Ongebruikte bestelbon voor groenten (distributiebon).
Origineel
Ongebruikte bestelbon voor groenten (distributiebon). [Links boven: Stadswapen van Amsterdam (drie verticalen kruizen)]
Gemeentelijke Distributie van Groenten
Bestelbon A № 005352
GEZINSKAART No. ...........................................................
Het nevenstaande wordt slechts afgeleverd tegen
afgifte van dezen bon en van de desbetreffende
strook der gezinskaart. De groenten kunnen op
de daarvoor aangewezen uren worden afgehaald
aan distributieplaats ........................................................... .
Zoek geraakte bonnen worden niet vergoed.
Deze bon is slechts geldig in de week
volgende op die waarin besteld is.
Datum bestelling ...........................................................
[Rechterzijde kolom:]
......... pond roode kool
--------- ,, savoye kool
--------- ,, uien
--------- ,, wortelen
--------- ,, koolrapen
--------- ,, bieten (rauw)
--------- ,, zuurkool
Totaal ............. pond à 3 cent per kg = f .............
Bovenstaand bedrag door mij ontvangen.
(Handteekening) * Administratieve functie: De bon diende als bewijs van bestelling en recht op afname van specifieke hoeveelheden groenten. Het was gekoppeld aan de 'Gezinskaart', het centrale document in het Nederlandse distributiestelsel.
* Logistiek: De tekst benadrukt de strikte tijdsplanning ("slechts geldig in de week volgende op die waarin besteld is") en vaste locaties ("distributieplaats"), wat wijst op een strak gereguleerde aanvoerketen.
* Inhoud: De lijst met groenten (rode kool, savooiekool, uien, wortelen, koolrapen, rauwe bieten en zuurkool) is typerend voor wat men in Nederland tijdens de bezettingsjaren aanduidde als 'wintergroenten' of 'massa-groenten'. Dit waren producten die relatief makkelijk in grote hoeveelheden geteeld en bewaard konden worden.
* Prijsstelling: Er is een opvallende discrepantie in de eenheden: de bestelling gaat per "pond" (destijds 500 gram), maar de prijsberekening onderaan staat vermeld "à 3 cent per kg". Dit kan duiden op een overgang in administratieve standaarden of een specifieke rekenmethode van de distributiedienst.
* Staat van het document: Omdat de bon niet is ingevuld en de strook aan de rechterkant nog niet is afgetekend, betreft dit een blanco archiefstuk, waarschijnlijk afkomstig uit een overgebleven voorraad na de oorlog. Dit document is een direct overblijfsel van de distributie en rantsoenering in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Kort na de Duitse inval in mei 1940 werd het distributiestelsel, dat al in de jaren dertig was voorbereid, op grote schaal ingevoerd om de schaarste aan voedsel en goederen eerlijk te verdelen.
Het Amsterdamse stadswapen (de drie Andreaskruisen) bevestigt dat dit een lokaal formulier is van de Amsterdamse gemeentelijke distributiedienst. Gedurende de bezetting werd de voedselvoorziening steeds problematischer, zeker in de grote steden in het westen van het land. Hoewel groenten in het begin nog redelijk beschikbaar waren, werden ook zij onderdeel van het bonnensysteem om zwarte handel tegen te gaan en de Duitse exportbehoeften te beschermen. De hier genoemde groenten vormden voor veel stadsbewoners, zeker richting de Hongerwinter van 1944-1945, het hoofdbestanddeel van hun karige dieet.