J. Presser

Handgeschreven conceptbrief/notitie (kladversie met doorhalingen).

* **Inhoud:** Het document is een uitnodiging voor de eerste vergadering van een subcommissie die zich richt op de verbetering van de visvoorziening in Amsterdam. Deze subcommissie is voortgekomen uit een besluit van de centrale "Commissie voor Visch" op 13 april 1939. * **Doel:** Het bijeenroepen van de leden op 8 mei 1939 in het Stadhuis (Raadhuis) om een werkplan te bespreken. * **Functie:** De schrijver van het stuk identificeert zich als de "adjunct secretaris" van deze nieuwe commissie. * **Status:** Het betreft een werkdocument of kladversie, gezien de vele doorhalingen in de aanhef en de verschillende handschriften/notities in de kantlijn.

Boekhoudkundig overzicht (lijst van openstaande vorderingen/debiteuren).

* **Administratieve structuur:** Het document is een klassieke saldilijst uit een grootboek. De bedragen achter de namen zijn de openstaande schulden van klanten (debiteuren). De aanduiding **"CR."** staat voor Credit, wat betekent dat deze specifieke klanten een tegoed hadden of meer hadden betaald dan gefactureerd. * **Bedragen:** De bedragen variëren van zeer klein (bijv. Mark p/a Walg met f 0,03) tot aanzienlijk voor die tijd (bijv. N.V. A.J. de Graaf met f 1388,66). Het eindtotaal van deze pagina is f 7610,56. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse correcties en aantekeningen zichtbaar. De omkaderde namen (Hoogland, H. Sons) en de handgeschreven bedragen (9.20 bij de Ruiter) duiden op een controle van de boekhouding of een latere mutatie. De "x" voor het bedrag van I. Velmans suggereert een vinkje of een onduidelijkheid. * **Bedrijfsactiviteit:** Gezien de stempel van de "Nederlandsche Veiling van Land- & Tuinbouwproducten" betreft dit de handel in groenten, fruit of bloemen in Amsterdam. ---

Saldi-staat debiteuren (overzicht van openstaande posten)

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande schulden van klanten (debiteuren) bij de N.V. Nederlandsche Veiling van Land-, & Tuinbouwproducten in Amsterdam. Het betreft specifiek de exploitatie van het koelhuis op de Centrale Markt. De lijst bevat een grote diversiteit aan namen, van individuele handelaren tot grotere firma’s (N.V., Gebr.). Opvallend is de vermelding "CR." bij sommige bedragen, wat staat voor 'Credit'; dit betekent dat deze personen of bedrijven geen schuld hadden, maar juist nog een klein bedrag tegoed hadden van de veiling. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. De handgeschreven correctie bij "N.V. Walg" (373.89) is een significante post in het totaaloverzicht.

Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)

* **Administratieve context:** Het betreft een lijst van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis in Amsterdam, gedateerd september 1941. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. * **Structuur:** De namen staan grotendeels op alfabetische volgorde (per kolom). Enkele namen zijn gegroepeerd met toevoegingen zoals "Walg" of "Keizer", wat kan duiden op filialen of overkoepelende rekeningen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse rode en zwarte vinkjes geplaatst bij grotere bedragen, wat wijst op een controleproces. Bij de naam "Dijkstra" is handgeschreven "6.51" toegevoegd. * **Bedrijfsvoering:** Het document is officieel ondertekend door de directeur van de exploitatiemaatschappij van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam.

Administratieve balans/debiteurenlijst.

Het document is een overzicht van openstaande schulden van diverse handelaren en particulieren aan een koelhuis, gedateerd oktober 1941. De lijst bevat honderden namen met de bijbehorende bedragen in guldens. Opvallend zijn de handgeschreven correcties: 1. **Rode strepen:** Meerdere grote posten (zoals N.V. Beugel, N.V. v.d. Brink, J. de Geus) zijn met een dikke rode potloodstreep doorgehaald. Dit duidt er vaak op dat de schuld is voldaan, afgeboekt, of dat het dossier is overgedragen. 2. **CR (Credit):** Sommige posten, zoals L. de Hond en B. Walg, zijn gemarkeerd als credit (het koelhuis is hen geld verschuldigd). 3. **Totalen:** Onderaan is een handgeschreven eindtotaal van *f* 13745,41 vermeld, dat later is doorgehaald.

