I. Algemeene

Document

* **Inhoud:** Het document biedt een overzicht van de wijzigingen in de regelgeving omtrent markten en aanverwante zaken in het jaar 1938. Dit omvat wijzigingen in belastingen (ventgeld, kramengeld), markttijden, verbodsbepalingen (verkoop van huisdieren) en hygiënemaatregelen. * **Bestuurlijke focus:** Er is een duidelijke nadruk op administratieve vereenvoudiging en het reguleren van het gebruik van de openbare ruimte. De introductie van "kramengeld" laat zien dat de gemeente grip wilde houden op het gebruik van marktterreinen buiten de reguliere tijden. * **Specifieke locaties:** De vermelding van de Albert Cuypstraat en Ten Katestraat duidt op Amsterdamse markten. De vismarkt en de gemeentevischhal worden ook specifiek genoemd als locaties waar reglementaire wijzigingen plaatsvonden. * **Annotaties:** De handgeschreven tekens in de marge ("In", "Trs", "Tr") en de referentie onderaan zijn waarschijnlijk archivistische aantekeningen voor indexering of verwijzing naar de oorspronkelijke bronnen in het Gemeenteblad.

Document

Dit document is een verslaglegging van administratieve en reglementaire wijzigingen betreffende de markten in Amsterdam in het jaar 1937. De belangrijkste punten zijn: * **Modernisering:** Er wordt melding gemaakt van de uitbreiding van elektrische verlichting op de Albert Cuypmarkt en de Ten Katemarkt, wat directe invloed had op de markttarieven. * **Financiële wijzigingen:** Verlaging van het 'lichtergeld' op de Centrale Markt en vervanging van het aanvoergeld door een heffing op laadvermogen bij de Boom- en bloemmarkt. * **Regulering:** Introductie van een verbod op de verkoop van geneesmiddelen op markten en strengere regels voor de verkoop van groenten en fruit aan wederverkopers buiten de officiële markten om (ter bescherming van de Centrale Markt). * **Ruimtelijke ordening:** Verplaatsing en definitieve aanwijzing van brandstoffenmarkten (onder andere aan de Nieuwe Achtergracht) en het vervallen van locaties aan de Amstel en Heerengracht. * **Automarkt:** Vermelding van een specifieke avondmarkt voor auto's op het Amstelveld op maandagavonden. ---

Officieel gemeentelijk verslag / financieel overzicht.

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in het Nederlands met de spelling van vóór de spellingwijziging van 1947 (bijv. "afdeeling", "vischmarkt", "financiëele"). * **Financiële termen:** * *Disagio:* Het nadelige verschil tussen de nominale waarde en de lagere koerswaarde van effecten, hier gebruikt als boekhoudkundige vermeerdering van het kapitaal (waarschijnlijk door correcties). * *f (gulden):* De munteenheid van die tijd. * *Ult° (Ultimo):* De laatste dag van het genoemde jaar. * **Structuur:** De linkerpagina toont een specifieke financiële verantwoording voor de Gemeentevis-markt, terwijl de rechterpagina een overzicht biedt van alle marktactiviteiten in Amsterdam, van brandstoffen tot bloemen en de eierveiling op de Nieuwmarkt.

Document

Dit document is een verslaglegging van administratieve en reglementaire wijzigingen binnen de Amsterdamse markten in het jaar 1938. De belangrijkste punten zijn: * **Administratieve Vereenvoudiging:** Ventgeld wordt voortaan per boekjaar in plaats van per maand geheven, wat leidde tot lagere kosten en minder administratie. * **Nieuwe Belasting:** Introductie van het "kramengeld" op 1 december 1938 voor het gebruik van openbare grond buiten de officiële markturen. * **Verboden:** Een expliciet verbod op de verkoop van honden en katten op markten vanaf januari 1938. * **Hygiëne:** Proefprojecten voor verbeterde reinheid op de Albert Cuypmarkt en de Ten Katemarkt in samenwerking met de Stadsreiniging. * **Vischmarkt:** Afschaffing van "uitvoerbewijzen" en de introductie van de maandag als marktdag voor de vismarkt. Het document toont een overheid die actief bezig is met het reguleren, moderniseren en fiscaliseren van de publieke marktruimte in de vooravond van de Tweede Wereldoorlog.

