S. Pais

Briefkaart (postzegel gedrukt op de kaart).

Het document is een zakelijke briefkaart, verstuurd binnen Amsterdam kort na het begin van de Duitse bezetting in mei 1940. * **De afzender:** S. Pais woonde aan de Pieter Nieuwlandstraat 39-hoog (II) in de Dapperbuurt (Amsterdam Oost). De achternaam Pais is een veelvoorkomende Sefardisch-Joodse naam in Amsterdam. Gezien de datum en locatie is dit document een tastbaar spoor van een inwoner wiens leven kort daarna drastisch zou veranderen door de anti-Joodse maatregelen van de bezetter. * **De ontvanger:** De kaart is gericht aan de Directeur van het Marktwezen aan de Jan van Galenstraat. Hier bevonden zich sinds 1934 de Centrale Markthallen, het logistieke hart van de voedselvoorziening voor Amsterdam. * **Het administratieve nummer:** Het grote paarse nummer "72/73/ M. 1940" suggereert dat de kaart bij aankomst is ingeboekt in het archief van de Dienst van het Marktwezen, mogelijk als onderdeel van een vergunningsaanvraag of correspondentie over marktgerelateerde zaken.

Handgeschreven brief (mogelijk een briefkaart).

* **Inhoud:** De schrijver, S. Pais, dient een klacht in bij een onbekende instantie (waarschijnlijk de politie of de marktmeester) over illegale straathandel. Er wordt gemeld dat er op specifieke dagen (maandag, donderdag en vrijdag) in de Spaarndammerbuurt en de Barendszstraat ("Barendstr.") gevent wordt zonder de benodigde ventvergunning ("ventverg.."). * **Kern van de klacht:** Het gaat om de handel in lompen en metalen. De illegale handelaren bieden de bewoners hogere inkoopprijzen dan de legale handelaren (waartoe de schrijver waarschijnlijk behoort) kunnen bieden, wat duidt op oneerlijke concurrentie. * **Stijl:** De brief is formeel en beleefd ("Verzoeke beleefd"), maar ook dwingend wat betreft de gewenste actie ("daar eens een einde aan te maken").

Intern ambtelijk memo / dossierstuk (Bijblad).

Dit document is een ambtelijke notitie die de afhandeling van een klacht registreert. Het is geschreven op een voorgedrukt "Bijblad" van de afdeling Algemene Zaken. De kern van de tekst is een instructie om de klager, de heer S. Pais, te informeren dat zijn klacht is ontvangen en geregistreerd ("nota is genomen"). Tevens wordt vermeld dat de klacht is overgezet naar een specifiek "formulier nr. 52", wat waarschijnlijk een standaardformulier voor formele klachtenprocedures was. De handgeschreven aantekening onderaan met nummer "2. 72/73/2" gedateerd op 18 juli 1940 wijst op een vervolgstap of een referentie naar een volgend document in het dossier.

Doorslag van een officiële brief of bericht.

Dit is een kort, zakelijk schrijven waarin een ontvangstbevestiging wordt gegeven van een klacht. De heer S. Pais had op 11 juli 1940 een briefkaart gestuurd met een klacht. De "Directeur" antwoordt hierop met de ambtelijke mededeling dat er "nota van is genomen". Dit is een standaardbureaucratische formulering die aangeeft dat de klacht is geregistreerd, zonder direct een inhoudelijke oplossing of actie toe te zeggen. De afkorting "jl." staat voor "jongstleden" (vorige maand/week, in dit geval juli). De vermelding "Wijk 18" duidt op een administratieve indeling van de stad Amsterdam, wat suggereert dat de brief afkomstig is van een gemeentelijke dienst (zoals de Gemeentelijke Woningdienst of de Reinigingsdienst).

Getypte ambtelijke brief/kennisgeving.

Het document is een korte, formele ontvangstbevestiging van een klacht. De klacht werd op 11 juli 1940 per briefkaart ingediend door de heer S. Pais. De inhoud van de klacht zelf wordt niet vermeld; de brief dient enkel om te bevestigen dat de klacht in behandeling is genomen ("nota is genomen"). De toon is strikt zakelijk en ambtelijk, typerend voor de gemeentelijke correspondentie uit die tijd. De afkorting "jl." staat voor "jongstleden". De handgeschreven toevoeging "Extra" suggereert een vorm van prioriteit of een specifieke administratieve categorie.

Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties.

