J.H. Nieuwenhuys
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 54
J.H. Nieuwenhuys (geb. 21.10.1900) was een ambtenaar (contrôleur) bij het Marktwezen in Amsterdam, werkzaam op de Centrale Markt. Hij was geen marktkoopman, maar een functionaris die in 1943 bekentenis gaf tot het onrechtmatig meenemen van groenten voor eigen gebruik. Hij overleed in 1940 (volgens administratieve lijsten) of was in 1943 nog actief als ambtenaar (volgens bekentenisdocumenten); de exacte datum van overlijden of verdwijning uit het systeem is in de bronnen onduidelijk.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Document
* **Persoonsgegevens:** Het betreft de heer J.H. Nieuwenhuys, een 55-jarige ambtenaar in vaste dienst (salarisgroep II). Hij woonde ten tijde van de registratie aan de Trompenburgstraat 65 huis in Amsterdam. * **Dienstverband:** Hij was werkzaam als "contrôleur (A)" bij het Marktwezen, de gemeentelijke dienst verantwoordelijk voor de Amsterdamse markten. * **Ziekteverzuim:** Dit was zijn tweede ziektegeval in het jaar 1939. De melding is gedateerd op 27 september 1939. De opmerking "Heeft + 2 uur gewerkt" suggereert dat hij die dag nog aan zijn dienst was begonnen, maar na twee uur wegens ziekte naar huis is gegaan. * **Administratieve verwerking:** Het document is een kopie voor de eigen administratie of het dossier. De melding is verzonden aan de controlerend gemeente-arts, Dr. J.P. Hofstee, die belast was met het verifiëren van het ziekteverzuim van gemeentepersoneel. * **Kenmerk:** Er is een paars administratief stempel gezet met een dossiernummer (SA/123/1), waarbij de datum 29/9 (29 september) mogelijk de datum van verwerking door de centrale administratie (Secretarie Afdeling) aangeeft.
Kennisgeving van ziekteverzuim (formulier "COPIE").
Dit document is een doorslag (COPIE) van een officiële ziekmelding van een gemeenteambtenaar bij de gemeente Amsterdam in november 1939. De belangrijkste gegevens zijn: * **Personeelsgegevens:** De heer J.H. Nieuwenhuys, een 55-jarige man, werkzaam als 'controleur (A)' bij de Dienst der Marktwezen. Hij woonde in de Trompenburgstraat (Rivierenbuurt). * **Administratieve status:** Hij bekleedde salarisgroep II en was in 'vasten en vollen dienst', wat duidt op een vaste aanstelling als ambtenaar. * **Ziekteverloop:** Dit was zijn derde ziektegeval in het jaar 1939. De melding werd verzonden naar de controlerend gemeente-arts, Dr. J.P. Hofstee, die belast was met het verifiëren van het ziekteverzuim van gemeentepersoneel. * **Kenmerken:** Het paarse stempel met het dossiernummer en de datum '11/11' (waarschijnlijk de datum van ontvangst of verwerking) geeft de administratieve opvolging aan.
Kennisgeving van ziektegeval (kopie).
Dit document is een formele melding van een eerste ziekteverzuim van een ambtenaar in dienst van de gemeente Amsterdam. Het betreft de heer J.H. Nieuwenhuys, werkzaam als "contrôleur (A)" bij de Dienst der Marktwezen. Belangrijke administratieve gegevens op het formulier zijn: * **Personeelsgegevens:** Geboren in 1884 (hij was dus ca. 55-56 jaar oud ten tijde van de melding), wonende in de Trompenburgstraat 65 huis in Amsterdam. * **Arbeidsvoorwaarden:** Hij valt onder salarisgroep II en is een vaste ambtenaar ("vasten en vollen dienst"). * **Medische controle:** De melding is gericht aan de controlerend gemeentearts, Dr. J.P. Hofstee, wat duidt op een streng verzuimprotocol waarbij een arts de arbeidsongeschiktheid moest verifiëren. * **Stempels:** De grote paarse stempel met "M. 1940" en de handgeschreven datum "12/2" (12 februari) duidt waarschijnlijk op de datum van ontvangst of verwerking door de medische dienst.
Formulier voor ziektemelding (kopie/doorslag).
* **Administratieve nauwkeurigheid:** Het document is een officiële administratieve kopie die werd gebruikt om het ziekteverzuim van gemeentepersoneel bij te houden. Er is sprake van een tweede ziektemelding in het lopende jaar. * **Functie:** De heer Nieuwenhuys was een "contrôleur (A)" bij de Dienst van het Marktwezen, wat duidt op een toezichthoudende functie op de Amsterdamse markten. * **Woning:** Het adres Trompenburgstraat 65-huis bevindt zich in de Amsterdamse Rivierenbuurt. * **Medische controle:** De melding is gericht aan Dr. J.P. Hofstee, de controlerend gemeente-arts. Dit wijst op een strak regime van verzuimcontrole door de gemeente.
