Archief 745
Inventaris 745-420
Pagina 381
Dossier 100
Jaar 1944
Stadsarchief

Handgeschreven brief (klachtenbrief) met ambtelijke aantekeningen.

Gedateerd op "Donderdag" (vermoedelijk 6 juli 1944), met een ambtelijk stempel van "12/7 44". Van: Namens "de klanten van Groentman Ros" (anoniem collectief, mogelijk geschreven door één persoon, linksonder staat de naam/adres "de nies van Gentstraat"). Dossier: 20/41/1

Origineel

Handgeschreven brief (klachtenbrief) met ambtelijke aantekeningen. Gedateerd op "Donderdag" (vermoedelijk 6 juli 1944), met een ambtelijk stempel van "12/7 44". Namens "de klanten van Groentman Ros" (anoniem collectief, mogelijk geschreven door één persoon, linksonder staat de naam/adres "de nies van Gentstraat"). [Linksboven:] Nº 20/41/1 M. 1944
[Rechtsboven:] Donderdag / 19º
[Midden boven:] Zeer Geachte Mijnheer [daarnaast met potlood:] m.i. Dir

Door deze kom ik met een verzoek tot U, of U niet eens zoo gauw mogelijk een eind aan deze oneerlijke verkoop van de Groentman A. Ros op de Haarlemmerweg hoek Gibraltarstraat
Sinds 1 juni er is hebben de meeste klanten nog niets gehad en hij komt toch van de markt wat wij zelf zien vol groente en fruit, en verkoop dan aan 5 á 6 menschen fruit, en de rest gaat zwart weg, ook zoo de Groenten, voor de aardbeien moest ik 1,80 a 2,00 Gld per pond betalen toen vroeg ik gisteren naar tomaten daar vroeg die voor 1,25 per pond, bloemkool 1 Gld, een bosje wortelen 60 ct per stuk is dat nu een prijs voor arbeiders menschen soms met groote gezinnen die krijgen op zoo een manier niets, 't is gewoon weg niet langer uit te houden, de klanten staan al te kiften maar 't help je niets, en hij wordt schatrijk en wij de klanten straatarm, 1 Gld 1 Kilo Rabarber, en zeg je er iets van dan is je nummer nog niet aan de beurt en dat is al zoolong aan de gang en daarom wenden wij klanten ons tot U Heer Directeur om zoo gauw mogelijk een eind aan deze afzet te maken, kersen zie je gewoon weg niet bij hem, 's middags na 2 uur begin de verkoop bij hem,

[Rechtsonder:]
bij voorbaat onze hartelijke dank van de klanten van Groentman Ros

[Linksonder, ambtelijke aantekening in ander handschrift:]
Contr. Boon en De Grebber voor speciaal onderzoek

[Stempel:] 12/7 44
[Onderaan:] de nies van Gentstraat Deze brief is een indringende klacht van buurtbewoners over de praktijken van een lokale groenteboer, A. Ros, tijdens de Duitse bezetting in 1944. De kern van de klacht is drieledig:
1. Zwarte handel: De groenteman wordt ervan beschuldigd slechts een fractie van zijn waar (fruit en groente) officieel te verkopen aan een select groepje klanten, terwijl de rest "zwart" (tegen woekerprijzen buiten het bonnensysteem om) wordt doorverkocht.
2. Prijsopdrijving: De genoemde prijzen (bijv. 2 gulden voor een pond aardbeien) waren voor die tijd extreem hoog en onbetaalbaar voor de gemiddelde arbeider. De briefschrijver benadrukt de sociale ongelijkheid: de winkelier wordt "schatrijk" terwijl de klanten "straatarm" worden.
3. Intimidatie: Klanten die klagen worden gestraft door hun "nummer" (beurt in de rij/distributie) te passeren.

De ambtelijke aantekening onderaan ("Contr. Boon en De Grebber voor speciaal onderzoek") toont aan dat de klacht serieus werd genomen en dat er controleurs op af werden gestuurd. Het document dateert van juli 1944, enkele maanden voor de beruchte Hongerwinter. Nederland was bezet door nazi-Duitsland en de schaarste aan voedsel nam hand over hand toe. Hoewel er een officieel distributiesysteem was met vastgestelde prijzen, tierde de zwarte handel welig.

