H.P. Starreveld
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 44
H.P. Starreveld was een visverkoper met een staat van dienst van 34 jaar. Hij verkocht vis (waaronder gerookte paling/aal) op de Lindengracht en de Vischmarkt, en had later standplaatsen op de Waterlooplein. In 1940 werd hij geconfronteerd met een sanctie (ontzegging toegang Centrale Markt) wegens vermeende diefstal van transportkisten. In 1942 kreeg hij voorlopige schorsing wegens overtreding van distributievoorschriften en niet-verkoop van voorraad. In 1943 bleef hij actief op de Waterlooplein.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Getypt briefafschrift (doorslag).
* **Kernboodschap:** De brief is een formele begeleiding bij een officiële aanvraag van een individu genaamd H.P. Starreveld. Hij vraagt om een "erkenning in gewassen van den tuinbouw". * **Ondersteunend bewijs:** Er wordt verwezen naar een rapport van controleur Felthuis, gedateerd op 19 september 1940, dat als bijlage dient om de aanvraag te onderbouwen. * **Stijl en taal:** De toon is uiterst hoffelijk en ambtelijk ("heb ik de eer U... te doen toekomen"). Het gebruik van de spelling-Marchant (bijv. "Nederlandsche", "den") is kenmerkend voor de periode. * **Administratieve proces:** De handgeschreven aantekening toont aan dat de brief feitelijk op 25 september is verzonden, enkele dagen na de datering van het typen.
Getypte brief (doorslag op doorslagpapier).
De brief betreft de administratieve afhandeling van een aanvraag tot "erkenning in gewassen van den tuinbouw". De aanvraag is ingediend door of namens een zekere H.P. Starreveld. Bij de brief wordt een ondersteunend rapport gevoegd, opgesteld door een controleur genaamd Felthuis op 19 september 1940 (aangeduid als "19 dezer"). De toon is uiterst formeel en ambtelijk ("heb ik de eer U..."), wat gebruikelijk was in correspondentie met centrale overheidsinstanties of aanverwante organen. De handgeschreven notitie "later" bovenin de brief is waarschijnlijk een instructie voor archivering of latere actie door een klerk.
Document
Dit document is een ambtelijke begeleidingsbrief bij een aanvraag voor een officiële erkenning in de tuinbouwsector. De brief getuigt van de bureaucratische processen in het najaar van 1940. Er is sprake van een getrapt proces: een aanvraag door een individu (Starreveld), een inspectie door een controleur (Telthuis) en de uiteindelijke doorzending naar de centrale directie. De groene potloodstreep onder de naam van de aanvrager suggereert dat deze informatie cruciaal was voor de archivering of verdere verwerking door de ontvanger.
Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen Amsterdam.
* **Kern van de zaak:** Een vermeende diefstal of wederrechtelijke toe-eigening van zes lege transportkisten (gemerkt "B & O Zwaag", vermoedelijk van de firma Bosman & Onos uit Zwaag). * **Verweer:** De verdachte, H.P. Starreveld, beweert dat hij de kisten op de openbare weg (pier E) heeft gevonden en dacht dat ze van niemand waren. Hij wilde ze gebruiken voor het vervoer van uien. * **Juridische nuance:** De controleur merkt op dat Starreveld niet van plan was de kisten als 'gevonden voorwerp' aan te geven, wat de bewering van onschuld verzwakt. De benadeelde partij (Bezooyen) dringt aan op vervolging. * **Afhandeling:** De kisten zijn in beslag genomen. De handgeschreven noten suggereren een administratief proces: er is een Proces-Verbaal (P.v.b.) opgemaakt en er is een voorstel aan de Wethouder gedaan voor een sanctie van 6 maanden (mogelijk een ontzegging van de markttoegang).
Officieel schrijven/besluit van de gemeente Amsterdam (eensluidend afschrift).