Document
Het document betreft een financiële verantwoording van personeelsuitgaven, vermoedelijk van een overheidsinstelling. De bedragen achter de namen lijken jaarsalarissen of pensioengrondslagen te zijn, uitgedrukt in guldens (ƒ). Belangrijke administratieve details: * **Mutaties**: Het document registreert het overlijden van C. Paats op 10 december 1940. * **Inhoudingen**: De voetnoot bij het symbool **┌** (Plakké en P. Smit) verklaart dat er bedragen zijn ingehouden voor de inkoop van pensioen over tijdelijke dienstjaren. * **Toelages**: H.M.A. de Wolf ontving een specifieke toelage van ƒ 3,- voor het gebruik van een eigen fiets (rijwiel). * **Verschillen**: Er is een aantekening over een ontbrekend bedrag op de stamkaart van een Dr. v.d. Laan, die zelf niet op deze pagina vermeld staat.
Getypte financiële lijst (bladzijde 2 van een groter document).
* **Administratieve structuur:** De lijst is een vervolgpagina, wat blijkt uit de kop "Transport" (overdracht van het saldo van de vorige pagina: ƒ 76.978,77) en het paginanummer "-2-". Het eindtotaal onderaan de pagina bedraagt ƒ 136.815,09. * **Inhoudelijke details:** * De lijst bevat namen van ambtenaren. Er is specifiek sprake van een "contrôleur" (P. Smit). * Eén persoon, C. Paats, wordt vermeld als overleden op 10 december 1940. * Er zijn correcties en specificaties aangebracht via symbolen: * Een schuine streep (/) duidt op een inhouding voor pensioeninkoop over tijdelijke dienstjaren. * Een hoeksymbool (∟) bij H.M.A. de Wolf geeft aan dat er een rijwieltoelage (fietstoelage) van 3 gulden in het bedrag is verwerkt. * Een plus-symbool (+) verwijst naar een ontbrekende boeking op de stamkaart van een Dr. v.d. Laan voor de periode eind 1940. * **Valuta:** De bedragen zijn genoteerd in Nederlandse guldens (ƒ).
Document
* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het is een vervolgblad, aangegeven door het paginanummer "-2-" en de post "Transport" (het saldo van de vorige pagina). * **Financieel:** Bedragen worden genoteerd in guldens (ƒ), waarbij dubbele aanhalingstekens (") worden gebruikt als 'ditto'-teken voor het valutasymbool. * **Aantekeningen:** Er zijn specifieke handgeschreven symbolen gebruikt om uitzonderingen of details te duiden: * **⟋ (Schuine streep met haak):** Verwijst naar pensioeninhoudingen voor P. Plakké en P. Smit. * **⌞ (Hoek):** Verwijst naar een ontbrekende boeking voor een Dr. v.d. Laan (niet op deze lijst vermeld, waarschijnlijk op pagina 1). * **Ł (Gekruiste L):** Verwijst naar een rijwieltoelage (fietsvergoeding) voor H.M.A. de Wolf. * **Bijzonderheden:** Bij C. Paats staat vermeld dat deze op 10-12-1940 is overleden, wat de nauwkeurigheid van de administratie onderstreept. ---
Document
* **Doel van het document:** Het is een administratief overzicht voor het doorvoeren van salarisverhogingen en bijbehorende aanpassingen in pensioengrondslagen. * **Salarisontwikkeling:** Voor de meeste ambtenaren in salarisgroep II stijgt het basissalaris van $f$ 1800,- naar $f$ 1900,-. Bij de 'schrijvers' (groep I) is er een stapsgewijze verhoging per 1 augustus en 1 oktober 1941 te zien. * **Toelagen:** Naast het basissalaris zijn er twee soorten toelagen: een "Toelage unif. kl." (mogelijk uniformklasse) en een "Toelage 5%". Deze laatste stijgt vaak mee met het basissalaris (van $f$ 90,- naar $f$ 95,-). * **Pensioengrondslag:** De pensioengrondslag is het bedrag waarover pensioen wordt opgebouwd. Opvallend is dat voor personen als J. Hykamp, J.H. Nieuwenhuys en P. Plekké de pensioengrondslag aanzienlijk hoger ligt dan de optelsom van salaris en toelagen, wat duidt op specifieke historische regelingen. * **Wetgeving:** Er wordt herhaaldelijk verwezen naar "art. 150 P.W.1922". Dit staat voor de Pensioenwet 1922, die de pensioenvoorziening voor ambtenaren in die periode reguleerde.