* **Indeling:** Het document is een administratieve lijst, waarschijnlijk bedoeld voor distributie of controle. De Romeinse cijfers achter namen (Olt. II, Olt. III) suggereren verschillende personen met dezelfde naam of verschillende vestigingen/afdelingen. * **Annotaties:** Er zijn diverse handgeschreven correcties in blauwe inkt. De opmerking "groote Nipper op verdeellijst" wijst op een logistieke of administratieve functie van de lijst. * **Adressen:** De adressen beslaan heel Amsterdam, van de Jordaan (Egelantierdwarsstraat) tot Amsterdam-Oost (Retiefstraat, Sumatrastraat) en Noord (Hagedoornweg). Opvallend is de aanwezigheid van adressen in de van oudsher Joodse buurt (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Nieuwe Uilenburgstraat).

Zakelijke brief (getypt op briefpapier met briefhoofd).

* **Inhoud:** De firma Sterk uit Lemmer informeert de Amsterdamse Gemeente Vischhal over een wijziging in de verdeling van hun palingtoewijzing. Specifieke percentages worden toegewezen aan twee Amsterdamse handelaren: M. Gerritse en S. Pais. * **Terminologie:** * **Palingtoewijzing:** Verwijst naar het distributiesysteem tijdens de bezettingsjaren waarbij quota werden vastgesteld. * **N.V.C.:** Hoogstwaarschijnlijk de *Nederlandsche Visscherij Centrale*, de instantie die tijdens de oorlog toezicht hield op de visserijsector en de distributie. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven nummers "46 A/213/1" en de datum "26/5" wijzen op de administratieve verwerking door de Gemeente Vischhal na ontvangst.

Achterzijde van een envelop.

* **Afzender:** De getypte tekst vermeldt S. Pais als afzender, woonachtig in de Uiterwaardenstraat 392 in Amsterdam-Zuid (de Rivierenbuurt). * **Handgeschreven notitie:** De notitie "Keizersgracht 321" is later of door een andere persoon toegevoegd. Dit adres is een bekend grachtenpand in Amsterdam. * **Kenmerken:** De eenvoudige afwerking en het type papier zijn kenmerkend voor de schaarste tijdens de oorlogsjaren. De envelop is dichtgeplakt, maar de inhoud ontbreekt in deze afbeelding.

Handgeschreven brief (administratieve correspondentie).

De schrijver van de brief reageert op een eerdere correspondentie betreffende een "dubbele toewijzing" van vis. De kern van het betoog is dat er sprake is van een misverstand (*abuijs*). De schrijver legt uit dat hij weliswaar betrokken was bij de toewijzing voor een zekere Kees Ladan in Lemmer, maar dat de levering aan hemzelf problematisch was omdat hij niet over een fysieke winkel beschikte. Om zijn recht op toewijzingen te bewijzen, voert de schrijver aan dat hij structureel geregistreerd staat bij de gemeentelijke visafslag als koper van zoetwatervis en dat hij zaken doet met de grossier S. Pais. De taal is typisch voor de periode: een mix van formele aanspreektitels ("Wel edele Heeren") en spreektalige grammatica ("door mijn gekregen hebt", "u kan"). De potloodaantekening "afwijzen" linksboven suggereert dat het verzoek door de instantie negatief is beoordeeld.

Document

* **Inhoud**: De lijst somt vishandelaren op uit diverse Noord-Hollandse plaatsen (met uitzondering van Breukelen in Utrecht). De kolommen scheiden de bedrijfsnaam van de locatie. * **Annotaties**: Er zijn handgeschreven letters 'J' geplaatst achter de namen H. Wijnschenk, S. Pais, M. Gerritse en J. de Haan, allen gevestigd in Amsterdam. * **Terminologie**: * `Gebr.`: Gebroeders. * `fa.`: Firma. * `Zn.`: Zonen. * `"`: Dittoo-teken (verwijst naar de hierboven genoemde plaatsnaam). * **Opmaak**: De tekst is gecentreerd bovenaan met een onderstreepte titel. De lijst zelf is in twee kolommen uitgelijnd.

# TRANSCRIPTIE [Getypt aan de bovenzijde:] S. Pais, Uiterwaardenstraat 392, Amsterdam. Zuid. [Handgeschreven in blauw potlood aan de linkerzijde, verticaal:] Keizersgracht 321 —

17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

- 3 -

# TRANSCRIPTIE *Extra* VD/HG. den Heer S.Pais, Pieter Nieuwlandstraat 39 I, <u>Amsterdam-Oost.</u> Wijk 18. 72/73/2 M. 18 Juli...