Jaarverslag (concept/werkkopie met handgeschreven wijzigingen).

* **Administratieve vereenvoudiging:** Er is een duidelijke trend zichtbaar naar het samenvoegen van regelingen (heffing en invordering worden één verordening) en het wijzigen van betalingstermijnen (van maand naar boekjaar) om de druk op de administratie te verlichten. * **Nieuwe belastingen:** De introductie van het "kraamgeld" duidt op een strengere regulering van commerciële activiteiten op openbare grond buiten de reguliere markttijden. * **Hygiëne en Openbare Orde:** De vermelding van proeven met de Stadsreiniging op de Albert Cuypstraat en Ten Katestraat toont aan dat afvalbeheer op drukke markten destijds al een actueel thema was. Ook het verbod op de verkoop van honden en katten (via de Verordening op het Slachtwezen) wijst op een verschuiving in de publieke moraal of gezondheidsvoorschriften. * **Visserij:** De kanttekening over de "uitvitzuivering" (het schoonmaken van de vis) suggereert een professionalisering of centralisering van de hygiëne in de vismarkt, waarbij koopers en visschers dit werk niet meer zelf mochten doen.

Document

Dit document is een pagina uit een verslag over de markten in de gemeente Amsterdam (gezien de verwijzingen naar de 'Centrale Markt' en aanvoer uit 'Amsterdam en omstreken') over het jaar 1939. De belangrijkste punten zijn: * **Veiligheid:** Er is een verbod ingesteld op het gebruik van benzine in lampen op de markt om brand te voorkomen. * **Personeel:** Er is een lichte daling in het aantal vaste ambtenaren, en cruciaal is de vermelding dat vijf ambtenaren "onder de wapenen" zijn geroepen, wat wijst op de militaire mobilisatie. * **Ruimtegebruik:** De sigarenindustrie kreeg werkruimte op de Centrale Markt nadat zij van de Marinewerf moesten vertrekken. Ook is er een nieuw benzinestation geopend. * **Economische data:** Er wordt gedetailleerd gerapporteerd over de hoeveelheid en waarde van aangevoerde groenten, inclusief een geografische uitsplitsing van de herkomst (binnen- en buitenland). Opvallend is de internationale handel in verse producten uit landen als Frankrijk, Italië, Spanje en zelfs Egypte vlak voor het uitbreken van de totale oorlog in West-Europa.

Uittreksel uit een officieel gemeentelijk jaarverslag (waarschijnlijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam).

* **Administratieve nauwkeurigheid:** De linkerpagina toont een kapitaaloverzicht van de Gemeentevischmarkt. Het kapitaal daalde in 1938 van $f$ 31.650,90 naar $f$ 27.597,65, voornamelijk door aflossingen op leningen. * **Toezicht:** De verklaring van accountant B. Rozenberg onderstreept de formalisering van de gemeentelijke boekhouding in die tijd, waarbij expliciet wordt verwezen naar "interne contrôle-maatregelen". * **Structuur:** De inhoudsopgave op de rechterpagina onthult de complexe organisatie van de Amsterdamse markten vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Het omvat dagmarkten, weekmarkten, gespecialiseerde markten (zoals brandstoffen en eieren), en regelgeving voor straathandel (ventverordening). * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen geldende spelling (bijv. "vischmarkt", "afdeeling", "contrôle"). ---

Pagina uit een ambtelijk jaarverslag (vermoedelijk over het jaar 1940) van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam.