Winkeliers die goederen achterhielden voor de zwarte markt werden door de bevolking met argwaan en woede bekeken. De overheid (zowel de bezetter als de Nederlandse crisisorganen) probeerde dit te beteugelen via de Crisis-Controle-Dienst (CCD) om sociale onrust te voorkomen en de voedselvoorziening beheersbaar te houden. De straatnamen (Haarlemmerweg, Gibraltarstraat, Gentstraat) plaatsen dit incident in Amsterdam-West, een buurt met veel arbeidersgezinnen die zwaar getroffen werden door de oorlogsschaarste. A. Ros

Samenvatting

Deze brief is een indringende klacht van buurtbewoners over de praktijken van een lokale groenteboer, A. Ros, tijdens de Duitse bezetting in 1944. De kern van de klacht is drieledig:
1. Zwarte handel: De groenteman wordt ervan beschuldigd slechts een fractie van zijn waar (fruit en groente) officieel te verkopen aan een select groepje klanten, terwijl de rest "zwart" (tegen woekerprijzen buiten het bonnensysteem om) wordt doorverkocht.
2. Prijsopdrijving: De genoemde prijzen (bijv. 2 gulden voor een pond aardbeien) waren voor die tijd extreem hoog en onbetaalbaar voor de gemiddelde arbeider. De briefschrijver benadrukt de sociale ongelijkheid: de winkelier wordt "schatrijk" terwijl de klanten "straatarm" worden.
3. Intimidatie: Klanten die klagen worden gestraft door hun "nummer" (beurt in de rij/distributie) te passeren.

De ambtelijke aantekening onderaan ("Contr. Boon en De Grebber voor speciaal onderzoek") toont aan dat de klacht serieus werd genomen en dat er controleurs op af werden gestuurd.

Historische Context

Het document dateert van juli 1944, enkele maanden voor de beruchte Hongerwinter. Nederland was bezet door nazi-Duitsland en de schaarste aan voedsel nam hand over hand toe. Hoewel er een officieel distributiesysteem was met vastgestelde prijzen, tierde de zwarte handel welig.

Winkeliers die goederen achterhielden voor de zwarte markt werden door de bevolking met argwaan en woede bekeken. De overheid (zowel de bezetter als de Nederlandse crisisorganen) probeerde dit te beteugelen via de Crisis-Controle-Dienst (CCD) om sociale onrust te voorkomen en de voedselvoorziening beheersbaar te houden. De straatnamen (Haarlemmerweg, Gibraltarstraat, Gentstraat) plaatsen dit incident in Amsterdam-West, een buurt met veel arbeidersgezinnen die zwaar getroffen werden door de oorlogsschaarste.

Genoemde Personen 1

Locaties

Haarlemmerweg hoek Gibraltarstraat Amsterdam.

Producten

A.G.F. (Fruit): Aardbei A.G.F. (Fruit): Fruit A.G.F. (Fruit): Kersen A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Kool A.G.F. (Groenten): Rabarber A.G.F. (Groenten): Sla A.G.F. (Groenten): Tomaten A.G.F. (Groenten): Wortel Kruidenier (Droog): Bloem Olie & Techniek: Lood Olie & Techniek: Olie Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis Vleeswaren: Hart Vleeswaren: Vlees

Thema's

Duitsland/Oosten Jodenster/Maatregelen

Kooplieden in dit dossier 12

Aanvoer week 10-15/4 1944:
P.S. Adres Zwanenburgwal
Aflevering week 10-15/4 1944:
Bruseker A.M.R. Waterlooplein 5
Komkommers, kropsla, radys en tomaten Waterlooplein 9 %
Komkommers, kropsla, radys en tomaten Waterlooplein 10 %
Komkommers, kropsla, radys en tomaten Waterlooplein 10 %
Voorraad op 15 April 1944 des avonds:
Voorraad op 8 April 1944:

Gerelateerde Documenten 6