Administratieve lijst/dienstbrief betreffende personeel.
Het document is een typisch voorbeeld van de ambtelijke bureaucratie in bezet Nederland. Het is een personeelslijst van de dienst Marktwezen in Amsterdam, waarbij medewerkers zijn aangewezen voor taken binnen de Luchtbeschermingsdienst (LBD). De lijst bevat namen, initialen en een numerieke code (waarschijnlijk een volgnummer of een specifieke post-aanduiding). Er wordt expliciet onderscheid gemaakt tussen personeel "buiten het koelhuis" en de rest. De aantekening aan de rechterzijde is een ambtelijke reactie op een eerdere correspondentie van 18 september 1941, waarin formeel wordt bevestigd wie de leiding heeft over de betreffende wijk of post. De heer J. Broere wordt genoemd als plaatsvervangend wijkhoofd, naast zijn reguliere functie als bedrijfchef van de Ketelmarkt.
Document
De lijst toont een collectieve salarisherziening voor ambtenaren in twee categorieën: "Contrôleur" (Salarisgroep II) en "Schryver" (Salarisgroep I). * **Contrôleurs:** Voor de meeste functionarissen in groep II stijgt het basissalaris van ƒ 1800,- naar ƒ 1900,-. Er is sprake van een "Toelage unif. kl." (waarschijnlijk uniformkleding) van ƒ 75,- of ƒ 85,- en een "Toelage 5%", die stijgt van ƒ 90,- naar ƒ 95,-. * **Uitzonderingen:** Enkele personen (zoals Bekkering, Hykamp, Nieuwenhuys en Plakké) hebben een afwijkende pensioensgrondslag. De opmerking over "art. 150 P.W. 1922" wijst op een specifieke juridische bepaling uit de Pensioenwet van 1922 die op hen van toepassing is, wat vaak een bevriezing of speciale berekening van de pensioengrondslag inhield. * **Tijdsfasering:** Onderaan de lijst (bij Plakké, Fleurbaay en Gottmer) is te zien dat de verhoging in twee stappen plaatsvindt: een tussentijds tarief voor de periode augustus-september 1941, gevolgd door een definitief nieuw tarief vanaf 1 oktober 1941.
Getypte personeels- en salarislijst met handgeschreven aantekeningen.
* **Salarisstructuur:** Er is een duidelijke verhoging zichtbaar in de "Jaar-wedde" voor bijna alle personeelsleden (veelal van f 1800.- naar f 1900.-). Ook de "Vaste toelage 5%" stijgt proportioneel (van f 90.- naar f 95.-). * **Pensioengrondslag:** Deze kolom fungeert als de som van de wedde en toelagen. Bij sommige personen (Hooft, Nieuwenhuys) zijn er specifieke pensioenafspraken aangeduid met een "a)". * **Differentiatie:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen administratieve functies (Contrôleur, Schrijver) die per jaar worden betaald, en "Werklieden" (handarbeiders) die een weekloon ontvangen. * **Inhoudingen:** Bij Groeneveld en Lobbes (Schrijvers in Sal. groep I) staat een handgeschreven opmerking over "3% ongeh. aftrek". Dit verwijst naar een inhouding voor ongehuwden, wat destijds een gebruikelijke fiscale of sociale maatregel was. * **Oververdiensten:** Bij de werklieden wordt melding gemaakt van "oververdiensten" (bonussen of overuren) die in de pensioengrondslag zijn verwerkt.
Verklaring van verhoor / Proces-verbaal.
Het document is een officiële schuldbekentenis van twee marktcontroleurs werkzaam bij de Centrale Markt. Zij geven toe dat zij onrechtmatig extra groenten hebben verkregen of gekocht voor eigen gebruik. De kern van het document is de bekentenis dat dit herhaaldelijk is gebeurd wanneer zij thuis gebrek hadden. Opvallende elementen zijn: * **De bekentenis:** De verdachten zijn opvallend eerlijk ("eerlijk toe", "niet den eersten keer"). * **De verdedigingslijn:** Zij beroepen zich op de "moeilijke tijdsomstandigheden" en vragen om "uiterste clementie". Dit duidt op een moreel appel aan de leidinggevenden om de overtreding te zien in het licht van de algemene schaarste. * **Formele structuur:** De tekst volgt een standaard juridische vorm ("zakelijk als volgt", "voorgelezen, volhard en geteekend").
