A. de Wit

Handgeschreven brief (verzoek om een onderhoud).

* **Handschrift:** Het betreft een vlot, enigszins hellend cursief handschrift, typerend voor de eerste helft van de 20e eeuw. De letters zijn goed leesbaar. * **Taalgebruik:** Formeel en uiterst beknopt. De afkorting "WelEd." staat voor "WelEdelgestrenge" en "U. Ed." voor "Uw Edelheid" of "Uw Edelgestrenge", wat destijds de gangbare beleefdheidsvorm was voor directeuren of hogere ambtenaren. * **Adres:** De toevoeging "hs." bij het adres staat voor "huis", wat in Amsterdamse context betekent dat de afzender op de begane grond woonde. "A.dam C." verwijst naar Amsterdam Centrum. * **Administratieve kenmerken:** Het nummer linksboven ("Nº // 28 // M. 1339 3/5") wijst erop dat deze brief is opgenomen in een officieel archiefsysteem, mogelijk van een gemeentelijke instelling of een groot bedrijf. De "M" zou kunnen verwijzen naar een specifieke afdeling of dossierreeks.

Getypte lijst met namen en adressen (mogelijk een ledenlijst, kieslijst of adresregister).

* **Structuur:** De lijst is opgedeeld in drie kolommen: Naam (links), Adres/Locatie (midden) en Wijk of Postgebied (rechts). * **Correcties:** Er zijn diverse doorhalingen met 'x'-tekens, waarna nieuwe adressen zijn toegevoegd (zoals bij A. de Wit en G.M. Harte Gzn.). Dit suggereert een werkdocument dat werd bijgehouden bij verhuizingen. * **Geografie:** De genoemde gebieden (Sloterpolder, Zuiderakerweg, Baarsjespolder, Boerenwetering) verwijzen naar de voormalige gemeente Sloten en de omliggende polders die later deel werden van de uitbreidingswijken van Amsterdam (West en Zuid). * **Namen:** Veel familienamen komen meermaals voor (Harte, Mulder, Holla, Meekel, Pijnaker, Overwater), wat duidt op de agrarische gemeenschappen in dit gebied waar families generaties lang op naburige percelen woonden.

Document

Dit document is een getypt afschrift van een verklaring die is afgelegd door een zekere Mevrouw de Wit. De tekst is opgesteld op het rijkelijk geïllustreerde briefpapier van de firma "Van Emden's Patenten", gevestigd in de Govert Flinckstraat te Amsterdam. De kern van de verklaring is een klacht over een inferieure brander die Mevrouw de Wit op de markt (Albert Cuypstraat) had gekocht van een handelaar genaamd Dik Schallies. Hoewel het product niet door Van Emden was gefabriceerd, besloot de firma de defecte brander kosteloos te vervangen door een eigen "Van Emden" exemplaar. De reden hiervoor was puur commercieel: het beschermen van de goede naam en reputatie van hun eigen patenten tegenover kwalitatief slechtere producten die mogelijk als de hunne werden verkocht. De vermelding van een "eventueel proces" duidt erop dat Van Emden mogelijk een rechtszaak overwoog tegen de verkoper van de ondeugdelijke branders.

Getypte brief (herinnering) met uitgebreide handgeschreven aantekeningen/concept-antwoord.

Dit document is een fascinerend voorbeeld van zakelijke correspondentie uit de oorlogsjaren. De oorspronkelijke getypte brief is een dringende herinnering (rappèl) over een onafgehandelde zaak die al sinds april loopt. De ontvanger heeft ditzelfde papier gebruikt om op 23 augustus 1943 een antwoord te concipiëren. De kern van het geschil betreft de kwaliteit van een geleverde "mand schol". In de vissector werd vis ingedeeld in kwaliteitsklassen. De schrijver van de handgeschreven tekst stelt na onderzoek vast dat de vis van kwaliteit IV was en niet kwaliteit III, zoals de tegenpartij blijkbaar op de factuur (nota) had gezet. Als bewijs voert hij het "houtje" aan dat in de mand zat. Dergelijke houten merktekens werden gebruikt om de inhoud en kwaliteit van een partij vis te identificeren tijdens het veiling- en handelsproces. De toon is zakelijk maar beslist: de fout ligt vermoedelijk bij de andere partij. Opmerkelijk is de rode kanttekening "Waarom niet eerder beantwoord?", wat duidt op een interne controle binnen het bedrijf of een berisping van een superieur over de trage afhandeling van de correspondentie (van april tot augustus). ---

Zakelijke brief / Personeelslijst.

