K. Pruis

Brief / Verzoekschrift

* **Inhoud:** De heer K. Pruis verzoekt de directeur van het Marktwezen om toestemming voor het aanstellen van een hulp (J. Tijssen) bij zijn marktkraam op het Mosplein. * **Reden:** De afzender lijdt aan ernstige reumatische klachten aan zijn rechterarm, waardoor hij het werk niet meer alleen aankan. Zijn echtgenote kan niet bijspringen vanwege haar psychische gesteldheid ("zenuwgestel"). * **Stijl:** De brief is geschreven in een formele, eerbiedige toon ("Den Wel Edele Heer", "UEd"), passend bij de tijdgeest en de hiërarchische verhouding tussen burger en instantie. * **Gezondheidszorg:** Onderaan de brief staat de naam en het adres van een arts, Dr. K. Wassenaar. Dit diende destijds als een informele medische verklaring om het verzoek kracht bij te zetten.

Ambtelijke dossierkaart/notitie (Model No. 14, Algemene Zaken).

* **Inhoud:** Het document betreft de administratieve afhandeling van een verzoek door marktkoopman K. Pruis. Hij vraagt toestemming om zich op zijn standplaats op het Mosplein te laten assisteren door J. Tijssen. * **Procesgang:** 1. **20 feb:** Binnenkomst/doorzending van het verzoek. 2. **21 feb:** De assistent of aanvrager wordt opgeroepen voor nadere informatie. 3. **28 feb:** Er wordt specifiek gecontroleerd op de "leeftijd assistent", waarschijnlijk in het kader van de Arbeidswet of marktverordeningen. 4. **14 maart:** Ambtenaar De Haes geeft akkoord ("geen bezwaar"). 5. **18 maart:** Een standaardbevestiging (modelbriefje) wordt verzonden (exp. staat voor *expedite* of verzonden) door medewerker WS. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk cursieverend handschrift, kenmerkend voor de Nederlandse administratie van halverwege de 20e eeuw.

Officiële brief/kennisgeving.

Het document betreft een formele beschikking van een niet nader genoemde "Directeur" (waarschijnlijk van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam). In de brief wordt gereageerd op een verzoek van de heer K. Pruis van 18 februari 1940. De kern van de beschikking is de verlening van toestemming aan de heer Pruis om zich op zijn vaste standplaats op de markt aan het Mosplein te laten bijstaan door een zekere J. Tijssen. Er wordt een scherp juridisch onderscheid gemaakt: het betreft enkel "bijstaan" en uitdrukkelijk "niet vervangen". Dit suggereert dat de vergunninghouder (Pruis) zelf aanwezig moet blijven. De toestemming is verleend "tot wederopzegging", wat betekent dat de instantie het recht behoudt om deze toestemming op elk gewenst moment in te trekken zonder opgaaf van redenen.

Formele brief / doorslag van een besluit.

Het document betreft een officiële toestemming van een gemeentelijke instantie aan een marktkoopman. De heer K. Pruis krijgt toestemming om zich op zijn standplaats op de markt aan het Mosplein te laten bijstaan door een zekere J. Tijssen. Er zijn twee belangrijke juridische/administratieve nuances in de tekst: 1. **"tot wederopzegging"**: Dit betekent dat de toestemming niet tijdelijk is voor een vaste periode, maar geldig blijft totdat de directie besluit deze in te trekken. 2. **"bystaan - niet vervangen"**: Dit is een cruciale restrictie. Het houdt in dat de heer Pruis zelf aanwezig moet blijven op de markt; de assistent mag de kraam niet zelfstandig runnen als Pruis afwezig is. Dit wijst op een strikt persoonlijk gebonden vergunningenstelsel.

Getypte officiële brief (mogelijk een doorslag).

