I. van Praag
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 33
I. van Praag was een marktkoopman actief in 1940-1942. Hij verkocht levensmiddelen, waaronder koek en brood, op de Waterlooplein en de Lindengracht. In 1940 kreeg hij een berisping wegens niet tijdig ontruimen van zijn standplaats op de Dapperstraat. In 1941 werd zijn standplaats op de Lindengracht opgezegd. In 1942 verstrekte hij een verzoek om restitutie van betaald marktgeld, wat wijst op arisering of verdrijving.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
* **Inhoud:** De afzender, I. van Praag, verzoekt om een gesprek met de Inspecteur van het Marktwezen naar aanleiding van een incident dat op 3 augustus 1940 plaatsvond in de Dapperstraat. Hierbij was een marktmeester betrokken. * **Toon:** De brief is formeel en beleefd opgesteld, getuige de aanhef "WelEdele Heer" en de afsluiting "Met de meeste Hoogachting". * **Taalgebruik:** Er is sprake van een kleine grammaticale onzuiverheid in de zin "welk ik met de Marktmeester gehad heeft" (in plaats van "gehad heb"). * **Beroep afzender:** De toevoeging onderaan de brief ("Chocolade. Nougat. Suiker.") duidt er zeer waarschijnlijk op dat Van Praag een marktkoopman was in zoetwaren. * **Administratieve sporen:** Rechtsboven staat een handgeschreven notitie die lijkt op een paraaf of de afkorting "ontv." (ontvangen). Het referentienummer linksboven duidt op een officiële registratie in het archief van het Marktwezen.
Ambtelijke kennisgeving / Strafbeschikking.
De brief betreft een officiële berisping en voorwaardelijke strafoplegging aan marktkoopman I. van Praag. De overtreding was het niet tijdig ontruimen van zijn standplaats op de Dappermarkt op zaterdag 3 augustus 1940. Volgens het reglement moest de markt om 21:00 uur (9 uur n.m.) verlaten zijn. De opgelegde sanctie is een ontzegging van het marktrecht voor de duur van één dag. Deze straf is echter voorwaardelijk met een proeftijd van één jaar. De brief hanteert een strikt formele, juridische toon en verwijst expliciet naar het vigerende marktreglement. De handgeschreven kanttekening "In de kaart" duidt erop dat deze overtreding is aangetekend in het persoonsregister of de kaartindex van de betreffende marktdienst.
Officiële brief/kennisgeving.
* **Inhoud:** De brief is een formele tuchtrechtelijke aanzegging aan de heer I. van Praag. Hij wordt berispt omdat hij op zaterdag 3 augustus 1940 de markt aan de Dapperstraat niet op tijd (vóór 21:00 uur) had verlaten met zijn goederen. * **Sanctie:** De Directeur legt een *voorwaardelijke* straf op. De straf bestaat uit het ontzeggen van het recht om voor de duur van één dag een staanplaats in te nemen op de Amsterdamse markten. * **Voorwaarden:** Er geldt een proeftijd van één jaar. Als de heer Van Praag binnen dit jaar opnieuw een overtreding ("laakbare handeling") begaat op een van de markten, zal de schorsing van één dag alsnog worden uitgevoerd, bovenop de straf voor het nieuwe feit. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar "artikel 39 lid 1 van het Reglement op de Markten".
Document
* **Betrokkene:** De opzegging is gedaan door **I. van Praag**. De achternaam Van Praag is historisch gezien een veelvoorkomende Joods-Amsterdamse naam. * **Locatie:** Het betreft standplaats **nummer 114** op de **Lindengracht-markt**, een belangrijke markt in de Amsterdamse Jordaan. * **Chronologie:** Het document is ondertekend op vrijdag 7 februari 1941. De beëindiging gaat in op maandag 10 februari 1941. De administratieve verwerking (stempel) bevestigt de afvoer in de week van 10 februari. * **Status:** Het document lijkt een standaard administratieve handeling te weerspiegelen, maar de datering is historisch zeer significant.
