H. Hagenaar

Handgeschreven administratieve lijst (mogelijk een presentielijst, transportlijst of barakkenregistratie).

* **Namenlijst:** De lijst bevat 27 namen. Opvallend zijn de Joodse familienamen zoals *Wijnschenk*, *Goudeketting*, *Fransman* en *Cohen*. De aanwezigheid van meerdere personen met dezelfde achternaam (Dotsch, Krachtdoender, Wijnschenk, Lammers) wijst op de registratie van gezinsleden. * **Afkortingen:** * **Verschen:** Waarschijnlijk een afkorting voor 'Verschenen' (zich gemeld hebbend). * **tegen overh.:** Mogelijk 'tegen overheid' of 'tegen overdracht'. * **gez. gez. gedr.:** Waarschijnlijk 'gezin gezamenlijk gedragen' of een soortgelijke administratieve notitie betreffende de gezinssamenstelling. * **Coderingen:** De codes in de rechterkolom (**C1, C10, C13, O2, O3, O4, 29**) zijn typisch voor baraknummers of afdelingen in doorgangskampen zoals Westerbork of Vught. De 'C' en 'O' zouden kunnen verwijzen naar specifieke secties van het kamp (bijv. 'Centraal' of 'Oost').

Ambtelijke notitie/bijblad betreffende marktbeheer.

Dit document is een administratief dossierblad dat de afhandeling van een verzoek van marktkoopman H. Hagenaar documenteert. Hagenaar had een verzoek ingediend voor tijdelijk uitstel van de bezetting van zijn standplaats (nummer 197) op de Westermarkt (Westerstraat) in Amsterdam. De chronologie van de afhandeling is als volgt: 1. **11-12 april 1940:** Het verzoek komt binnen en wordt voor advies voorgelegd. 2. **19 april 1940:** Th. Wolff adviseert dat er geen bezwaren zijn tegen het uitstel. 3. **27 april 1940:** Er wordt opdracht gegeven (waarschijnlijk door inspecteur Delemar) om op maandag 6 mei te controleren of Hagenaar zijn plek weer heeft ingenomen. 4. **17 mei 1940:** Er wordt vastgesteld dat Hagenaar inderdaad weer terug is op zijn plek, refererend aan een rapport van de marktopzichter. De zaak wordt als "afgedaan" gemarkeerd. 5. **22 mei 1940:** Het dossier wordt definitief gesloten/gezien door een leidinggevende.

Handgeschreven lijst met namen en adressen.

Het document betreft een administratieve lijst, opgesteld in drie informele kolommen: 1. **Naam:** Achternamen voorafgegaan door een of twee initialen. Veel namen zijn herkenbaar als Sefardisch of Asjkenazisch Joods (o.a. Cohen, Dotsch, Hamel, Verdoner, Porcelein). 2. **Adres:** Afgekorte straatnamen in Amsterdam (voornamelijk in de voormalige Joodse buurt: Nieuwmarkt, Lepelstraat, J.D. Meijerplein, Plantage Kerklaan, en de diverse 'Nieuwe' grachten). 3. **Classificatie:** Achter elk adres staat een hoofdletter 'E'. De betekenis hiervan is niet direct uit dit blad af te leiden, maar in de context van de Tweede Wereldoorlog werd de 'E' vaak gebruikt voor 'Evacuatie' of 'Entjudung' (onteigening) in specifieke administraties. Het handschrift is verzorgd en consistent. Het gebruik van "Nw." voor "Nieuwe" en "Pl." voor "Plantage" is standaard voor Amsterdamse administraties uit die periode.

Getypte lijst op doorslagpapier (doorslag van een typoscript).

* **Administratieve Structuur:** Het document is een strak georganiseerde lijst die de distributie van schaarse visproducten in Amsterdam reguleert. De kolom "C.M." verwijst naar de **Centrale Markt**. * **Producten:** De afkortingen staan voor: * *ger.aal*: gerookte aal. * *zoetw.visch*: zoetwatervis. * *versche aal*: verse aal. * *ongep.garn. / gep.garnalen*: ongepelde / gepelde garnalen. * **Segregatie:** Bij de namen H. Hagenaar en A. Hes is handmatig of specifiek de aanduiding **"Jood"** onderstreept toegevoegd. Dit wijst op de registratie en isolatie van Joodse ondernemers tijdens de bezetting. * **Statusverandering:** Bij de twee Joodse handelaren staat de opmerking: *"Thans gr. via J.Raad?"*. Dit duidt erop dat hun directe toegang tot de markt was ingetrokken en zij mogelijk afhankelijk waren geworden van de **Joodsche Raad** voor hun toewijzingen, of dat hun handelspositie onzeker was geworden. * **Geografie:** De locaties beslaan bekende Amsterdams markten zoals de Albert Cuypstraat, de Lindengracht, het Waterlooplein en de Ten Katestraat.

