Getypte brief (doorslag) met handgeschreven kanttekeningen. 30 november 1944. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). Feldgendarmerie, Museumplein 17, Amsterdam-Z. (Handgeschreven bovenaan:) Versonden 30/11 | beantwoord

VB/HB.

37/109/1M.
1.
30.November 1944.

Betrifft:
Bewachung Zentralmarkt.

An die Feldgendarmerie,
Museumplein-17,
Amsterdam-Z,
============

In der Anlage übersende ich Ihnen Abschrift eines Berichtes eines Kontrolleurs auf der Zentralmarkt.

Unter Hinweisung auf mein Schreiben vom 14.Oktober 1944 nr. 37/95/3M. erlaube ich mir wieder zu bitten um Ihre Mitwirkung zu einer befriedigenden Regelung der Bewachungsarbeit, wie diese die Wächter der Deutschen Wehrmacht auf der Zentralmarkt ausüben sollen.

Die Geländer der Zentralmarkt, nämlich Gebäude C, sinds vom 1.November ab freigegeben infolge Schreibens des Quartieramtes nr.Reg./B. 376-551-567-1607-1645-1213-1735. Es sind aber noch Güter der Deutschen Wehrmacht auf einem anderen Teil der Zentralmarkt hintergeblieben, welche von den Wächtern des Wache- und Schutzdienstes bewacht werden sollen. Diese Güter sind aber dem Teile des Geländes wo der betreffende Hund erschossen worden ist, weit entfernt. Die Wachtsleute hatten dort sogar nichts zu schaffen.

Der erschossene Hund, Eigentum des Herren K.Postema, Direktor des Café- und Restaurantbetriebes "Marcanti" auf der Zentralmarkt, ist von der Deutschen Wehrmacht gefordert und registriert worden, aber durch Vermittlung meines Dienstes und das Wohlwollen der Autoritäten der Deutschen Wehrmacht zur Verfügung obengenannten Direktors gelassen zur Bewachung des Restaurantgebäudes.

Ich bitte Sie höflichst die Sache untersuchen zu lassen und Massnahmen nehmen zu wollen, dass Ereignisse als diese nicht wieder stattfinden.

Der Direktor, * Taalgebruik: De brief is opgesteld in het Duits, de taal van de bezetter, maar bevat diverse 'germanismen' en fouten die verraden dat de schrijver Nederlands is (bijv. "sinds" in plaats van "sind", "Geländer" in plaats van "Gelände" voor terrein, en de zinsconstructie "um Ihre Mitwirkung zu einer befriedigenden Regelung").
* Inhoud: De directeur van de markt beklaagt zich over het gedrag van Duitse bewakers op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. Hoewel een deel van de gebouwen (Gebouw C) officieel was vrijgegeven, bleven er Wehrmacht-goederen achter die bewaakt werden.
* Het Incident: Een hond, eigendom van K. Postema (directeur van het bekende etablissement Marcanti), is doodgeschoten door Duitse bewakers. De directeur benadrukt dat de hond officieel door de Wehrmacht was 'gevorderd en geregistreerd', maar als gunst mocht blijven om het restaurant te bewaken. Het incident vond plaats op een plek waar de bewakers niets te zoeken hadden.
* Toon: De toon is uiterst behoedzaam en beleefd ("höflichst", "Wohlwollen der Autoritäten"), wat typerend is voor de verhouding tussen Nederlandse ambtenaren en de Duitse bezettingsmacht in de late oorlogsjaren. * Locatie: De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam waren tijdens de oorlog van vitaal belang voor de voedselvoorziening. Marcanti, oorspronkelijk gebouwd als kantine voor de marktkooplui, was een centraal punt op dit terrein.
* Tijdsbeeld: November 1944 valt midden in de Hongerwinter. Amsterdam was bezet, de spanningen waren hoog en de aanwezigheid van Duitse troepen (en hun discipline of het gebrek daaraan) leidde vaak tot incidenten.
* Feldgendarmerie: Het adres Museumplein 17 was de zetel van de Duitse militaire politie. Dat de directeur zich direct tot hen wendt, duidt erop dat hij de zaak hoog opneemt, waarschijnlijk om verdere escalatie of willekeur op het marktterrein te voorkomen.
* K. Postema: Koos Postema sr. was inderdaad de exploitant van Marcanti. Het gebouw en de omliggende markt waren gedurende de bezetting strategische plekken waar zowel de bezetter als de lokale overheid belangen hadden.