A. Uitvlugt

Ambtelijke correspondentie (notitie).

Dit handgeschreven briefje is gericht aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De afzender, waarschijnlijk een marktmeester of administratief medewerker genaamd T.A. Uitvlugt, rapporteert een fout in de administratie. Een zekere I. Gobits, die standplaats nummer 97 op de Dappermarkt in Amsterdam-Oost bezat, was abusievelijk (per vergissing) opgegeven voor verzuim over een langere periode in juli 1940. Uit de notitie blijkt dat hij in werkelijkheid slechts één week afwezig was tussen 1 juli en 28 juli 1940. De notitie dient om deze fout te herstellen, wat cruciaal was voor de kraamhouder om zijn rechten op de standplaats te behouden. Op 14 augustus 1940 is de notitie voor akkoord gezien door de inspecteur en administratief verwerkt ("genoteerd").

Administratief register / kasboekblad.

* **Functie:** Dit is een blad uit een grootboek of een ledenregister, waarschijnlijk bedoeld voor het bijhouden van jaarlijkse contributies, pensioenpremies of salarissen. De kolom "1940" suggereert een jaarafrekening. * **Systeem:** Er wordt gebruikgemaakt van dubbele controle. Veel bedragen zijn voorzien van vinkjes, wat duidt op een verificatieproces (bijvoorbeeld tegenover bankafschriften of kwitanties). * **Mutaties:** De aantekening bij L. Paals ("7/12 '40 overleden") verklaart een afwijking in het bedrag voor dat jaar. Doorhalingen bij namen (zoals Rijnga naar Rijvordt) wijzen op administratieve correcties of personele wijzigingen. * **Afkortingen:** De letters 'T' en 'F' achter sommige bedragen in de 1940-kolom kunnen staan voor 'Totaal' en 'Factuur', of verwijzen naar specifieke fondsen of categorieën. * **Numerieke precisie:** De bedragen worden genoteerd tot twee cijfers achter de komma (centen). De totaalsom onderaan de pagina (133.252,46) geeft aan dat het om aanzienlijke geldstromen gaat voor die tijd.

Officieel fiscaal besluit / loonbelastingbeschikking.

* **Administratieve correctie:** Het document is een officiële lastgeving aan de werkgever (het Gemeentelijk Marktwezen) om de loonadministratie van een specifieke werknemer aan te passen. Er was blijkbaar een fout geslopen in het aantal kinderen dat recht gaf op aftrek. * **Persoonsgegevens:** De werknemer, F.A. Uitvlugt, woonde in de Van der Pekstraat 43 in Amsterdam-Noord. Hij werkte bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. * **Fiscale status:** De werknemer is ingedeeld in 'groep drie' (vaak de categorie voor gehuwden) en er is vastgesteld dat hij recht heeft op aftrek voor **twee** kinderen. * **Juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar het "Besluit op de Loonbelasting 1940". Dit was een cruciale verandering in het Nederlandse belastingstelsel, ingevoerd kort na de Duitse inval, waarbij de loonbelasting als bronheffing werd geïntroduceerd.

Handgeschreven rapport / proces-verbaal.

Dit document is een formeel ambtsbericht waarin een marktmeester verslag doet van een overtreding van de anti-Joodse verordeningen tijdens de Duitse bezetting. De tekst bevat enkele belangrijke historisch-juridische details: * **De stempel 'J':** De controleur identificeert de man op basis van het persoonsbewijs dat sinds 1941 voor Joodse burgers verplicht voorzien was van een grote zwarte 'J'. * **Handhaving:** Het rapport toont aan dat de handhaving van discriminerende maatregelen een taak was van reguliere Nederlandse ambtenaren (marktwezen) en de lokale politie. * **Verweer van de betrokkene:** Nathan Brander probeert de situatie te de-escaleren door onwetendheid te veinzen en te benadrukken dat hij enkel probeerde "wat bij te verdienen", wat duidt op de economische noodzaak waarin veel Joodse Amsterdammers destijds verkeerden door ontslagen en handelsverboden. * **Locatie:** De Nieuwemarkt was van oudsher een plek van handel in de voormalige Joodse buurt, maar was op dat moment verboden terrein voor Joodse handelaren.

Ambtelijke rapportage betreffende een marktovertreding.

