Politierapport / Proces-verbaal van bevindingen. 5 oktober 1944 (datum van het voorval en de ondertekening). [Hoofdtekst]

Rapport

Op donderdag 5 Oct 1944 te ± 7 uur bevonden ondergetekenden zich in de Warmondstraat, nabij het einde van de Slotervaart, waar zich een aanlegsteiger in die vaart bevindt.
Wij troffen daar aan den ons bekenden kleinhandelaar in A.-G. en F. P. Steutler, geb. 30/7 ’88, wonende V. Oldenb. straat 8 III houder van toegangskaart tot de C.M. no 276.
Steutler had op een handwagen twee zakken groente, die hij naar hij verklaarde, hem met een schuitje waren gebracht door een den tuinder Vermeij. De eene zak bleek te bevatten 100 bossen kervel en de andere zak 100 bossen peterselie. Hij verklaarde hiervoor 4 cent per bos te hebben betaald. Wij hebben Steutler opgedragen deze groente af te leveren bij de Ned. Veiling op de C.M.
Voorts hebben wij ons begeven naar den tuinder G. Y. J. Vermeij, Sloterpolder E 354 die aanvankelijk ontkende iets van groente afleveren te weten. Nadat wij hem de foto op de marktkaart van Steutler hadden getoond, gaf hij toe aan dezen persoon hedenmorgen 100 bos peterselie en 100 bos kervel tegen den prijs van 4 ct per bos, te hebben afgeleverd.

A’dam 5/10 1944
G.A. Engel
C. Verman

[Aantekeningen onderaan en in de marge]

• Linksboven (schuin): Gezien 6-10-44 [handtekening]
• Midden links (rood): Juist gerapporteerd? [handtekening] a. 12-10-44
• Midden links (zwart): Den Heer Inspecteur v/h Marktwezen
• Linksonder (omcirkeld): Insp. Door het verhoor van tuinder en winkelier behoefte geen procesverbaal [onleesbaar] 27-10-44
• Rechtsonder (schuin): Er is afgesproken in dergelijke kleine zaken, alleen uit te verkopen en geen procesverbaal op te maken. 18-10-44 [handtekening]
• Helemaal onderaan: Gezien 3-11-44 [handtekening] ophangen Dit document is een getuigenis van de handhaving van de distributiewetten in bezet Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. In oktober 1944, de beginfase van de Hongerwinter, was de voedselvoorziening strikt gereguleerd. Groenten mochten in principe alleen via de Centrale Markt (C.M.) en de officiële veilingen worden verhandeld om prijsopdrijving en de zwarte markt tegen te gaan.

De handelaar Steutler en de tuinder Vermeij worden hier betrapt op "directe handel": de tuinder leverde per schuitje 200 bossen kruiden rechtstreeks aan de handelaar voor 4 cent per bos, buiten de veiling om. De verbalisanten dwingen Steutler om de handelswaar alsnog naar de officiële veiling te brengen.

Interessant zijn de ambtelijke beslissingen onderaan. Ondanks de overtreding wordt besloten om geen proces-verbaal op te maken. De reden hiervoor is dat er een afspraak was om bij "dergelijke kleine zaken" (kleine hoeveelheden) niet over te gaan tot vervolging, maar de waar enkel te laten uitverkopen via de legale kanalen. Dit duidt op een pragmatische aanpak van de autoriteiten te midden van de groeiende chaos en schaarste van 1944. * De Hongerwinter: In oktober 1944 was de situatie in Amsterdam precair. Na Dolle Dinsdag en de spoorwegstaking was de aanvoer van voedsel uit de rest van het land grotendeels afgesneden. Kleine hoeveelheden groenten uit de omliggende tuinbouwgebieden (zoals de Sloterpolder) waren van levensbelang.
* Locatie: De Slotervaart en de Warmondstraat vormden destijds de fysieke grens tussen de bebouwde stad en het agrarische achterland. Het vervoer per schuit was de meest efficiënte manier om goederen de stad in te krijgen.
* Controle op de Markt: De Inspecteur van het Marktwezen hield streng toezicht op handelaren. Iedere handelaar moest een 'marktkaart' met foto hebben (zoals vermeld in de tekst), die hier door de politie werd gebruikt om de tuinder te confronteren met zijn afnemer. C. Verman C.M. Marktwezen Politie