* **Inhoud:** De brief is een officiële kennisgeving van een sanctie. De heer H.P. Starreveld krijgt een ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam voor de duur van drie maanden vanwege diefstal. * **Straafmaat:** De straf is deels voorwaardelijk. Hij mag na ongeveer drie weken (op 8 december 1940) de markt weer op, mits hij in de twee jaar daarna (tot 13 november 1942) geen nieuwe overtredingen begaat op de markt. Gebeurt dat wel, dan gaat de rest van de drie maanden uitsluiting direct in. * **Formaat:** Het betreft een "eensluidend afschrift", wat betekent dat dit een officieel gewaarmerkte kopie is van het originele besluit, bedoeld voor de betrokkene. De paarse stempels en de handtekening van de secretaris bekrachtigen dit. * **Sleutelfiguren:** * **De Vlugt:** Willem de Vlugt was de burgemeester van Amsterdam van 1921 tot februari 1941. * **Van Lier:** Mr. W.G. van Lier was de toenmalige gemeentesecretaris van Amsterdam.
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van H.P. Starreveld aan de lokale distributie-instantie voor vis. Hij vraagt om een "dubbele toewijzing" van handelswaar. Als argument voert hij zijn lange staat van dienst aan: hij is al 34 jaar werkzaam als koopman in alle soorten vis. * **Vorm en Stijl:** De brief is opgesteld in een zeer beleefde, zakelijke toon die gebruikelijk was voor formele correspondentie in die tijd ("Mijne Heeren", "verzoekt beleefd", "Hoogachtend"). De lay-out is overzichtelijk, met een duidelijke scheiding tussen de aanhef, de eigenlijke tekst en de adresgegevens. * **Bijzonderheden:** Het gebruik van groene inkt is opvallend, maar niet ongebruikelijk voor deze periode. Het adres (Haarlemmerstraat 97) plaatst de afzender in een bekende Amsterdamse winkelstraat.
Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen.
* **Inhoud:** De brief is een officiële aanzegging van een voorlopige schorsing. De heer Starreveld, een marktkoopman, heeft zijn toegewezen voorraad gerookte paling (aal) niet verkocht op zijn standplaats aan de Lindengracht in Amsterdam. * **Overtreding:** In de context van de distributie en schaarste tijdens de bezettingsjaren was het verplicht om toegewezen goederen via de officiële kanalen en locaties te verkopen. Het niet verkopen op de marktplaats wekte het vermoeden van verkoop op de zwarte markt of eigen gebruik, wat streng gestraft werd. * **Gevolg:** De koopman wordt direct uitgesloten van verdere visleveranties ("verdeeling van visch"). De definitieve strafmaat wordt overgelaten aan de Wethouder voor de Levensmiddelen. * **Taalgebruik:** Formeel-ambtelijk Nederlands ("geconstateerd", "hieromtrent", "voorloopig", "visch").
Ambtsbrief/Memorandum.
Het document is een zakelijke mededeling waarin de tijdelijke uitsluiting van vier Amsterdamse vishandelaren van de officiële visdistributie wordt gerapporteerd. De redenen voor deze schorsing zijn overtredingen van de distributievoorschriften: * **P. Seur en G.L. Keyzer:** verkochten aanzienlijk minder gerookte paling dan aan hen was toegewezen. * **T.G.J. Vrees en H.P. Starreveld:** verkochten hun toegewezen partijen (respectievelijk natte en gerookte aal) in het geheel niet op de hun toegewezen marktplaats. De nauwkeurigheid waarmee gewichten (tot op de halve pond) worden vermeld, duidt op een streng controlesysteem. De Directeur vraagt de Wethouder om een definitief besluit over de strafmaat voor deze handelaren.
Officieel extract uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam.
Dit document is een administratief besluit van de gemeente Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het betreft een wijziging van een eerder genomen sanctie tegen vier specifieke visboeren (Seur, Vrees, Starreveld en Keijzer). De kern van het besluit is dat zij voor een periode van twee weken worden uitgesloten van de "vischverdeeling" (de officiële toewijzing en distributie van vis). Opvallend is dat de uitsluiting met terugwerkende kracht ingaat op 27 juli 1942, hoewel het besluit pas op 7 augustus is geformaliseerd. Dit wijst op een correctie of vastlegging van een reeds feitelijk ingegane maatregel. De sanctie wordt opgelegd op voorstel van de Wethouder voor Levensmiddelen, wat aangeeft dat het hier gaat om handhaving van de distributievoorschriften. ---
Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties en correcties.