Document

Het document is een administratieve lijst van marktkooplieden die een vaste plek hadden op de markt in de Joubertstraat in Amsterdam. De lijst bevat kolommen voor de naam, geboortedatum, het woonadres en het type product (artikel) dat verhandeld werd. Opvallende kenmerken: * **Correcties:** Bij de vermelding van J. v.d. Hoek is het artikel "visch" handgeschreven doorgehaald en vervangen door "groenten en fruit". * **Adressen:** De overgrote meerderheid van de adressen bevindt zich in de Transvaalbuurt en de Oosterparkbuurt (bijv. Retiefstraat, Tugelaweg, Reitzstraat), destijds wijken met een zeer grote Joodse populatie. * **Producten:** De handel varieert van primaire levensbehoeften (aardappelen, groente, fruit, vis) tot textielwaren (kousen, garen en band).

Ambtelijke correspondentie / brief.

* **Inhoud:** Het document betreft een administratieve afhandeling van een restitutieverzoek. De grossier J. Presser heeft f 10,- (tien gulden) vooruitbetaald voor marktgelden voor het jaar 1942. Omdat zijn zaak echter op last van de Rijkscommissaris (Seyss-Inquart) moet worden "geliquideerd", kan hij geen gebruik meer maken van de markt. De ambtenaar adviseert de burgemeester om dit bedrag terug te betalen op basis van "billijkheid". * **Taalgebruik:** Formeel-ambtelijk Nederlands uit de bezettingstijd ("Hiermede heb ik de eer U te berichten", "liquideeren", "billijk voorkomt"). * **Conditie:** Het document is handgeschreven in zwarte inkt op gelinieerd papier, voorzien van latere administratieve aantekeningen in rood en blauw potlood. De linkerrand vertoont perforaties van een ordner.

Administratieve notitie/dossierkaart.

Het document is een interne administratieve notitie betreffende de historicus Jacques Presser (bekend van zijn latere werk *Ondergang*). De kern van de zaak is een aanvraag tot restitutie van het entreegeld voor een 'jaarkaart' van het jaar 1942, ter waarde van 10 gulden. Presser voert als reden aan dat hij zijn "zaak" (werkzaamheden) heeft moeten beëindigen, wat direct refereert aan de anti-Joodse maatregelen die hem in die periode brodeloos maakten. De ambtenaren discussiëren over de "billijkheid" van de teruggave. Er ontstaat echter verwarring omdat Presser inmiddels bij zijn vader werkzaam zou zijn bij de "C.M." (waarschijnlijk de Centrale Melding of een administratieve afdeling van de Joodse Raad). De aantekeningen in rood tonen een kritische controleur die zich afvraagt waarom de kaart niet al eerder was ingetrokken volgens de toen geldende restricties voor Joden.

Administratieve lijst van openstaande vorderingen (debiteurenlijst).

Het document betreft een overzicht van kleine restschulden van handelaren op de Centrale Markt in Amsterdam. De posten variëren van reparatiekosten (glasherstel) tot achterstallige huur en "plaatsgeld" (de vergoeding voor een vaste staanplaats op de markt). Wat opvalt is de nauwkeurige boekhouding: voor kleine bedragen zoals 10 gulden of zelfs 16,23 gulden werd een officieel overzicht bijgehouden. De rode streep en de titel onderaan de pagina geven aan dat deze bedragen als problematisch werden beschouwd. De administratie merkt expliciet op dat de "inning op moeilijkheden stuit".

Document

* **Handschrift:** Het betreft een uniform administratief handschrift uit het midden van de 20e eeuw. De letters zijn goed leesbaar. * **Structuur:** De lijst is georganiseerd op basis van een dossier- of serienummer (E1) en een volgnummer. Er zijn correcties zichtbaar (bijv. bij J. Degen). * **Terminologie:** Gebruik van afkortingen zoals 'hs' (huis/begane grond), 'str' (straat), 'Nw' (Nieuwe) en Romeinse cijfers (I, II, III, IV) voor verdiepingen is standaard voor Amsterdamse adresregisters uit die tijd. * **Geografie:** De meeste adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt, de Indische Buurt en de oude Jodenbuurt van Amsterdam (bijv. Rapenburgerstraat, Blasiusstraat, Tugelaweg).

Getypte kennisgeving van ontslag / beëindiging arbeidsovereenkomst.

Dit document is een formele, collectieve ontslagbrief gericht aan vier specifieke werknemers. De toon is zakelijk en uiterst kort van stof. Opvallend is de zeer korte opzegtermijn: de brief is gedateerd op 1 juli en het ontslag gaat in op 5 juli, een termijn van slechts vier dagen. Er wordt geen reden gegeven voor de beëindiging van de arbeidsovereenkomsten. De afkorting "VD/SV" in de rechterbovenhoek verwijst waarschijnlijk naar de initialen van de opsteller en de typist(e). Het handgeschreven nummer linksboven duidt op de ordening in een administratief archief.