* **Doel van het document:** Deze lijst is opgesteld in de context van de Duitse bezetting. Bedrijven waren verplicht hun personeelsbestand door te geven aan de autoriteiten (vaak het Gewestelijk Arbeidsbureau). * **Annotaties:** De rode kruisjes bij namen zoals E. Janbroers, W.A.J. ter Neuzen, J.P. Oosterling en C.F. Rosendahl suggereren een selectie. De potloodnotities bovenin ("4 personen", "vrijstelling?") wijzen erop dat er werd onderhandeld over wie er mocht blijven werken en wie eventueel in aanmerking kwam voor de *Arbeitseinsatz* (dwangarbeid in Duitsland). * **Demografie:** Het personeel bestaat voornamelijk uit mannen geboren tussen 1880 en 1915. De aanwezigheid van twee vrouwelijke kantoormedewerkers/laboranten is conform de tijdsgeest. * **Locatie:** Het bedrijf was gevestigd bij de Centrale Markthallen in Amsterdam-West, een cruciale plek voor de voedselvoorziening, wat mogelijk een reden was voor bepaalde vrijstellingen ("Sperre").

Doorslag van een getypte brief (doorschrijfexemplaar).

* **Inhoud:** De brief is een officiële aanzegging van een strafmaatregel. De heer A.F. de Wit heeft op 12 januari 1944 de verkeersregels overtreden op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. Als gevolg hiervan wordt hem, conform het marktreglement, de toegang tot de markt ontzegd voor een periode van veertien dagen (van 26 januari tot en met 8 februari 1944). * **Taalgebruik en Toon:** De toon is formeel, bureaucratisch en autoritair, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die periode. De spelling hanteert nog de oude naamvalsverbuigingen (bijv. "den Heer", "den toegang", "den tijd"). * **Handgeschreven toevoegingen:** Bovenaan staat het woord "extra" geschreven, wat mogelijk duidt op een extra kopie of een speciale behandeling van het dossier. In de tekst is naast "overschreden" het woord "treden" geschreven, wat suggereert dat de schrijver de term wilde corrigeren naar "overtreden", hoewel "overschreden" in de context van regels ook bruikbaar is. * **Administratieve context:** De stempel "SV" staat waarschijnlijk voor "Secretariaat-Verzending", een interne markering om aan te geven dat het document is verwerkt voor verzending.

Brief (doorslag of kopie voor archief)

Deze brief is een formeel rapport van een onregelmatigheid bij de distributie van schaarse goederen (in dit geval vis) tijdens de Tweede Wereldoorlog. De directeur van een niet nader genoemde dienst (waarschijnlijk de marktdienst) rapporteert aan de Nederlandsche Volksdienst (NVD) dat een zekere Mevrouw A. de Wit op de Lindengracht-markt is verschenen met een gemanipuleerde voorrangskaart. Een paraaf op de kaart bleek te zijn verwijderd, wat duidt op een poging tot fraude, mogelijk om de kaart vaker te gebruiken dan toegestaan. De directeur verzoekt de NVD om "noodige maatregelen" te treffen, wat wijst op een nauwe samenwerking tussen de lokale controle-instanties en de door de bezetter opgerichte NVD bij het handhaven van de distributieregels.

# TRANSCRIPTIE *extra* [handgeschreven] D/HG. Mw.J.M.Drechsler-de Wit, Albert Cuypstraat 122, Amsterdam-Zuid. Wijk 14. 25/258/2 M. 7 Januari 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 17 December jl. ver- leen ik U hierbij tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat te doen assisteeren en voor zooveel noodig te doen vervangen door Uw broer Leendert de Wit. De...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] *M. de Waal* [Rechtsboven, getypt:] D/HG. [Midden boven, handgeschreven:] *Verzonden 25/2* [Adresblok:] den Heer C.Wit, Lange Leidschedwarsstraat 49, Amsterdam-Centrum. Wijk 5. 25/24/2 M. [links] 24 Februari 1941. [rechts] Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 14 Februari jl bericht ik U, dat aan het daarin vervatte verzoek niet kan worden vol...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] In de lade [Getypt, rechtsboven:] D/HG. [Handgeschreven, middenboven:] Verzonden 7/1 [Getypt adres:] Mw. J.M. Drechsler-de Wit, Albert Cuypstraat 122, <u>Amsterdam-Zuid.</u> [Getypt, rechts onder adres:] Wijk 14. [Getypt kenmerk:] 25/258/2 M. 1940 [waarbij '1940' handgeschreven is] [Getypt, datum:] 7 Januari 1941. [Inhoud:] Naar aanleiding van ...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven aantekening linksboven:] *Verzonden 8/8* [Rechtsboven:] vD/HB. den Heer W.J. de Weert, Witte de Withstraat 148 huis, Amsterdam-West. Wijk 26. 37/78/2 M. 8 Augustus 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 10 Juli j.l. deel ik U mede, dat aan het daarin vervatte verzoek, U als grossier toegang tot de Centrale Markt te v...

[Hoofdtekst:] G/H AMSTERDAM, 2 Sept. 1940 Mevrouw de Wit Govert Flinkstraat 272 A M S T E R D A M Ondergeteekende, Mevrouw de Wit, wonende Govert Flink- straat 272, verklaart door onderteekening heden bij van Emden, Govert Flinckstraat 229 gebracht te hebben de brander, die van Emden heden hier toont. De brander is in tegenwoordigheid van Mevr. de Wit gezegeld worden. Zij verklaart dezen brand...