Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam. [Stempel/Nummering linksboven:]
№ 29/22/1

[Stempel/Nummering middenboven:]
M. 1944 31/3

[Titel:]
R A P P O R T
(onderstreept)

[Body tekst - getypt:]
In opdracht van den heer Directeur van het Marktwezen heb ik, controleur Boon, op 27 Maart 1944 een onderzoek ingesteld betreffende een klacht dat de kleinhandelaar H. Westera wonende Maasstraat 9 eenige dagen geen aardappelen voor zijn klanten tekoop had. Bij onderzoek bleek het volgende.
In de week van 13 tot en met 18 Maart 1944 hadden de winkeliers in Zuid allen kleiaardappelen. Zijn er kleiaardappelen dan komen de klanten met zooveel rantsoenbonnen dat zij 30 tot 40 k.g aardappelen ineens meenemen. Dan komen er ook nog menschen die geen klant zijn om aardappelen te koopen hetgeen niet mag worden geweigerd. Dit heeft tot gevolg gehad dat Westera als spoedig zonder aardappelen zat. Bovendien is het voorgekomen dat de V.B.N.A. niet op tijd de volgende zending aardappelen kon leveren, als gevolg van de transport moeilijkheden, met het gevolg dat Westera eenige dagen zonder aardappelen heeft gezeten. Het zelfde was dit het geval bij Van Loon, Maasstraat 34 en bij Thiry, van der Helstplein 6. Zijn er zoogenaamde zwarte aardappelen (zand-) dan heeft de verkoop een normaal verloop.

[Afsluiting:]
Den Heer Bedrijfschef van de Centrale Markt
Amsterdam 28 Maart 1944
Controleur,
[Handtekening: J.T. Boon]

[Handgeschreven kanttekening 1 - rood/bruin:]
Westera had beter gedaan bij dergelijke aankopen van 30 à 40 kg of aan vaste klanten te denken die thans zonder aardappelen zaten en dus niet alle bonnen die aangeboden waren moeten nemen.

[Handgeschreven kanttekening 2 - rood/bruin:]
Gezien 3-4-44
[Paraaf]

[Handgeschreven kanttekening 3 - onderaan:]
Op 3/4 met adm. Brouw (die mij de klacht op 27/3 overbracht) mededeeling gedaan. 3-4-44
[Paraaf] * Problematiek: Het document beschrijft de distributieproblemen van aardappelen in Amsterdam-Zuid tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er is een schaarste aan kwalitatieve "kleiaardappelen", waardoor klanten bij beschikbaarheid direct grote hoeveelheden (30 tot 40 kg) inslaan met verzamelde rantsoenbonnen.
* Regelgeving vs. Praktijk: De winkelier mocht volgens de regels geen klanten weigeren, ook niet als zij geen vaste klant waren. Dit leidde echter tot een snelle uitputting van de voorraad, waardoor vaste klanten misgrepen.
* Logistieke obstructie: De V.B.N.A. (Verkoopbureau voor Nederlandsche Aardappelen) kampte met transportmoeilijkheden, een veelvoorkomend probleem in 1944 door brandstoftekorten en vorderingen door de bezetter.
* Consumentenvoorkeur: Er wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen "kleiaardappelen" (zeer gewild) en "zwarte aardappelen" (zandaardappelen, minder gewild). Bij de laatste categorie bleef de verkoop beheersbaar.
* Bestuurlijke reactie: De handgeschreven notitie van de superieur toont een pragmatische, doch kritische houding: de winkelier had de regels feitelijk moeten buigen om zijn vaste klantenkring te beschermen tegen "hamsteraars". Dit rapport dateert uit de late bezettingstijd (maart 1944), enkele maanden voor de invasie in Normandië en het begin van de daaropvolgende Hongerwinter. De voedselvoorziening in de grote steden werd steeds precairder. Het Marktwezen en de Centrale Markt (gevestigd aan de Jan van Galenstraat) waren verantwoordelijk voor de controle op de eerlijke verdeling van schaarse goederen. De genoemde locaties (Maasstraat en Van der Helstplein) bevinden zich in de Rivierenbuurt en de Pijp, wijken die destijds zwaar te lijden hadden onder de restricties en de deportaties. H. Westera J.T. Boon Marktwezen