Document

In dit document verleent de directeur van een Amsterdamse gemeentedienst (waarschijnlijk het Marktwezen) een officiële vrijstelling aan de heer H. Hagenaar. De heer Hagenaar had een vaste staanplaats op de markt op het Waterlooplein, waarvoor een bezettingsplicht gold: wie niet kwam opdagen, kon zijn vergunning verliezen. Omdat Hagenaar was opgenomen in de "werkverruiming" (een vorm van gesubsidieerde werkverschaffing voor werklozen), kreeg hij toestemming om zijn marktplaats tijdelijk onbezet te laten. De brief illustreert de strikte bureaucratische controle op de ambulante handel tijdens de bezettingsjaren.

Briefkaart (voorzijde).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een duidelijk leesbaar, licht hellend cursief handschrift met een vulpen. * **Postzegel:** De gebruikte postzegel is een 4 cent blauwe zegel met het "V"-teken. Dit was een door de Duitse bezetter geïntroduceerd symbool (V = Victorie). * **Stempels:** Het poststempel is een zogenaamd 'vlagstempel'. De tekst in de vlag ("LAAT VOOR DE POST...") was een instructie aan het publiek om ruimte vrij te houden voor de machinale afstempeling. * **Locatie:** De Jan van Galenstraat 14 was het adres van de Centrale Markthallen in Amsterdam. De afdeling 'Marktwezen' hield toezicht op de handel en distributie van levensmiddelen, een kritieke taak tijdens de oorlogsjaren.

Document

Dit document is een getypte lijst met persoonsnamen en bijbehorende kwantitatieve gegevens, verdeeld over twee kolommen per zijde. De koppen luiden "Aantal aal" en "kg. Zw." (waarschijnlijk 'zware aal', een sortering in de vishandel). De lijst is alfabetisch geordend (G tot en met O op deze pagina). Er zijn enkele handgeschreven toevoegingen en adressen tussen haakjes vermeld (bijv. Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). Getallen zoals (14-11-84) verwijzen vermoedelijk naar geboortedata, wat gebruikelijk was in administratieve lijsten uit die tijd. ---

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Inhoud:** Het document betreft een distributielijst voor "aal" (paling). De kolommen "Aantal aal" en "kg. Zw." (mogelijk 'kg Zwaar' of een andere gewichtsaanduiding) suggereren een logistieke administratie van voedseldistributie. * **Doelgroep:** De namen op de lijst zijn overwegend Joodse namen (bijv. Goudsketting, Groenteman, Locher, de Hond). Er staan ook specifieke adressen bij in Amsterdamse wijken die historisch een grote Joodse populatie kenden (Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). * **Annotaties:** De toevoeging "afvoeren" bij M.A. Helsloot en "afv." (afgevoerd/afwezig) bij J. Lustig wijst op een administratie die tijdens een periode van gedwongen vertrek of deportatie werd bijgehouden. De handgeschreven getallen (vaak verhogingen van 50 naar 80) kunnen duiden op gewijzigde rantsoenen of samenvoeging van huishoudens. * **Rekenwerk:** De totalen onderaan duiden op een controle van de uitgegeven hoeveelheden vis of gewicht.

Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het is een rigide tabelstructuur. De 'Serie'- en 'No.'-kolommen wijzen op een systematische registratie (mogelijk een dossier- of volgnummer). De adressen bevatten vaak een Romeins cijfer (I, II, III, IV) of "hs" (huis), wat de verdieping in het pand aangeeft. * **Marginalia en Opmerkingen:** * **"p post":** Geeft aan dat de inlevering of correspondentie via de post is verlopen. * **"V.V. bij N.S.":** Dit kan een afkorting zijn voor "Verzamelpunt bij Nieuwe Stadsschouwburg" (een bekende verzamelplek voor deportaties in Amsterdam) of een andere administratieve code. * **"door Sicherheitspol.":** Bij E. Hakker (Serie 8, No 100) staat dat de inlevering of actie is uitgevoerd door de Sicherheitspolizei. * **"Overleden":** Bij de laatste entry (M. Hamel) staat expliciet "Overleden" genoteerd achter de datum 27-1-42.

Document

- **Structuur:** Het document is ingedeeld in vier kolommen per pagina-helft. De kolom 'S.' verwijst naar een administratieve sectie, vaak alfabetisch geordend (zie groepering bij G, H en J). - **Adressering:** De adressen zijn typisch voor het Amsterdam van de jaren '40, met aanduidingen als 'hs' (huis/begane grond) en Romeinse cijfers (I t/m IV) voor de etages. Veel adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt en de oude Jodenbuurt. - **Namen:** De namen zijn overwegend van Joodse origine (bijv. Groenteman, Hakker, de Valencia, Vas Dias, Wurms). - **Wijzigingen:** De doorgehaalde regels wijzen op een 'levende' administratie waarbij mutaties (zoals verhuizing of overlijden) werden verwerkt.

Registerpagina / Adreslijst.

