Dienstbrief (getypt met handgeschreven toevoegingen en stempel) 21 oktober 1939 Inspectie der Directe Belastingen te Zaandam Directeur van de Gemeentelijke Vischafslag te Amsterdam [Stempel/Kenmerk in paars en inkt:] № 46A/52/1 M. 1939 [handgeschreven:] 23/10

INSPECTIE
DER DIRECTE BELASTINGEN
TE ZAANDAM

ZAANDAM, den 21 October 193 9.

No. 169.

[Handgeschreven inkt:] zie Insp.

ONDERWERP:
Inkomstenbelasting.

Indien dit bij U geen bezwaar ontmoet, verzoek ik U beleefd mij ten dienste van de heffing der Inkomstenbelasting eenige gegevens te willen verstrekken betreffende den door Mw. M. Schoen - Kruit te Zaandam gedreven vischhandel.

Gaarne zal ik vernemen tot welk bedrag over het kalenderjaar 1938 door haar via de Veiling werd betrokken, of de buiten de Veiling om gekochte partijen van eenige beteekenis zijn, alsmede verdere bijzonderheden voor zoover die bij U bekend en voor mij van belang kunnen zijn.

DE INSPECTEUR,
[Handtekening]

Typ. W.
Coll. [Paraaf]

Den Heer DIRECTEUR v.d.
Gemeentelijke Vischafslag
de Ruijterkade 3/5
te
A m s t e r d a m.

22 Deze brief is een formeel informatieverzoek van de belastinginspecteur in Zaandam aan de directeur van de Amsterdamse visafslag. De kern van het schrijven is een controle op de inkomstenbelasting van een specifieke belastingbetaler: Mevrouw M. Schoen - Kruit, een visvrouw uit Zaandam.

De inspecteur vraagt specifiek naar:
1. De totale inkoopwaarde van de vis die zij in het jaar 1938 via de officiële veiling heeft betrokken.
2. Informatie over eventuele inkopen "buiten de veiling om" (wat zou kunnen duiden op illegale handel of directe inkoop bij vissers).
3. Andere relevante financiële of zakelijke bijzonderheden.

Het document illustreert de controlemethoden van de fiscus in de jaren dertig: het verifiëren van de opgegeven omzet of kosten door gegevens op te vragen bij de bron (de veiling). Historische context: De brief dateert van oktober 1939. Hoewel de Tweede Wereldoorlog in september van dat jaar was uitgebroken met de inval in Polen, was Nederland op dat moment nog neutraal en functioneerde het ambtelijk apparaat op de gebruikelijke wijze.

Sociaal-economisch: De vishandel was in die tijd een belangrijke sector in de regio Zaanstreek-Amsterdam. De Gemeentelijke Visafslag aan de De Ruijterkade in Amsterdam (geopend in 1934) was een cruciaal knooppunt voor de visdistributie. Veel kleine zelfstandigen, waaronder vrouwen zoals Mw. Schoen-Kruit, dreven handel in vis. De achternamen Schoen en Kruit zijn zeer typerend voor de Zaanstreek.

Taalkundig: De brief is gesteld in de toen gangbare formele spelling (de spelling-Marchant), herkenbaar aan woorden als "eenige", "vischhandel" en "beteekenis". Het gebruik van "Mw." (Mevrouw) als handel drijvende persoon geeft aan dat zij waarschijnlijk als weduwe of zelfstandig ondernemer de zaak voerde.