Zakelijke correspondentie (brief). 19 juli 1944. Gebrs. Sandhaus (firma in conserven en limonades, opgericht 1898). [Briefhoofd]
GEBRS. SANDHAUS opgericht 1898
CONSERVEN — LIMONADES
EIGEN FABRIKAAT
TELEF. 4 3 5 0 9 stopgezet
GEM. GIRO S. 52
POSTGIRO 42750
BANK: INCASSO-BANK

AMSTERDAM, 19 Juli 1944
40, GELDERSCHEKADE

Aan Directie Centrale Markthallen
Jan van Galenstr.14
Amsterdam-W

[Stempel in paars]: No 22/49/1 M. 1944

Myne Heeren,

Reeds meer dan veertig jaren houden wy ons bezig met het inmaken van vruchten in glas en blik.-
Nu is de zaak op het oogenblik zoo, dat wy ingevolge een schryven dd. 24 Mei j.l. van de Bedryfsgroep Groenten- & Fruitverwerkende Industrie te Leiden vryheid hebben om zonder verwerkingsvergunning versch fruit te verwerken tot een gezamenlyk kwantum van 2000 Ko. doch aangezien de door ons verwerkte hoeveelheid daarbeneden blyft verstrekt het Bedryfschap voor Groenten & Fruit (Groenten- & Fruitcentrale) ons geen toewyzing.-
Verleden jaar hebben wy van de Groenten- & Fruitcentrale te den Haag een ongeveer gelijkluidende brief gehad, met het gevolg, dat wy voor de eerste keer in de meer dan veertig jaar, dat wy vruchten verwerken niets hebben kunnen krygen, daar onze leverancier (vroeger Fa. de Jong thans overgenomen door de Fa. Nooy) niet anders dan op toewyzing kon leveren en een toewyzing krygen wy niet.-
Ook een bezoek aan de Groenten- & Fruitcentrale leidde tot niets: verleden jaar hebben nog getracht rechtstreeks geleverd te krygen, doch alles liep vast op de niet verkregen toewyzing.-
Dezer dagen hebben wy geprobeerd om geleverd te kunnen krygen van een Firma, die eigen fruitcultures heeft, doch die kunnen of mogen niet leveren.-
Op die manier kunnen wy dit jaar ook niets doen, hoewel wy inmaakmateriaal in beperkte mate voorhanden hebben, vruchten die wy inmaken zyn Kersen: Frambozen: Bramen: Boschbessen: Preiselbessen: Kwetsen: Peren etc.
Onze vakgroep kan blykbaar ook niets doen, want die gaf het adres van de Bedryfsgroep te Leiden met de bemerking, dat wy daar zelf maar werk van moesten maken.-
Wy zyn thans zoo vry, om ons tot U te wenden met beleefd verzoek of U ons in deze aangelegenheid zoudt kunnen helpen, wellicht kunt U iemand opgeven, die ons aan fruit kan helpen.-
Uw bericht met belangstelling tegemoetziend, teekenen,

Hoogachtend,
Gebr. Sandhaus [handtekening: G.J.B. Sandhaus] * Kernprobleem: De firma Sandhaus bevindt zich in een bureaucratische impasse. Hoewel ze een vrijstelling hebben om kleine hoeveelheden fruit (tot 2000 kg) te verwerken zonder specifieke vergunning, weigert het Bedrijfschap hen een "toewijzing" (inkoopbonnen/toestemming) te geven juist omdat ze zo klein zijn. Zonder deze toewijzing weigeren leveranciers grondstoffen te leveren, waardoor het bedrijf ondanks de aanwezige materialen (glas, blik) niet kan produceren.
* Toon: De brief is formeel en beleefd, maar ademt ook frustratie uit over de rigide regelgeving die een bedrijf dat al 40 jaar bestaat dreigt stil te leggen.
* Bedrijfsvoering: Het document geeft inzicht in het assortiment (kersen, frambozen, bramen, etc.) en de gebruikte verpakkingsmiddelen (glas en blik).
* Taalgebruik: Opvallend is het consequente gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' (wy, zyn, toewyzing), wat destijds niet ongebruikelijk was in getypte zakelijke correspondentie. * Oorlogstijd: De datum (juli 1944) plaatst de brief in een kritieke fase van de Tweede Wereldoorlog, vlak voor de Hongerwinter. De vermelding dat de telefoon is "stopgezet" is een direct gevolg van de Duitse bezetting, waarbij civiele communicatie sterk werd beperkt.
* Distributiestelsel: De brief illustreert de verstikkende werking van de geleide economie en de 'Bedrijfschappen' die door de bezetter waren ingesteld of aangepast om de voedselvoorziening en productie volledig te controleren.
* De Centrale Markthallen: De geadresseerde was het hart van de Amsterdamse voedseldistributie. Sandhaus hoopt via deze weg de officiële kanalen (de Bedrijfsgroep in Leiden en Den Haag) te omzeilen of een tip te krijgen voor een informele leverancier.
* Locatie: De Gelderschekade lag midden in de toenmalige (vrijwel ontruimde) Joodse buurt van Amsterdam. Hoewel Sandhaus zelf geen Joodse naam is, weerspiegelt de locatie de historische bedrijvigheid in dit deel van de stad. G.J.B. Sandhaus Bedrijfschap Vakgroep