B. Kloos

Getypte brief of ambtsbericht (doorslag).

De tekst betreft de administratieve afhandeling van marktvergunningen in Amsterdam. Centraal staat het intrekken van standplaatsen van kooplieden op basis van hun financiële status: 1. **B. Kloos:** Deze koopman verkocht haring op de markten van Uilenburg en de Dapperstraat. Omdat hij al meer dan een jaar een sociale uitkering ("ondersteuning") ontvangt, wordt geadviseerd zijn marktplaatsen in te trekken. De redenering is dat anderen sneller voor een vaste plaats in aanmerking kunnen komen als deze vrijkomen. 2. **I. Stibbe:** In een eerdere correspondentie was Stibbe uitgezonderd van een groep kooplieden wier vergunning werd ingetrokken. Echter, de directeur meldt nu dat Stibbe weliswaar uit de steun is gekomen, maar dat zijn vergunning alsnog is ingetrokken op 23 september vanwege "wanbetaling" (het niet betalen van staangeld). De toon is zakelijk en procedureel, typerend voor gemeentelijke correspondentie (mogelijk van de Dienst der Markten).

Ambtelijke notitie / memorandum betreffende marktvergunningen.

* **Handschrift:** Het betreft een vlot, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. De tekst is goed leesbaar, met typische afkortingen uit de bureaucratie van die tijd. * **Terminologie:** * *M.i.:* Mijns inziens. * *Steun of werkverschaffing:* De sociale voorzieningen voor werklozen tijdens de crisisjaren en het begin van de bezetting. * *Dir. M.W.:* Directeur van het Marktwezen. * *Weth.:* Wethouder. * **Inhoud:** De kern van het document is een sanering van marktplaatsvergunningen. Kooplieden die al geruime tijd (sinds eind 1939) een uitkering ontvangen en hun kraam niet meer bemannen, verliezen hun recht op een vaste standplaats. Men wil de marktruimte niet onnodig "vrijhouden" in afwachting van een "normale toestand".

Bijlage bij een ambtelijke brief (Bijlage I).

Dit document is een administratieve lijst van de Amsterdamse marktmeester aan het begin van de Duitse bezetting. De lijst bevat 13 marktkooplui die officieel hun staanplaats verliezen op basis van het marktreglement (artikel 11c). De redenen voor het verlies van de plek zijn divers, maar wijzen bijna allemaal op sociale nood en armoede: 1. **Langdurige afwezigheid:** Verschillende kooplui (Bouwmeester, Van Praag, Van Straten) hebben hun plek al maanden niet bezet en vragen om uitstel. 2. **Onvoldoende inkomsten:** Meerdere personen (Van Hofwegen, Kloos, Moffie Zwaaf) kunnen "hun brood niet verdienen" op de markt. 3. **Gezondheid en ouderdom:** Ziekte, doofheid of hoge leeftijd (Renes, Rooselaar, Van Straten, De Wolf) worden expliciet genoemd als reden waarom men niet meer op de markt kan staan. 4. **Negeren oproep:** In drie gevallen is er "aan oproeping geen gevolg gegeven", wat wijst op een gebrek aan motivatie of onmogelijkheid om de handel voort te zetten. De handgeschreven tekens (blauwe kruisjes bij de namen, rode strepen bij de markten) duiden op een administratieve controle of afvinking. De aantekening "uit rel. Aug '40" bij M. v. Praag suggereert dat deze persoon in die maand definitief uit de administratie van het marktwezen is geschrapt.

Administratieve kaart (waarschijnlijk van de Gemeentelijke Marktverordening).

Dit document betreft de heer B. Kloos, een haringschoonmaker die woonachtig was aan de Dapperstraat in Amsterdam (een bekende marktbuurt). De kaart legt een proces vast rondom "Artikel 11 b/c", wat waarschijnlijk verwijst naar een specifieke bepaling in de marktverordening betreffende de verplichting om een marktplaats te bezetten of marktgeld te betalen. Kloos vraagt in het voorjaar van 1939 om uitstel. De reden is seizoensgebonden: als haringschoonmaker kan hij "zijn brood niet verdienen" in de maanden voordat de 'nieuwe haring' (Hollandse Nieuwe) wordt aangevoerd. De inspecteur adviseert positief ("geen bezwaar"). In 1940 volgt een nieuwe notitie. Per 1 april 1940 lijkt de gemeente te besluiten de marktplaatsen weer "in beheer te nemen" (mogelijk omdat Kloos de standplaats niet meer actief gebruikte). Op 12 juli 1940 wordt geadviseerd de zaak definitief "in te trekken", wat door de directeur wordt geaccordeerd.

