Strafbeschikking (strafrechterlijk bevel tot betaling van een boete) Gerechtelijk schrijven No 24738
Dossier No 55852
K/CM

S T R A F B E S C H I K K I N G

in de zaak van: Josephus Martinus Kraan
geboren te Tilburg, 28 Februari 1888
van beroep groentenhandelaar
wonende te Amsterdam, Woestduinstraat 2 huis
gevestigd te [niet ingevuld]

De Inspecteur voor de Prijsbeheersching te Amsterdam

Gelet op het Prijsbeheerschingsbesluit en art. 1 van de Prijzenbeschikking 1941 Groenten, Fruit en Vroege Aardappelen

Gezien het proces-verbaal van den 10 December 1943 van J. J. Pauw en J. B. Oranje, opsp.ambtn. als bedoeld in art. 24 van het Prijsbeheerschingsbesluit bevattende de door de(n) verdachte tegenover de opsporingsambtenaren afgelegde verantwoording;

~~Gezien de schriftelijke verantwoording van de(n) verdachte;~~

Gehoord de mondelinge verantwoording van de(n) verdachte~~, die daarbij werd vertegenwoordigd door bijgestaan~~

Overwegende:

dat verdachte als kleinhandelaar op of omstreeks 7 December 1943 aan consumenten heeft verkocht: appelen, bellefleur en uien tegen den prijs van resp. F. 2.-- en F. 0.25 per kg, niettegenstaande de maximum kleinhandelaarsprijs voor genoemde producten toen resp. bedroeg: F. 0.53 en F. 0.13 per kg;

[Onderaan het document:]
BIJLAGE № 855 (rood stempel)
149 - 12 - '43 [A] 44695 - K 243 - 51 De kern van deze strafbeschikking is een economisch delict: het overtreden van de prijsbeheersingsvoorschriften tijdens de bezettingsjaren.

• De Overtreding: De verdachte, een groenteboer, verkocht producten ver boven de vastgestelde maximumprijzen.
  • Bellefleur appelen: Verkocht voor f 2,00 per kg, terwijl de maximumprijs f 0,53 was (bijna vier keer de toegestane prijs).
  • Uien: Verkocht voor f 0,25 per kg, terwijl de maximumprijs f 0,13 was (bijna het dubbele).
• Bewijslast: Het dossier steunt op een proces-verbaal van twee opsporingsambtenaren (Pauw en Oranje) die de verkoop hebben geconstateerd.
• Administratief detail: Er is gebruikgemaakt van een standaardformulier waarbij irrelevante opties (zoals schriftelijke verantwoording of rechtsbijstand) handmatig zijn doorgehaald. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) was er een nijpend tekort aan voedsel en goederen. Om inflatie en woekerprijzen op de zwarte markt tegen te gaan, stelde de overheid (onder toezicht van de bezetter) strikte maximumprijzen vast via het Prijsbeheerschingsbesluit.

De 'Inspecteur voor de Prijsbeheersching' had de bevoegdheid om buiten de reguliere rechter om 'strafbeschikkingen' op te leggen. Dit was een efficiënte manier om de distributie en prijsvorming onder controle te houden. Voor winkeliers was de verleiding groot om goederen "onder de toonbank" voor hogere prijzen te verkopen, maar de straffen (boetes en soms sluiting van de winkel) waren aanzienlijk. Dit document illustreert de strenge controle op de dagelijkse levensmiddelenvoorziening in de winter van 1943. B. Oranje J. Pauw