Handgeschreven ontslagbrief / kennisgeving van beëindiging dienstverband.

* **Inhoud:** Het betreft een collectieve aanzegging van ontslag. De afzender stelt vier werknemers (Kuiper, Niessing, Prasser en Busser) ervan op de hoogte dat hun arbeidsovereenkomst per 5 juli 1944 zal eindigen. * **Vorm:** De brief is sober en zakelijk opgesteld. De adressen bevinden zich allemaal in Amsterdam (Jordaan, de Baarsjes, Betondorp en Oost). * **Administratieve sporen:** Het rode nummer "8A/75/1" en de rode onderstreping bij de initialen wijzen op een administratieve verwerking of archivering door een instantie of bedrijf. Het feit dat vier personen op één briefje staan, suggereert dat dit een kopie of een kladversie is voor de eigen administratie van de werkgever.

Document

* **Doel van de lijst**: Dit document fungeert als een overzicht van huurinkomsten uit commerciële objecten ("Pieren"). De eenheidsprijs van 800 gulden per jaar suggereert dat het gaat om gestandaardiseerde units, zoals marktkramen of opslagruimtes. * **Betekenis van de rode onderstrepingen**: De rode lijnen onder namen als Presser, Meentz, Casseres, Nikkelsberg en Hagenaar zijn zeer waarschijnlijk markeringen van Joodse huurders. In de context van de Duitse bezetting van Nederland werden dergelijke lijsten gebruikt voor de registratie en latere onteigening ('Arisering') van Joodse bezittingen en contracten. * **Handgeschreven vinkjes**: De vinkjes bij de eerste vier regels duiden op een administratieve controle, mogelijk met betrekking tot betalingen of de status van het contract.

Getypt verslag (resumé) van een ambtelijke bespreking.

Dit document is een kil, ambtelijk verslag van de uitvoering van de anti-Joodse maatregelen in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het illustreert de bureaucratische precisie waarmee de economische uitsluiting van Joden werd georganiseerd. De kernpunten uit de tekst zijn: 1. **Segregatie:** Er wordt gesproken over een "absolute scheiding" tussen Joodse en niet-Joodse handel. 2. **Economische wurging:** De Joodse handelaren wijzen terecht op de onmogelijkheid van hun voortbestaan. Met slechts 200 Joodse detailhandelaren als afzetmarkt voor 50 groothandelaren, en het dreigende verbod om zelf op veilingen in te kopen, wordt hun broodwinning de facto vernietigd. 3. **Ontmenselijking door logistiek:** De gemeente stelt een "sportterrein" (Keucheniusstraat) voor zonder enige faciliteiten of beschutting tegen het weer, terwijl bestaande loodsen (Pier E) worden geweigerd omdat deze voor de Duitse Weermacht bestemd zijn. 4. **Terminologie:** Het gebruik van de term "Ariseering" (arisering) duidt direct op de nationaalsocialistische ideologie van het onteigenen van Joods bezit.

Administratieve indexkaart of loonstrook-registratie.

* **J. Parser 40521:** De naam van de arbeider met een uniek identificatienummer. * **47 uur 6,2:** Dit betreft waarschijnlijk het aantal gewerkte uren (47) en een uurtarief of weekaanduiding. * **bel loon (14 49):** Afkorting voor 'belastbaar loon'. Het bedrag is 14,49 gulden. * **loon (14 60):** Het bruto loon van 14,60 gulden. * **zegel (0 60):** De kosten voor een sociale verzekeringszegel (bijv. voor ouderdom of invaliditeit), ter waarde van 0,60 gulden. * **15 rek 13/5/41 k.:** Dit lijkt een administratieve aantekening: waarschijnlijk "15e rekening" of "week 15", gedateerd op 13 mei 1941. De 'k' kan staan voor 'kas' of een specifieke controleur. * **Rode streep:** De diagonale rode lijn duidt er in archieftermen meestal op dat de betaling is voltooid of dat de gegevens zijn overgebracht naar een grootboek.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

# TRANSCRIPTIE J.G. Overkamp [rechtsboven:] pers. bew. A 35/623317 geb. 25/3 '91 Rozenstraat 50 ^II

# TRANSCRIPTIE **Verhoor van den verdachte J. VLEESDRAAGER.**

# TRANSCRIPTIE Aan: J. F. Jansen Czaar Peterstraat 93 ^I

# TRANSCRIPTIE w.g.J.Vermeulen Voorzitter, w.g. P.C.Besanger Secretaris.