden de winkel, hielden klanten staande om hun aankopen en de betaalde prijs te controleren, en doorzochten vervolgens zowel de winkel als het woonhuis.
* Resultaat: De controle leverde niets op; er werden geen appelen gevonden en de klanten hadden legale prijzen betaald voor hun groenten.
* Politieke lading: De laatste zin is cruciaal. Berendsen suggereert dat de (valse) aangifte tegen hem voortkomt uit rancune van buurtgenoten of verzetsgezinden, omdat hij ook leden van de N.S.B. (Nationaal-Socialistische Beweging) als klant bedient. Dit werpt een licht op de sociale spanningen in Amsterdamse wijken (zoals de Rivierenbuurt, waar de Hunzestraat ligt) tijdens de oorlogsjaren. In 1944 was de voedselsituatie in Nederland nijpend door de Duitse vorderingen en de haperende distributie. Producten zoals fruit waren schaars en de prijzen waren door de bezetter streng gereguleerd. De C.C.D. (Crisis Controle Dienst) was verantwoordelijk voor het opsporen van prijsopdrijving en illegale handel.

De genoemde prijs van f. 6,00 voor een kilo appelen was in die tijd exorbitant (ter vergelijking: het gemiddelde weekloon van een arbeider lag rond de f. 25,00 tot f. 35,00).

De vermelding van de N.S.B. duidt op de diepe verdeeldheid in de samenleving. Winkeliers die "foute" klanten hielpen, werden vaak met argwaan bekeken door de rest van de bevolking, wat in dit geval leidde tot een (vermoedelijk valse) melding bij de opsporingsdiensten. A. Klaasen B. Berendsen B. Felthuis N.S.B.