Handgeschreven bericht op een kaart of briefkaart.
Origineel
Handgeschreven bericht op een kaart of briefkaart. H. Wagenaar, woonachtig aan de Zandstraat 28-I te Amsterdam. [Paars stempel:] Nº 30/25/1 M. 1942 4/5
Mijnheer
Daar ik in de verplichte werkverrui-
ming zit te Betlehem, zoodoende kon
ik mijn plaats op het Waterlooplein
niet betrekken. Hopende dat hij voor mij
open blijft. teken ik
Hoogachtend
H. Wagenaar
Zandstraat 28 I Amsterdam * Inhoud: De schrijver, H. Wagenaar, laat de geadresseerde (vermoedelijk een marktmeester of gemeentelijke instantie) weten dat hij zijn marktplaats op het Waterlooplein niet kan innemen. De reden hiervoor is dat hij is opgeroepen voor de "verplichte werkverruiming" in "Betlehem". Hij spreekt de hoop uit dat zijn plek voor hem gereserveerd blijft.
* Terminologie: "Verplichte werkverruiming" was een eufemisme voor de gedwongen tewerkstelling tijdens de Duitse bezetting. "Betlehem" verwijst naar een specifiek werkkamp (nabij Kloosterburen in Groningen) waar voornamelijk Joodse mannen werden tewerkgesteld.
* Handschrift: Een duidelijk, rechtopstaand cursief handschrift, kenmerkend voor het midden van de 20e eeuw. De tekst is zakelijk en beleefd van toon. * Historische betekenis: Dit document is een direct getuigenis van de gevolgen van de anti-Joodse maatregelen en de Arbeitseinsatz in bezet Nederland. Het Waterlooplein was het hart van de Joodse markt van Amsterdam.
* Sociaal-geografisch: De Zandstraat lag midden in de Amsterdamse Jodenbuurt. In 1942 werden grote groepen Joodse mannen opgeroepen voor de werkkampen in Nederland, die als voorstadium dienden voor de latere deportaties naar de vernietigingskampen in het oosten.
* Archivistische waarde: Dergelijke correspondentie illustreert de bureaucratische afhandeling van het verdwijnen van mensen uit het dagelijks leven en de hoop van de slachtoffers op een terugkeer naar hun normale bestaan, een hoop die voor velen niet zou worden ingelost. H. Wagenaar