* **Inhoud:** De brief is een formele bevestiging van toestemming voor tijdelijke vervanging op een marktstandplaats. Vanwege ziekte mag de heer K. Pruis zijn werkzaamheden op de markt laten overnemen door zijn dochter, Geertje Santifort Pruis. * **Administratieve details:** Er wordt gerefeerd aan een eerdere brief van de ontvanger van 17 april, wat duidt op een administratieve afhandelingstijd van ongeveer een maand. De handgeschreven notitie "Verzonden 18/5" bevestigt de verzending op de dag van datering. * **Taalgebruik:** De brief hanteert de destijds gebruikelijke formele spelling en stijl (zoals "den Heer", "den tijd", en de afkortingen "d.d." voor *de dato* en "jl." voor *jongstleden*). * **Personen:** * **K. Pruis:** Een marktkoopman woonachtig in Amsterdam-Noord. * **Geertje Santifort Pruis:** De dochter, op dat moment 26 jaar oud. De dubbele naam 'Santifort Pruis' is opvallend.

Document

* **Fysieke kenmerken:** Het betreft een doorslag op dun, grijsachtig papier. De tekst is getypt, met uitzondering van enkele ambtelijke aantekeningen in potlood of inkt. De staat van het document is redelijk, hoewel de randen lichte slijtage vertonen. * **Inhoud:** De brief is een dwingende mededeling aan een groep marktkooplieden. De vaste stallenzetter (iemand die tegen betaling kramen opbouwt en afbreekt) voor de markt op het Mosplein stopt ermee. Omdat er geen vervanger is gevonden, moeten de kooplieden per direct (binnen twee dagen) zelf voor hun kramen en transport zorgen. * **Administratieve details:** De lijst met geadresseerden is zeer gedetailleerd en bevat namen en woonadressen. Opvallend is dat de kooplieden uit de hele stad (en zelfs daarbuiten) komen om op de markt in Amsterdam-Noord te staan. De toevoegingen 'hs' (huis/begane grond), 'I', 'II', en 'III' verwijzen naar de verdiepingen.

Een handgeschreven register of lijst van mutaties betreffende marktkooplieden.

Het document is een administratief overzicht van kooplieden die in het voorjaar van 1943 zijn "afgevoerd" van de Amsterdamse markten. De lijst bevat kolommen voor persoonsgegevens (naam, geboortedatum), woonadres, de specifieke markt waar zij een standplaats hadden, de datum van de mutatie en het soort handelswaar. Opvallend is de vermelding van de **Gaaspstraat** als marktlocatie. De markt in de Gaaspstraat werd in november 1941 door de bezetter aangewezen als een van de drie "Joodse markten" in Amsterdam (naast de Transvaalstraat en het Waterlooplein). Joodse kooplieden mochten vanaf dat moment alleen nog daar of op andere aangewezen plekken hun waren verkopen, en enkel aan een Joods publiek. De term "afgevoerd" in deze administratie duidt op het intrekken van de marktvergunning of het schrappen uit de registers.

8.50 | | SPRUITKOOL | (ongeschoond) | " 100 " | " 16.- | | PREI | (boven 10 mm.ø) | " 100 " | " 7.- | | DRUIVEN | Alicante | " 100 " | " 60.- | (A) 21976 - '42 - K 983

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

# TRANSCRIPTIE G.J.G.Koekenbier P 7 D.Hendrikse P 6 N.Greidanus P 5 A.Troost Azn. P 4 W.Dekker P 3 J.Wiggemansen P 2 C.Vos P 1

| No. Lkrt. | Naam en voornamen | Geboortedatum | Woonplaats | | :--- | :--- | :--- | :--- | | 2187 | Proost M.M. | 23. 4.1903 | 2e.v. Swindenstraat 18 | | 1132 | Proost N. | 19. 7.1876 | Utrechtse dwarsstraat 94 | | 1832 | Pruis J.F. | 13.11.1915 | Solebaystraat 59 | | 1633 | Prys [onleesbaar teken] | 15. 6.1905 | Rynwardtstraat 90 | | 1723 | Punt J.W. | 26. 7.1909 | Zuider Amsterweg 4 | | 1869 |...