F. Looyen

Officieel rapport van de Marktopzichter betreffende diefstal.

Dit rapport beschrijft een geval van kleine diefstal op de Centrale Markt in Amsterdam. De jonge knecht H. Lut, die nog maar een week in dienst was, probeerde drie zojuist ingeleverde emballagekisten te ontvreemden om deze door te verkopen aan een zekere Italiaander. Hij werd echter op heterdaad betrapt door een oplettende getuige van een naburig pakhuis. Ondanks een ongeloofwaardig excuus (hij zou per ongeluk kisten van een ander hebben ingeleverd), gaf de verdachte uiteindelijk de diefstal toe. De directe gevolgen voor de dader waren aanzienlijk: onmiddellijk ontslag door zijn werkgever en een aangifte bij de autoriteiten. De administratieve afhandeling onderaan het document toont aan dat het Marktwezen hard optrad: een onmiddellijke ontzegging van de markt voor 14 dagen en een voorstel aan de wethouder voor een verbod van 6 maanden.

Ambtelijke correspondentie (brief).

In dit document adviseert de directeur aan de "Kleine Benzinecommissie" over twee specifieke verzoeken van lokale winkeliers. Door de schaarste aan brandstof tijdens de Duitse bezetting was een strikte rantsoenering van kracht. * **F. Looyen:** Een grote aardappelhandelaar. De directeur adviseert positief over het ombouwen van zijn vrachtauto naar "geperst gas". Dit was een veelvoorkomende oplossing (vaak met houtgasgeneratoren) om bedrijfswagens rijdende te houden zonder gebruik van de schaarse benzine. De status als grote leverancier van een basisvoedsel (aardappelen) weegt hier zwaar mee. * **M.H. Sommer:** Een groenteboer die zijn personenauto ("luxe auto") met aanhanger wil gebruiken. Hoewel hij minder groot is dan Looyen, voert de directeur als argument voor toewijzing aan dat Sommer bereid is ook voor anderen te rijden. Dit wijst op een poging om transportmiddelen zo efficiënt mogelijk in te zetten binnen de lokale gemeenschap.

Document

Dit document is een ambtelijk advies met betrekking tot de distributie van brandstof en het gebruik van motorvoertuigen tijdens de vroege fase van de Duitse bezetting. * **F. Looyen**: Vanwege zijn positie als een van de grootste aardappelhandelaren in de stad, krijgt hij een positief advies voor het ombouwen van zijn vrachtwagen naar een systeem op geperst gas. Dit was een veelvoorkomende oplossing om het tekort aan vloeibare brandstoffen op te vangen. * **M.H. Sommer**: Hoewel zijn zaak aanzienlijk is, wordt hij niet als 'grote winkelier' geclassificeerd. Zijn verzoek om een personenauto ("luxe auto") met aanhanger te gebruiken voor transport wordt serieus genomen, mede omdat hij aanbiedt om ook goederen voor collega-winkeliers te vervoeren.

Ambtelijke brief / intern advies.

* **Inhoud:** De brief is een ambtelijk antwoord op een eerdere correspondentie over aanvragen van twee Amsterdamse winkeliers (F. Looyen en M.H. Sommer). De kern van de brief is het beoordelen of zij in aanmerking komen voor de ombouw van hun vrachtauto naar het gebruik van geperst gas. * **Beoordeling:** Er wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen de twee aanvragers. F. Looyen wordt positief beoordeeld omdat hij wordt beschouwd als een van de "grootste winkeliers" in aardappelen in Amsterdam. Bij M.H. Sommer is de toon terughoudender: hoewel zijn zaak "vrij behoorlijk" is, wordt hij expliciet niet tot de categorie "groote winkeliers" gerekend, wat waarschijnlijk een afwijzing van zijn verzoek tot gevolg had. * **Stijl:** De tekst is geschreven in de typische formele ambtelijke stijl van voor de Tweede Wereldoorlog ("heb ik de eer u te berichten", "te dezer stede"). De correcties en toevoegingen (zoals het boven de regel ingevoegde "behoort" en "groote") tonen aan dat er zorgvuldig werd geformuleerd om aan de administratieve criteria te voldoen.

