9 mei 1942 (verzonden op 11 mei 1942). De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). Den Heer H. Hagenaar, Zandstraat 28 I, Amsterdam-Centrum. (Handgeschreven, linksboven:) verzonden 11/5
(Handgeschreven, rechtsboven:) Inspecteur
(Getypt, rechtsboven:) HG.

den Heer H. Hagenaar,
Zandstraat 28 I,
Amsterdam-Centrum.

Wijk 2.
30/25/2 M. 9 Mei 1942.

Naar aanleiding van Uw briefkaart ingekomen op 4 Mei
jl. verleen ik U hierbij gedurende den tijd, dat U in de werkverrui-
ming is opgenomen, vrijstelling van Uw verplichting om regelmatig Uw
plaats op de markt Waterlooplein te bezetten.

De Directeur, In dit document verleent de directeur van een Amsterdamse gemeentedienst (waarschijnlijk het Marktwezen) een officiële vrijstelling aan de heer H. Hagenaar. De heer Hagenaar had een vaste staanplaats op de markt op het Waterlooplein, waarvoor een bezettingsplicht gold: wie niet kwam opdagen, kon zijn vergunning verliezen.

Omdat Hagenaar was opgenomen in de "werkverruiming" (een vorm van gesubsidieerde werkverschaffing voor werklozen), kreeg hij toestemming om zijn marktplaats tijdelijk onbezet te laten. De brief illustreert de strikte bureaucratische controle op de ambulante handel tijdens de bezettingsjaren. De historische context van dit document is wrang. De brief is gericht aan Hartog Hagenaar (geboren in 1904), een Joodse markthandelaar die woonde in de Zandstraat, midden in de Amsterdamse Jodenbuurt.

In mei 1942 was de uitsluiting van Joden uit het openbare en economische leven in volle gang. De markt op het Waterlooplein, van oudsher een plek met veel Joodse kooplieden, werd door de bezetter steeds verder ingeperkt. Veel Joodse handelaren raakten hun inkomsten kwijt en werden gedwongen tot deelname aan werkverruimingsprojecten.

Dit document is geschreven in de laatste maanden dat Hartog Hagenaar in Amsterdam verbleef. Korte tijd later begonnen de grootschalige deportaties naar de concentratiekampen. Volgens de archieven van het Joods Monument is Hartog Hagenaar op 30 september 1942 vermoord in Auschwitz. Deze brief is daarmee een tastbaar overblijfsel van de ambtelijke realiteit vlak voor zijn deportatie. H. Hagenaar Hagenaar had (De heer) Marktwezen