Doorslag van een officiële brief of vergunning.
Dit document is een formele kennisgeving van een niet nader genoemde "Directeur" (vermoedelijk van de Marktwezen-afdeling van de gemeente Amsterdam) aan de heer I. van Praag. In de brief wordt toestemming verleend aan Van Praag om zich op zijn marktplaats in de Joubertstraat te laten bijstaan door een assistent, A. Content. Er zijn enkele belangrijke administratieve details: * De toestemming is "tot wederopzegging", wat betekent dat deze op elk moment kan worden ingetrokken. * Er wordt expliciet benadrukt dat de assistent Van Praag mag *bijstaan*, maar hem niet mag *vervangen*. De vergunninghouder moet dus zelf aanwezig blijven. * De spelling "by" in "hierby" en "bystaan" is typerend voor de toenmalige ambtelijke schrijftaal.
Administratief bijblad of dossiernotitie (Alg. Zaken-Model No. 14).
Dit document is een intern ambtelijk stuk betreffende een verzoek van de heer I. van Praag (waarschijnlijk wonend in de Joubertstraat 23 te Amsterdam) voor de teruggave (restitutie) van betaald marktgeld. Het dossier doorloopt verschillende stadia: 1. **7-8 mei 1942:** Het verzoek wordt binnengebracht en ter advisering voorgelegd aan de heer H. Renz (marktcommissaris). Er is initieel onduidelijkheid over de precieze bedoeling van het verzoek. 2. **Eind mei 1942:** Een ambtenaar noteert "m.i. [mijns inziens] Tegen inwilliging verzoek geen bezwaren", wat duidt op een positief advies. 3. **3 juni 1942:** De definitieve beslissing van ene 'de Haan' is echter resoluut afwijzend. De bewering dat de restitutie "onzin" is omdat de f 2,00 "natuurlijk" betaald moest worden, sluit het dossier af.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.
| I. van Praag+ | 29-8-05 | N. Amstellaan 63 | koek en brood |
Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.
| I. van Praag+ | 21-7-88 | Ruyschstraat 106 | levensmiddelen |
Getypte lijst / Administratieve opgave.
| I. van Praag | 29-8-05 | N. Amstellaan 63 | koek en brood |
Getypte lijst / Administratieve opgave.
| I. van Praag | 21-7-88 | Ruyschstraat 106 | levensmiddelen |
Getypte mutatielijst (doorslag) van marktkooplieden.
| I. van Praag | 29-8-05 | N. Amstellaan 63 | koek en brood |
Getypte mutatielijst (doorslag) van marktkooplieden.
| I. van Praag | 21-7-88 | Ruyschstraat 106 | levensmiddelen |
Getypte lijst van personen (pagina 4 van een groter document).
| I.van Praag | 29-8-05 | N.Amstellaan 63 | 1 | | | |
Koopliedenlijsten
Uilenburg — standplaats koek en brood
Waterlooplein — standplaats levensmiddelen
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]
M. de Haan.
# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] Len. Gr. de Boer. [Handgeschreven midden boven:] extra. [Typemachine linksboven:] VP/HG. [Typemachine links:] 30/55/2 M. [Typemachine rechts:] 30 September 1939. [Adresblok:] den Heer E.S. van Praag, Blasiusstraat 99 II, Amsterdam-Oost. Wijk 11. [Inhoud:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 6 dezer deel ik U mede, dat het daarin gedane verzoek alleen i...
# TRANSCRIPTIE [Gedrukt briefhoofd:] **W. POLAK** **MED. DOCTs. ARTS** **Prins Hendrikkade 144** **AMSTERDAM.** ————— [Handgeschreven tekst 1, rechtsboven:] 21-XI-'41.- [Handgeschreven tekst 1, midden:] L.S. de heer A Praag is ziek en onder behande- ling van W Polak. ________________________ [Handgeschreven tekst 2, onderaan:] Geno. Czaar Peterstr. opgenomen in Z.H. 12/12 -'41 [Handtekeni...