Dit document vormt een administratieve neerslag van de ingrijpende veranderingen in het Amsterdamse stadsbestuur en de economie tijdens het eerste jaar van de Duitse bezetting. Drie punten vallen op: 1. **Antisemitische zuivering:** Onder het kopje 'Personeel' wordt de verwijdering van "Joodsche ambtenaren" vermeld. Dit refereert aan de verordening van de Rijkscommissaris van november 1940, waarbij Joods personeel in overheidsdienst eerst werd geschorst en later ontslagen. Dat zelfs de Directeur van de markten werd ontheven, onderstreept de rigoureuze uitvoering. 2. **Economische ordening:** De reorganisatie van de aardappelhandel (V.B.N.A.) illustreert de overgang van een vrije markteconomie naar een strak geleide distributie-economie. De "buitengewone omstandigheden" (schaarste door oorlog en blokkades) werden door de bezetter en het collaborerende bestuur aangegrepen om sectoren te centraliseren. 3. **Bestuurlijke transitie:** De vermelding van de "Regeeringscommissaris voor Amsterdam" in de voetnoot is historisch cruciaal. Na de Februaristaking van 1941 werd de Amsterdamse gemeenteraad ontbonden en werd Edward Voûte aangesteld als regeringscommissaris, wat een einde maakte aan het democratisch lokaal bestuur.

Document

* **Administratieve focus:** Het document biedt een gedetailleerd overzicht van de bedrijfsvoering van de Centrale Markt in Amsterdam. Het behandelt regelgeving (veiligheid), personeelsbezetting, ruimtelijke ordening (verhuizing van sigarenmakers) en economische statistieken. * **Veiligheid en Regulering:** De nadruk op brandpreventie (verbod op benzine-verlichting) wijst op de kwetsbaarheid van markthallen en de noodzaak voor strikte gemeentelijke handhaving. * **Economische indicatoren:** Er is een lichte daling in het volume van aangevoerde groenten (van 63.048 naar 62.862 ton), maar een aanzienlijke stijging in de geldelijke waarde (ongeveer 250.000 gulden meer dan in 1938). Dit duidt op prijsstijgingen aan de vooravond van de oorlog. * **Geografische spreiding:** De cijfers tonen aan dat Amsterdam voor zijn voedselvoorziening sterk afhankelijk was van de directe omgeving (40,2%), maar ook van gespecialiseerde regio's zoals het Westland en Langendijk. Internationale import was divers, variërend van buurlanden tot Noord-Afrika (uien uit Egypte).

Gedrukte financiële bijlage en inhoudsopgave uit een jaarverslag of begrotingsstuk.

* **Financiële gegevens:** De staat toont de mutaties in het kapitaal van de Gemeentevischmarkt. Het kapitaal steeg door uitbreidingen en daalde door aflossingen op leningen. Het eindkapitaal per ultimo 1939 bedroeg *f* 28.554,36. * **Accountantsverklaring:** De tekst onder de tabel is een formele goedkeuring door een gemeentelijk accountant, wat duidt op een gedegen interne controle binnen de Amsterdamse gemeentesecretarie. * **Inhoudsopgave:** De rechterpagina geeft een overzicht van de organisatie van de Amsterdamse markten in die tijd. Naast de centrale- en vismarkt worden ook brandstoffenmarkten en specifieke weekmarkten zoals de Uilenburgmarkt genoemd. * **Typografie:** Er is gebruikgemaakt van een zakelijk lettertype met kapitalen voor koppen. Bedragen zijn netjes in kolommen geplaatst met het guldenteken (*f*) en herhalingstekens (,,).

Jaarverslag of beleidsnota (pagina 1).

Dit document is een ambtelijk verslag van de Amsterdamse marktmeester aan de burgemeester over het jaar 1941. De tekst is verdeeld in twee hoofdstukken: 1. **Reglementen:** Hierin worden technische wijzigingen in de marktverordeningen beschreven. Het betreft met name de toewijzing van standplaatsen, de definitie van 'geregeld marktbezoek' (minimaal 3 dagen per week met voldoende voorraad) en beperkingen op het aantal standplaatsen per gezin. Ook worden belastingreducties voor de vishandel en regels voor venten op zondag genoemd. 2. **Personeel:** Dit deel is historisch zeer relevant. Het meldt de aanstelling van een nieuwe directeur en secretaris, maar bevat ook de kille administratieve vastlegging van het ontslag van Joodse ambtenaren. Daarnaast wordt de inzet van extra personeel genoemd voor de distributie van aardappelen.