Concept-brief of intern verslag.

Dit document is een kladversie van een ambtelijke correspondentie waarin ver tekstcorrecties zijn aangebracht. De kern van het geschil betreft de economische toewijzingen aan ondernemers die lid waren van de NSB. De heren Looyen en Posthumus klaagden dat zij benadeeld werden door de Verdeelingscommissie (V.C.). De commissie baseerde toewijzingen op de omzetcijfers van 1939 en 1940. De betrokkenen stelden echter dat hun omzet in die jaren onnatuurlijk laag was omdat zij "gebroodroofd" werden: een term die door NSB-ers veelvuldig werd gebruikt om aan te geven dat zij vóór de oorlog door de Nederlandse samenleving werden geboycot of sociaal uitgesloten vanwege hun politieke keuze. Er is sprake van een ongelijke behandeling: Posthumus kreeg wel een correctie omdat hij al in 1937 lid was, terwijl Looyen Jr. aanvankelijk werd afgewezen omdat hij pas in september 1940 (na de Duitse inval) lid werd. Uiteindelijk adviseert de schrijver toch tot een verdubbeling van de toewijzing voor Looyen, gebaseerd op de achteruitgang van de zaken van zijn vader door politieke strijd.

Officiële kennisgeving/brief van marktontzegging.

* **Inhoud:** De brief informeert de heer Kirsenstein over een tijdelijk toegangsverbod tot de Centrale Markt in Amsterdam. De reden hiervoor is een gerapporteerde diefstal van "ledig fust" (lege emballage zoals kratten of tonnen) op 22 februari 1943, ten nadele van een koper genaamd F. Looyen. * **Maatregel:** De ontzegging duurt veertien dagen (van 10 t/m 23 maart 1943). Bovendien wordt de zaak voorgelegd aan de Burgemeester voor eventuele verdere disciplinaire of strafrechtelijke maatregelen. * **Juridische basis:** Er wordt expliciet verwezen naar artikel 35 van het "Reglement op de Centrale Markt". * **Toon:** De toon is formeel, ambtelijk en direct, passend bij een disciplinaire kennisgeving uit die periode.

# TRANSCRIPTIE *extra* (handgeschreven) 26/7/1M. SV. 17 Maart 1944. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r. =========== Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat J.J. Looyen, houder van een marktplaats op de dagmarkt Dapperstraat op 10 Februari 1944 is overleden. Aan marktgeld is betaald: Over den termijn van 1/1 - 31/8'44 f. 12.- Aan marktgeld verschuldigd: Over den ...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven handgeschreven aantekening, onleesbaar] 26/7/1M. SV. 17 Maart 1944. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r. =========== Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat J.J. Looyen, houder van een marktplaats op de dagmarkt...

# TRANSCRIPTIE A F S C H R I F T . =================== No.801 L.M. 1943 24/2'44 Den Heer Wethouder voor de Voedselvoorziening. Weled. Achtb. Heer, Hedenmiddag Dinsdag 22 Februari kwam ik kwart over drie in de zaak van den heer Looyen om mijn toewijzing voor diabetici in ontvangst te nemen. Er was een controleur aanwezig, die echter juist op het punt stond te vertrekken, zoodat ik hem staande ...

# TRANSCRIPTIE $N^o$ 2/b/51/M. 1939 $\frac{7}{4}$ R A P P O R T . M.J.Looman, oud 25 jaar, wonende Lauriergracht 95 verzoekt erkenning als kleinhandelaar met groenten en fruit. Hy staat by het Marktwezen sedert 15 October 1934 als personeel by zyn vader, den kleinhandelaar J.A.H.Looman, te boek. Vanaf dien tyd heeft hy dan ook onafgebroken de Centrale Markt bezocht. Vanaf 1934 bezit hy een pers...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] *Ch. Broese* [Handgeschreven middenboven:] *Verzonden w/f* VD/HG. 77/36/3 M. 1 11 Mei 1939. Voorstel om aan **H. Lut** den toegang tot de Centrale den Heer Wethouder Markt te ontnemen. voor ...