* **Doel:** Dit document lijkt een administratieve lijst voor de toewijzing of registratie van vis (aal/paling), vermoedelijk bij een visafslag of binnen een handelsvereniging. * **Terminologie:** De kolom "Aantal Aal" duidt op stuks, terwijl "kg. Zw." waarschijnlijk duidt op kilogram 'Zware' aal, een specifieke sortering. * **Correcties:** De vele doorhalingen en handmatige wijzigingen wijzen op een dynamisch document dat over een langere periode werd bijgewerkt. Opvallend is dat veel '15' waarden naar '20' zijn verhoogd. * **Sociaal-Economisch:** De namenlijst is representatief voor de Noord-Hollandse vishandel in de vroege 20e eeuw. De aanwezigheid van veel joodse namen (Polak, Wurms, Wijnschenk, Zak) is historisch consistent met de Amsterdamse vishandel van die tijd. * **Datering:** De data tussen haakjes bij J. Vos (1883) en Sal. Wijnschenk Sr. (1881) zijn waarschijnlijk geboortedata, wat suggereert dat de lijst dateert van ergens tussen 1910 en 1940.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst op papier (doorslag of origineel op dun papier).
| H.P. Starreveld | 25-7-92 | Haarlemmerstr. 97 I | " | 1-6-42 |
Administratieve lijst/tabel met handelsstatistieken (visomzet).
| H.P. Starreveld / | Amsterdam | Brouwersgracht 37 | 2.500 | 2.500 | 5.000 | 1.250 | 1.250 | 2.500 | 1.250 | 1.250 | 2.500 |
Getypte lijst/register in tabelvorm.
| H.P.Starreveld | Brouwersgracht 37 hs | 25-7-92 | visch |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats visch
Waterlooplein — standplaats " 1-6-42
Waterlooplein — standplaats W
Waterlooplein — standplaats ~~W
Waterlooplein — standplaats W
Waterlooplein — standplaats C
Waterlooplein — standplaats 2
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE Nº 2/b / 102 // M. 1940 20/9 **R A P P O R T** H.P. Starreveld, oud 48 jaar en wonende Brouwersgracht 37 alhier, verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit. Hij verklaart sedert 1910, zij het niet onafgebroken, in de betrokken handel, werkzaam te zijn als kleinhandelaar. Van 30 maart '36 tot 14 December '36 heeft hij een vaste standplaats gehad op de Lindeng...
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] Lex. Fr. de Boer. [Handgeschreven linksboven:] Verzonden 23/8-'40 [Getypt rechtsboven:] VP/HG. [Getypt links:] 27/52/2 M. [Getypt adresblok en datum:] den Heer G.M. Starreveld, Hasebroekstraat 5 hs, Amsterdam-West. Wijk 12. 23 Augustus 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 9 dezer bericht ik U, dat van de daarin vervatte klacht nota is genomen....
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] *Zen. M. de Raer* [?] [Handgeschreven middenboven, onderstreept:] *extra* [Rechtsboven:] VP/HG. den Heer G.M. Starreveld, Hasebroekstraat 5 hs, Amsterdam-West. Wijk 12. [Links:] 27/52/2 M. [Rechts:] 23 Augustus 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 9 dezer bericht ik U, dat van de daarin vervatte klacht nota is genomen. De Directeur,
hiertoe de termen aanwezig, een strafrechtelijke vervolging tegen Starreveld. De zes kisten heb ik rapporteur voorloopig inbeslag genomen. Kaart van Starreveld gaat hierbij. **[Voetnoten en ondertekening]** Den Heer Bedrijfschef v/h Marktwezen, Amsterdam 28 October 1940 De Controleur, *[handtekening]* F.v.d. Boon. **[Handgeschreven kanttekeningen]** *Links:* Brouwers- gracht 37 A'dam, 30/10/40 A...
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven tekst bovenin:] *later* vP/HG. de Directie van de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale, Laan Copes van Cattenburch 62, 's-Gravenhage . 2B/132/2 M. 2 21 September 1940. In bijlage dezes heb ik de eer U een aanvraag om erken- ning in gewassen van den tuinbouw te doen toekomen ten name van H.P.Starreveld. Ik voeg hierbij een afschrift van een op 19 dezer door d...