A. de Mooij

Getypte brief (afschrift/doorslag).

* **Inhoud:** Het document betreft tekstuele correcties van Prof. Sprenger op een conceptverslag over de import en opslag van fruit uit de Nederlandse koloniën. De focus ligt op de nuances in de opslag van citrusvruchten (geen lange speculatieve opslag) en specifieke terminologie rondom bananenimport (Gros Michel, United Fruit Company). * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands met de toenmalige spelling (bijv. "Nederlandsche", "tuschen", "groote"). Er wordt gebruikgemaakt van vakterminologie zoals "v.o." (van onderen). * **Administratieve structuur:** Het document laat zien hoe wetenschappelijke input uit Wageningen via een afschrift verspreid werd onder een commissie in Den Haag. De handgeschreven doorhaling bij "Trinidad" suggereert een correctie op een eerdere foutieve vermelding in het concept.

Officiële kennisgeving / brief.

* **Inhoud:** Het document is een formele verhuisberichtgeving van het bureau van de Centrale Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO). De organisatie verhuist per 15 november 1939 naar de Van Alkemadelaan 9 in Den Haag. * **Vorm:** Getypt op officieel briefpapier met de handtekening van de secretaris. Er zijn administratieve aantekeningen en stempels toegevoegd voor archivering. De aanhef "L.S." (Lectori Salutem - heil aan de lezer) duidt op een circulaire of algemene kennisgeving aan relaties. * **Taalgebruik:** Formeel Nederlands met verouderde spelling ("deelen", "a.s."). De toevoeging "A.Czn." achter de naam van de secretaris staat voor "Adrianuszoon", een gebruikelijk patroniem in die tijd om onderscheid te maken tussen personen met dezelfde achternaam.

Ambtelijke notitie/correspondentie betreffende marktgelden.

Dit document is een intern administratief schrijven van de beheerder of een ambtenaar van de Centrale Markt in Amsterdam (waarschijnlijk de huidige Centrale Markthal in West). Het betreft de inning van staangelden voor de maand oktober 1940. Twee handelaren, W. van Dongen uit Hillegom en A. de Mooij uit Rijnsburg, hadden zich via een officiële verklaring (conform artikel 16 van het marktreglement) vastgelegd op een plek voor de gehele maand oktober. Van Dongen moest 30 gulden betalen, De Mooij 20 gulden voor een 'bloemenplaats'. Omdat de betaling uitbleef, adviseert ambtenaar Th. Broerse om een aanmaning te sturen. Uit latere aantekeningen blijkt dat Van Dongen op 5 december heeft betaald. Er wordt onderaan nog een vraag gesteld of de heren de markt daadwerkelijk hebben bezocht in die maand, wat door een andere ambtenaar niet bevestigd kan worden zonder de presentielijsten te raadplegen. Dit was relevant omdat men soms probeerde onder betaling uit te komen als men niet fysiek aanwezig was geweest, ondanks de getekende verklaring.

Dienstbrief / officiële correspondentie.

Het document is een zakelijke mededeling van de centrale organisatie van TNO aan de leden van een specifieke commissie (Coördinatie-Commissie Voeding). De hoofddoelen van de brief zijn: 1. Het verzenden van de notulen van de vergadering van 27 juni 1941. 2. Het verzamelen van input voor de uitvoering van agendapunten 3 en 4. 3. Het informeren over de tijdelijke vervanging van ir. J. Straub. Opvallend is de focus op het inventariseren van hiaten in "onderzoek, keuring en voorlichting" met betrekking tot land- en tuinbouwproducten. De commissie lijkt een sturende rol te willen aannemen in onderzoek dat op dat moment nog onderbelicht bleef. De terminologie is formeel-ambtelijk, kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw (bijv. "l.l.", "a.s.", "zoodat").

Getypt verslag (doorslag), pagina 4 van notulen.

Dit document vormt een belangrijke primaire bron over de vroege organisatie en financiering van toegepast wetenschappelijk onderzoek in de Nederlandse agrarische sector. De kernvraag is hoe de kosten voor onderzoek (uitgevoerd onder de vlag van het toen jonge T.N.O., opgericht in 1932) verdeeld kunnen worden. Er wordt gezocht naar een juridische en maatschappelijke basis voor verplichte bijdragen. Hierbij wordt gerefereerd aan de **Landbouw-Crisiswet**, die de overheid vergaande bevoegdheden gaf om de sector te ordenen tijdens de economische depressie. Opvallend is de vergelijking met koloniale praktijken, zoals de uitvoerheffing op rubber in Nederlands-Indië, wat aantoont dat men keek naar diverse bewezen modellen voor onderzoeksfinanciering. De discussie over "koelhuiswerk" en "proeftuinen" benadrukt het belang van praktische innovatie voor de tuinbouw. De genoemde personen, zoals Kruyt en Dorst, waren kopstukken die aan de wieg stonden van de institutionalisering van de wetenschap in dienst van de economie.

