Intern rapport / Ambtelijk verslag. 2 mei 1944. [Getypte tekst]

Rapport. № 37/57/1 M.1944 4/5

Hedenmiddag om drie uur werd door ondergetekende gezien dat door drie man van de hulpbrandweer een partij tegels op een handkar werden geladen. Deze tegels, eigendom van het Marktwezen, waren opgestapeld op het achterterrein van de Centrale Markt tegenover het koelhuis.
Genoemde personen verklaarden opdracht te hebben gekregen van hun commandant, de onderbrandmeester Snoek, om die tegels daar weg te halen. Ik heb Snoek bij mij laten komen, en deze verklaarde geen toestemming te hebben de tegels weg te halen, maar hij moest ze gebruiken voor de garage. Ik heb hem toen naar den heer Jonkman gestuurd. Even later kwam hij bij mij en vertelde van den heer Jonkman toestemming te hebben gekregen om de tegels weg te halen voor het gebruik in de garage.

Amsterdam, 2 Mei 1944,
vL. De Marktmeester,
[handtekening] C Blom

Aan den heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.

[Handgeschreven kanttekeningen en toevoegingen]

• Linkerkant (bij de tweede alinea, in zwarte inkt): H. Jonkman?
• Midden (in rood potlood): Mr. Jonkman bespreken 3-5-44 S
• Rechtsonder het midden (in blauwe inkt): Hr Snoek is inderdaad bij mij geweest ik heb hem toegestaan 30 tegels te gebruiken v. onderhoud o/d C.M. [gevolgd door paraaf/datum: M 3/5]
• Linksonder (in rode cirkel): [onleesbaar, mogelijk 'Akkoord'] 8.6-44 [paraaf]
• Linksonder (rood potlood): nd schrijven of [onleesbaar] Comdt Br.weer personeel [onleesbaar] [onleesbaar] te vragen
• Rechtsonder (schuin geschreven in blauwe inkt): In bijlage dezes heb ik de eer U een rapport over te leggen van den marktmeester Blom. Deze aangelegenheid is inmiddels geregeld, doch voor de goede orde zou ik U in overweging willen geven onder de aandacht van Uw personeel te brengen, dat ze voortaan van te voren toestemming moeten vragen. Dit document is een schoolvoorbeeld van de strikte administratieve controle op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting (mei 1944). De marktmeester rapporteert een vermeende diefstal of ongeoorloofde toe-eigening van bouwmaterialen (tegels) door de hulpbrandweer.

De kern van het conflict is procedureel: de brandweer nam de tegels mee voordat er toestemming was gevraagd. Hoewel bedrijfschef Jonkman de actie achteraf legitimeert (voor onderhoud aan de garage op het terrein), blijkt uit de handgeschreven notities onderaan dat de directie dit niet zomaar wil laten passeren. Er wordt voorgesteld om de commandant van de brandweer formeel aan te spreken ("onder de aandacht brengen") op het feit dat toestemming vooraf verplicht is. De schaarste aan materialen in 1944 maakte dergelijke kleine posten (30 tegels) tot een zaak van officieel rapport. De Centrale Markt in Amsterdam was tijdens de Tweede Wereldoorlog een zwaarbewaakt en essentieel knooppunt voor de voedselvoorziening. Omdat veel goederen en materialen op de bon waren of simpelweg niet meer verkrijgbaar, was toezicht op 'gemeentelijk eigendom' (zoals deze tegels van het Marktwezen) uiterst streng. De 'hulpbrandweer' bestond vaak uit burgers of personeel van de instelling zelf, die getraind waren om in te grijpen bij branden na bombardementen. De bureaucratische afhandeling van dit voorval, waarbij meerdere functionarissen hun paraaf en commentaar op één vel papier zetten, is typerend voor de ambtelijke werkwijze van die tijd.