Dit document is een proces-verbaal of een officieel rapport van een marktmeester of controleur (C.A. Uitvlugt) gericht aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van de zaak is prijsopdrijving: de visboer W. Zalmoha verkocht op de Dappermarkt schol voor het dubbele van de vastgestelde prijs (1,20 gulden in plaats van de vastgestelde 0,60 gulden per kilo). Hoewel de verdachte beweert dat het een foutje was ("zonder erg") en het teveel betaalde bedrag aan enkele klanten teruggaf in het bijzijn van de ambtenaar, wordt dit excuus door de hogere instantie (gezien de krabbel onderaan) niet geloofwaardig geacht. De aanbeveling is dan ook streng: uitsluiting van de verdeling van goederen. De zaak is tevens gemeld bij de C.C.C.A.

Administratieve lijst (salarislijst).

* **Handschrift:** Een verzorgd en geoefend kantoorschrift (lopend cursiéf). De cijfers zijn consistent en duidelijk genoteerd voor boekhoudkundige doeleinden. * **Structuur:** Het document is strikt alfabetisch geordend op achternaam, verdeeld over twee kolommen. De 'r' achter sommige bedragen duidt waarschijnlijk op een controle-teken (revisie). * **Inhoudelijke details:** * De salarissen variëren sterk, van f 386,26 (A.H. Drukker) tot f 6352,11 (C.F. Sixma), wat duidt op een grote diversiteit in functieniveaus binnen de organisatie. * Er is sprake van specifieke inhoudingen (inkoop pensioen) en toeslagen (gebruik eigen rijwiel). De rijwieltoelage van 12 gulden per jaar is een kenmerkend tijdsbeeld. * De opmerking over "Dr. A. v/d Laan" suggereert dat deze persoon niet in het reguliere kaartsysteem (de stamkaarten) voorkwam, mogelijk vanwege een tijdelijke aanstelling of een afwijkende status.

Handgeschreven rapport/melding van een dienstverzuim of fraude.

* **Inhoud:** Het document betreft een verslag van een controle op de verkoop van gerookte aal. De heer G. L. Keijzer had 12 kilo toegewezen gekregen voor de verkoop. Hij gaf zelf toe 2 kilo achtergehouden te hebben voor eigen gebruik. De controleur stelde echter vast dat er in totaal 4¼ kilo ontbrak, aangezien Keijzer slechts 31 klanten van een portie van een kwart kilo (totaal 7,75 kg) had kunnen voorzien ($12 - 7,75 = 4,25$). Keijzer kon het resterende tekort niet verklaren. * **Maatregel:** In de kantlijn is genoteerd dat de betrokkene voorlopig is geschorst in afwachting van een definitief besluit over deze onregelmatigheid. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in zakelijk, ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "contrôle", "menschen").

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Kern van het verzoek:** De afzender, een weduwe die een marktkraam drijft, vraagt toestemming om haar assortiment op de markt op het Waterlooplein te wijzigen. Ze wil "kogel-fleschjes" (limonadeflesjes met een glazen knikker als sluiting) gaan verkopen omdat de handel in koek door de oorlogsomstandigheden niet langer rendabel is. * **Taalgebruik:** De brief is gesteld in een beleefde, enigszins formele stijl die gebruikelijk was voor officiële correspondentie in die tijd ("wend ik mij tot u", "in de gunst zou mogen staan"). * **Administratieve gang van zaken:** De brief toont de bureaucratische afhandeling tijdens de bezettingsjaren. Er is advies gevraagd aan de Marktcommissie (de Boer), er is getoetst of de aanvrager inderdaad in die goederen handelt, en uiteindelijk is er op 21 juli 1944 "Geen bezwaar" geoordeeld, waarna de officiële goedkeuring (acc.) volgde op 26 juli.

Handgeschreven lijst op gelinieerd papier.

* **Structuur:** Het document is opgezet als een lijst. Elke regel bevat een volgnummer (links), een initiaal en achternaam, een scheidingsstreepje en een adres. * **Geografie:** De genoemde straten (zoals het Zwanenplein en de Papaverweg) bevinden zich allemaal in Amsterdam-Noord. Het adres in Landsmeer ligt net over de grens van dit stadsdeel. * **Nummering:** De cijfers in de linkermarge (4, 6, 3, 7, 1, 2, 8, 5) staan niet in chronologische volgorde van schrijven. Dit wijst erop dat de lijst later is gecodeerd, mogelijk voor een distributieroute of een rangorde in belang. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, leesbaar cursief handschrift, typerend voor het midden van de 20e eeuw.

Div. bylagen (w.o. teek).

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

- 3 -

Naam en voorletters: **F.A. Uitvlugt** Functie en No.: **controleur-marktopzichter** No. **72** Adres: **Van der Pekstraat 43 boven**