Getypte brief (kopie), aangeduid als "AFSCHRIFT".

* **Vorm:** Het betreft een formeel afschrift van een begeleidend schrijven. De afkorting "w.g." linksonder de naam van de afzender staat voor "was getekend", wat aangeeft dat dit een kopie is van het originele, ondertekende document. * **Inhoud:** De brief dient als aanbiedingsbrief voor een omvangrijk dossier (9 bijlagen) met een overzicht van onderzoekswerkzaamheden. Het onderwerp is de conservering en verwerking van groenten en fruit. * **Terminologie:** "WelEdelGestrenge Heer" en "Uw dw." (Uw dienstwillige) zijn typerende formele beleefdheidsvormen uit die tijd in de correspondentie met hogergeplaatsten of academici. * **Instituten:** Het document noemt twee nauw verwante instellingen in Wageningen: het Laboratorium voor Tuinbouwplantenteelt en het Instituut voor Onderzoek op het Gebied van de Verwerking van Fruit en Groenten.

Getypte lijst / Registerpagina

Het document is een overzichtslijst van Amsterdamse marktkooplieden, waarschijnlijk uit de jaren '30 of het begin van de jaren '40. De kolommen bevatten respectievelijk de naam van de handelaar, de geboortedatum, het woonadres, de toegewezen markt (standplaats) en het type goederen dat wordt verhandeld. Opvallend is de variëteit aan handelswaar: van levensmiddelen (vis, groenten, fruit, zuurwaren) tot textiel (manufacturen, kousen, corsetten) en overige artikelen (ijzerwaren, rijwielonderdelen). Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van aanhalingstekens (") om herhalingen van voorgaande regels aan te duiden (ditto-tekens). De typografie vertoont de kenmerken van een standaard kantoormachine uit die tijd.

# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] Nº 26/44/3 M. 1939 19/8 [Rechtsboven:] Aan Den Weled. Heer. Inspecteur v/h Marktwezen [Marginale aantekening rechts:] ni Insp. Geeft beleefd te kennen. H. Bootsma, handelaar in gerookte visch standplaats Dapperplein, tegenover winkel der firma De Wit. Dat ik zeer gaarne even als voorheen (tijdens het seizoen der gerookte aal) den hulp wensch te hebben van ...

# TRANSCRIPTIE *De originele spelling en afkortingen zijn aangehouden.* 46a/w07/1 [rood potlood] A’dam, 30/6 42 N.V.C. [onderstreept] Hierbij doe ik U voor de goede orde eenige klachten toe- komen, welke ik heden heb doen doorgeven aan den C.C.C.D. afd. Visch te A’dam. Zaterdag 27 Juni jl. was per Lemmerboot aangevoerd (het- geen werd geconstateerd door eenige leden v. d. Verdeelings Com.) doo...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven:] 233 [Linksboven in kader:] BIJBLAD VAN: M. No. 25/12/1 1941 DOORGEZONDEN: 18/1-'41. [Midden boven:] B ten Hoeve ~~pl. No.~~ Voorkeurskaart 663 Alb. Cuypstr. [Hoofdtekst:] Aan B. ten Hoeve, houder van een voor- keurskaart voor de markt aan de Alb. Cuyp- straat, kan m.i. worden toegestaan om tot 1 Maart a.s. **geen** plaats op opge- melde markt in te nemen. [Midden...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven:] A’dam. 8 Juni ’42. [Paars stempel linksboven:] № 407/8/1 M. 1942 9/6 [Tekst:] Mijnheer, Naar aanleiding van Uw. schrijven wensch ik gaarne in aanmerking te komen voor een standplaats van aardappelen, groenten en fruit in de Beethovenstraat. Achtend. Uw. d. d. J. W. de Kruijff jr V. Ostadestraat 60 II [In de marge links:] 15-105 [Onderaan, andere handschriften:] ...

# TRANSCRIPTIE (Linksboven diagonaal geschreven: *Inschrijven*) $N^{\underline{o}} 46^A/194/1 \text{ M.1941 } \frac{19}{12}$ A'dam 12 December 1941. " Mijne Heeren " Door dezen breng ik onder Uw aandacht dat ik op de markt in de Albert Cuypstraat alhier een standplaats heb aangewezen gekregen. In verband hiermede verzoek ik U mij een machtiging te verstrekken waarmede het mij geoorloofd is, v...