Officieel rapport / Dienstmededeling. 3 mei 1944 (betreft gebeurtenis op 2 mei 1944). De waarnemend Bedrijfschef van de Centrale Markt (ondertekend door Heemskerk). Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. Rapport. [Stempel: Nº 37/58/1] [Stempel: M. 1944 -/-]

Op Dinsdag 2 Mei 1944 werd door onderstaande grossiers het achter hun naam vermelde kwantum groente in de schuit gestort:

• Fr. ter Punt — 300 x 5 Kg spinazie [handgeschreven: 1500]
• J.J. Griffioen — 300 x 5 Kg spinazie [handgeschreven: 1500]
• S. Suiker — 20 x 10 Kg spinazie [handgeschreven: 200]
• F. Dam — 15 x 10 Kg spinazie [handgeschreven: 150]
  [Accolade rechts met handgeschreven totaal: 3350 kg]

Volgens verklaringen van den heer Wieberdink en anderen stond de spinazie op dezen datum op 5, 7 en 8 cent [handgeschreven tussenvoeging: per pond in de winkels] geprijsd, terwijl de officieel vastgestelde maximumprijs 12.5 cent per pond bedroeg.

De heer v.d. Wekke deelde mij mede 1600 kisten spinazie te hebben verzonden naar IJmuiden, alwaar zij voor rekening van de Duitsche Wehrmacht zullen worden ingeblikt.

Bedoelde spinazie was door hem van grossiers op de Centrale Markt gekocht tegen de veilingprijs, een en ander gebeurt in overleg met de heer de Geus, nadat hiervoor toestemming is gevraagd en verkregen van het Bedrijfschap voor groente en fruit te den Haag.

Amsterdam, 3 Mei 1944.

De Bedrijfschef der Centr. Markt (wnd),
[Signatuur: Heemskerk]

[Linkermarge, verticaal getypt:]
Aan den heer Directeur van het Marktwezen.

[Linkermarge, handgeschreven:]
opl
hr

[Handgeschreven tekst onderaan het document:]
Vraag Burgemeester inzake storting spinazie d.d. 2 Mei '44

3 Mei met Bm. besproken
Op Za, Ma, Di, Wo (29/4 t/m 3/5) resp. aangevoerd 280.900 - 30.300 - 196.100 en 52.600 kg. spinazie. Zeer ruim dus. Gestort in reinigingsschuit op 2 dezer ruim 3350 kg. Naar verhouding zeer gering - niet te vermijden - was trouwens afwijkende spinazie. Beter zolang hoeveelheid die gestort wordt relatief zoo gering Het document is een rapportage over de afvoer van spinazie op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Er vallen drie zaken op:

1. Verspilling vs. Schaarschte: Terwijl er in 1944 al grote voedseltekorten ontstonden, werd er op 2 mei ruim 3350 kg spinazie in de "reinigingsschuit" gestort (vernietigd). De reden hiervoor was een overschot op de markt waardoor de prijs kelderde (5-8 cent) tot ver onder de maximumprijs (12,5 cent).
2. Levering aan de Bezetter: Een aanzienlijke partij van 1600 kisten werd verkocht aan de Wehrmacht om in IJmuiden te worden ingeblikt. Dit illustreert hoe de voedselvoorziening direct werd ingezet voor de Duitse oorlogsmachine.
3. Bureaucratische Rechtvaardiging: In de handgeschreven kanttekeningen onderaan probeert men de vernietiging te bagatelliseren. Er wordt gesteld dat de gestorte hoeveelheid "relatief zeer gering" is ten opzichte van de enorme aanvoer (totaal ruim 550.000 kg in enkele dagen) en dat het "afwijkende" (kwalitatief mindere) spinazie betrof. Dit document stamt uit mei 1944, de periode vlak voor de invasie in Normandië en de daaropvolgende Hongerwinter (1944-1945). Hoewel de echte hongersnood in de steden nog moest beginnen, was de voedseldistributie al streng gereguleerd via het distributiestelsel.

De "Centrale Markt" (het huidige Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was het zenuwcentrum voor de voedselvoorziening van de stad. De spanning tussen economische marktwerking (overschotten die prijzen drukken) en de maatschappelijke noodzaak om de bevolking te voeden is hier duidelijk zichtbaar. Het feit dat groente werd vernietigd terwijl de bevolking tekorten ervoer, was destijds een zeer gevoelig punt, wat de uitgebreide schriftelijke verantwoording aan de Directeur van het Marktwezen en de Burgemeester verklaart. De betrokkenheid van het "Bedrijfschap voor groente en fruit" toont de sterke centrale ordening van de economie onder toezicht van de bezetter.