* **Administratieve structuur:** Het gebruik van "serie" en "nr." wijst op een kaartsysteem of een geordend archief waarbij personen per categorie of geografisch gebied werden ingedeeld. * **Geografie:** Alle identificeerbare straten bevinden zich in Amsterdam (o.a. de Jodenbuurt en de Plantagebuurt). Typische voorbeelden zijn het Jonas Daniël Meijerplein, de Lepelstraat en de Joden Houttuinen. * **Onomastiek:** De familienamen zijn overwegend Joods-Nederlands van aard (bijv. Vischschraper, Goudsmit, Wurms, Hakker, Glasbeek, Groenteman). * **Handschrift:** Het betreft een vlot lopend, 20e-eeuws kantoorschrift (lopend schrift met krullen), geschreven met inkt/pen.

Document

* **Doel van de lijst**: Dit document fungeert als een overzicht van huurinkomsten uit commerciële objecten ("Pieren"). De eenheidsprijs van 800 gulden per jaar suggereert dat het gaat om gestandaardiseerde units, zoals marktkramen of opslagruimtes. * **Betekenis van de rode onderstrepingen**: De rode lijnen onder namen als Presser, Meentz, Casseres, Nikkelsberg en Hagenaar zijn zeer waarschijnlijk markeringen van Joodse huurders. In de context van de Duitse bezetting van Nederland werden dergelijke lijsten gebruikt voor de registratie en latere onteigening ('Arisering') van Joodse bezittingen en contracten. * **Handgeschreven vinkjes**: De vinkjes bij de eerste vier regels duiden op een administratieve controle, mogelijk met betrekking tot betalingen of de status van het contract.

Document

* **Inhoud:** De lijst bevat persoonsgegevens van 48 mannen: een registratienummer (beginnend met 'J', wat waarschijnlijk staat voor 'Jood'), initialen en achternaam, het laatst bekende woonadres in Amsterdam (inclusief verdieping) en de geboortedatum. * **Doel:** Administratieve vastlegging van de tewerkstelling van Joodse mannen in het kader van de 'Werkverruiming'. * **Uiterlijke kenmerken:** De rode en zwarte vinkjes wijzen op een actieve controle van de lijst, mogelijk bij vertrek uit Amsterdam of aankomst in het kamp. De Romeinse cijfers achter de adressen duiden de verdieping aan (I, II, III, IV, V) of 'hs' voor huis (begane grond). * **Demografie:** De mannen op deze pagina zijn geboren tussen 1888 en 1920. Ze woonden verspreid over Amsterdam, met een concentratie in de Oosterparkbuurt en de Transvaalbuurt (bijv. Tugulaweg, D. Theronstraat, Retiefstraat).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift/brief. * **Referentienummer:** № 27/21/M.1941 (met datumaantekening 17/3). * **Afzender:** M. Hagenaar, wonende aan de Krugerstraat 23-II Achter, Amsterdam. * **Geadresseerde:** De Directie van het Marktwezen, Amsterdam. * **Datum:** Maart 1941. * **Taal:** Nederlands.

# TRANSCRIPTIE HG. extra den Heer M. Hagenaar, Krugerstraat 23 I, Amsterdam-Oost. Wijk 20. 27/21/2 M. 31 Maart 1941. Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 17 Maart jl. verleen ik U hierbij gedurende drie weken na dato dezes uitstel van Uw verplichting om regelmatig Uw plaats op de markt Ten Katestraat te bezetten. U dient er echter voor te zorgen, dat het ook tijdens Uw afwezigheid versch...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven handgeschreven:] Zen. M. de Haan [Midden boven:] VP/HG. [Links boven:] 27/29/2 M. [Midden boven handgeschreven:] Extra 6 April 1940. den Heer D.Hofman, President Brandstraat 46 III, Amsterdam-Oost. Wijk 20. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 12 Maart jl. bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek, om zich op Uw plaatsen op de markten Westerstraat en Ten Katestraat...

# TRANSCRIPTIE *(Handgeschreven, linksboven:)* verzonden 11/5 *(Handgeschreven, rechtsboven:)* Inspecteur *(Getypt, rechtsboven:)* HG. den Heer H. Hagenaar, Zandstraat 28 I, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. 30/25/2 M. 9 Mei 1942. Naar aanleiding van Uw briefkaart ingekomen op 4 Mei jl. verleen ik U hierbij gedurende den tijd, dat U in de werkverrui- ming is opgenomen, vrijstelling van Uw verplichtin...

# TRANSCRIPTIE [handgeschreven, diagonaal:] Verzonden 31/3 [handgeschreven, rechtsboven:] C de Leener [getypt, rechtsboven:] HG. den Heer M. Hagenaar, Krugerstraat 23 I, Amsterdam-Oost. Wijk 20. 27/21/2 M. 31 Maart 1941. Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 17 Maart jl. verleen ik U hierbij gedurende drie weken na dato dezes uitstel van Uw verplichtin...