Administratief register of lijst van marktkraamhouders/standplaatsen.

* **Administratieve Functie:** Dit document lijkt een controlelijst te zijn van de Amsterdamse Marktwezen-administratie. Er wordt bijgehouden wie een standplaats heeft, wat hun historie is en of hun vergunning moet worden ingetrokken of verlengd. * **Afkortingen:** "Weth." staat voor Wethouder, aan wie voorstellen tot intrekking van vergunningen worden voorgelegd. "Opged." of "Opgeroepen" verwijst waarschijnlijk naar een oproep voor een hoorzitting of keuring. "m. s." staat vermoedelijk voor 'met ingang van' (meestal 'm.i.v.'). * **Opvallende Details:** Bij B. Kloos en B.J. v. Staken staat de opmerking "Met gekomen haring!". Dit wijst erop dat zij visverkopers waren wier aanwezigheid op de markt afhankelijk was van de aanvoer van seizoensproducten (de nieuwe haring). * **Demografie:** Veel van de vermelde namen en locaties (Uilenburg, Waterlooplein) wijzen op een sterke vertegenwoordiging van de Joodse bevolking van Amsterdam in deze beroepsgroep. ---

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Structuur:** De lijst is opgedeeld in drie kolommen. Hoewel de eerste kolom redelijk oplopend is (van 21 naar 147), verspringen de nummers in de tweede kolom aanzienlijk (van 159 naar 306 en terug naar 2), wat duidt op een administratieve groepering in plaats van een strikt geografische volgorde op straat. * **Demografie:** Een opvallend groot aandeel van de namen is van Joodse oorsprong (bijv. Melhado, Morpurgo, Heilbron, Boas, Sigaar, Speyer). Dit weerspiegelt de historische bevolkingssamenstelling van de Amsterdamse Dapperbuurt en de sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in de markthandel van die tijd. * **Bijzonderheden:** * Er wordt onderscheid gemaakt tussen de "vaste plaatshouders" die de hele week staan en deze groep die specifiek alleen op **zaterdag** komt. * Vrouwen worden soms vermeld met hun eigen achternaam of als "wed:" (weduwe), zoals *wed: Casserus*. * Dubbele namen zoals *de Jong-Gerritsen* en *Clarenburg-Hijmans* komen voor.

# TRANSCRIPTIE D. Kloos 58059 B idem

# TRANSCRIPTIE DV. *extra* 2B/14/2 M. 12 Maart 1940. den Heer E. Kloos, Retiefstraat 64 III, Amsterdam-O. Wijk 20. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 21 Februari jl. verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedrijfschef van mijn dienst, den heer J. Broerse, die kantoorhoudt in de Centrale Hal, No. H 69, des voormiddags tusschen 9 en 10 uur. De Directeur,

Kloos M. | Lepelstr. 87 ' | 26-11-15 | | de Klijn E. | Retiefstr. 74 ''' | 7-11-97 | | Koetser J.D. | N. Maesstr. 59 | 11-9-22 | | Kok A. | Retiefstr 51 hs | 10-11-14 | **Aantekeningen:** * *[aant. 1]* Handgeschreven in de kantlijn: *uitgesteld door J.H. 8/6 42* (met onduidelijke paraaf).

# TRANSCRIPTIE DV. 2B/14/2 M. [handgeschreven:] Verzonden 12/3-'40 12 Maart 1940. den Heer E. Kloos, Retiefstraat 64 III, Amsterdam-O. Wijk 20. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 21 Februari jl. verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedrijfschef van mijn dienst, den heer J. Broerse, die kantoorhoudt in de Centrale Hal, No. H 69, des voormiddags tusschen 9 en 10 uur. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]