Officieel jaarverslag (getypt op papier).

Het document is een pagina uit het jaarverslag van 1942 van de Dienst van het Marktwezen. De tekst richt zich op juridische en reglementaire wijzigingen die in dat jaar zijn doorgevoerd. Twee specifieke punten vallen op: 1. **Sancties op prijsopdrijving:** Er is een directe link gelegd tussen een straf voor prijsopdrijving in de eigen winkel en de toegang tot de Centrale Markt. Wie gestraft is met een sluiting van de eigen zaak wegens te hoge prijzen, mag gedurende die periode ook de Centrale Markt niet meer betreden. Dit duidt op een strenger toezicht op de distributieketen van eerste levensbehoeften (aardappelen, groenten, fruit). 2. **Recycling en afvalbeheer:** De tweede paragraaf bespreekt de regulering van de inzameling van oud papier. Er is een samenwerking met het "Rijksbureau voor oude materialen en afvalstoffen" waarbij ventvergunningen worden verleend aan specifieke inzamelaars. Hiervoor moest de bestaande Ventverordening op tien punten worden aangepast.

Jaarverslag van een gemeentelijke dienst (Dienst van het Marktwezen).

Het document is een ambtelijk verslag uit de bezettingstijd (1942). De tekst is geschreven in een duidelijk leesbaar, maar karakteristiek handschrift van een secretarie-ambtenaar uit die periode. De kernpunten uit de tekst zijn: 1. **Sancties op prijsopdrijving:** Er werd streng opgetreden tegen handelaren die de prijzen van schaarse levensmiddelen (aardappelen, groenten, fruit) te hoog opdreven. Een sluiting van de zaak betekende voortaan ook een ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt. 2. **Grondstoffenschaarste:** De wijziging van de 'Ventverordening' wijst op de centrale regie over afvalstoffen (zoals oud papier) door het 'Rijksbureau voor oude materialen', een typisch fenomeen in een oorlogseconomie waarin recycling cruciaal was. 3. **Overname van beheer:** Wanneer ondernemers gestraft werden (vaak door de Duitse bezetter of collaborerende instanties), werden hun zaken niet simpelweg gesloten, maar onder overheidstoezicht geplaatst. De aanstelling van de heer Boerse als beheerder/gevolmachtigde illustreert hoe de gemeente direct ingreep in de bedrijfsvoering van de private sector.

Concept-verslag (geannoteerd)

Dit document is een werkconcept van een officieel jaarverslag van de gemeentelijke Dienst van het Marktwezen. De vele doorhalingen en handgeschreven toevoegingen duiden op een redactieproces waarbij de tekst nauwkeuriger of in overeenstemming met recente besluiten (zoals tariefwijzigingen per 1 juni 1943) werd gebracht. De belangrijkste wijzigingen die in de tekst worden besproken zijn: 1. **Heffingsverlaging:** Een significante verlaging van de afslagkosten van 5% naar 2%, opgelegd door het Departement van Landbouw en Visscherij. 2. **Administratieve vereenvoudiging:** Het afschaffen van diverse weektarieven ten gunste van maandtarieven om de bureaucratie te verminderen. 3. **Personele wijzigingen:** De functietitel 'chef-marktopzichter' wordt vervangen door 'marktmeester', wat mogelijk duidt op een herstructurering of statusverandering van de functie. De notitie "4 x net." linksboven suggereert dat er na deze correctieronde vier "nette" (definitieve) exemplaren getypt moesten worden.

Div. bylagen (w.o. teek).

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan] Otto 23/5 PM [Turflijst] <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> | | | [Midden] Averwijzing 150...

[Hoofdtekst:]