Staat van dienst (personeelsoverzicht).
* **Carrièreverloop:** Het document toont de loopbaan van J.H. Nieuwenhuys binnen de gemeente Amsterdam. Hij begon in 1909 als werkman bij de Gemeentetram en maakte in 1935 de overstap naar het Marktwezen, eerst via detachering en daarna in vaste dienst als controleur. * **Salarisontwikkeling:** Er is een duidelijke progressie zichtbaar in het jaarsalaris, stijgend van f. 1675,- in 1936 naar f. 1900,- in 1941. Opvallend is dat de pensioengrondslag gedurende deze periode constant blijft op f. 2156,-. * **Toelagen:** Naast het basissalaris ontving de ambtenaar een uniformtoelage (vastgesteld op f. 75,-) en een onregelmatigheidstoelage voor diensten op afwijkende tijden (dag, nacht, zondag), die procentueel meestijgt met het salaris (circa 5%). * **Terminologie:** Het gebruik van de "V" in de kolom "V/T" duidt op "Vaste dienst". De afkorting "L.M." in de kolom "Besluit" verwijst naar de afdeling Levensmiddelen.
Document
Dit document biedt een gedetailleerd overzicht van de ambtelijke loopbaan en bezoldiging van J.H. Nieuwenhuys. Enkele observaties uit de data: * **Loopbaanverloop:** Nieuwenhuys was ruim 25 jaar werkzaam bij de Gemeentetram (afdeling Vervoer) voordat hij in 1935 de overstap maakte naar het Marktwezen. Deze overstap begon met een detachering van ongeveer vijf maanden. * **Bezoldiging:** Het salaris vertoont een opmerkelijke dip in maart 1936 (van f.1760,- naar f.1675,-), wat mogelijk duidt op de landelijke bezuinigingsmaatregelen op ambtenarensalarissen in de jaren '30. Nadien stijgt het salaris stapsgewijs tot f.1900,- in 1941. * **Toelagen:** Naast het basissalaris ontving de controleur een variabele toelage voor onregelmatige diensten (exact 5% van het jaarsalaris) en een vaste vergoeding voor uniformkleding van 75 gulden. * **Administratieve codes:** De kolom 'V' duidt op een 'Vast' dienstverband. De afkorting 'L.M.' in de kolom 'Besluit' verwijst waarschijnlijk naar de afdeling Levensmiddelen en Marktwezen.
Handgeschreven verklaring/proces-verbaal fragment.
Dit document legt de verklaring vast van twee controleurs, J. Vis en J.H. Nieuwenhuys, die werkzaam waren bij de Centrale Markt (C.M.) in Amsterdam. De verklaring is een reactie op een rapport van Marktmeester C. Blom van enkele weken daarvoor (20 oktober 1943). De kern van het document is een schuldbekentenis. De controleurs geven toe dat de feiten zoals beschreven door hun chef juist zijn. Hoewel de specifieke aard van het vergrijp in dit fragment niet volledig wordt genoemd, duiden de termen "feiten eerlijk toe" en de doorgehaalde passages op een onregelmatigheid waarbij zij goederen hebben aangenomen of ontvreemd. De tekst suggereert dat zij dit vaker hebben gedaan ("niet den [eersten keer]"). De doorhalingen tonen aan dat de schrijver worstelde met de exacte formulering van de bekentenis, mogelijk om de ernst ervan te nuanceren of juist juridisch correct vast te leggen.
Getypte verklaring/proces-verbaal van verhoor.
* **Inhoud:** Het document betreft een bekentenis van twee controleurs van de Centrale Markt in Amsterdam. Zij geven toe dat zij vaker groenten hebben meegenomen (gekocht of gekregen) buiten de officiële kanalen om, wanneer zij thuis tekorten hadden. * **Toon:** De verklaring is formeel, maar de verdachten tonen berouw en doen een expliciet beroep op "uiterste clementie". * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen gebruikelijke ambtelijke taal (zoals "doch", "den Marktmeester", "geteekend"). Opvallend zijn de typefouten ("gerappoteerde" in plaats van gerapporteerde) die vaker voorkomen in snel getypte oorlogsdocumenten. * **Handtekeningen:** Onderaan zijn de originele handtekeningen van J. Vis en J.H. Nieuwenhuys zichtbaar. De velden voor de Directeur en de Bureauchef zijn niet ondertekend op deze kopie.
Administratieve salarislijst.
Dit document is een indringend voorbeeld van de Nederlandse bureaucratie onder Duitse bezetting. Terwijl het op het eerste gezicht een droge financiële lijst lijkt, onthullen de voetnoten de persoonlijke drama's en politieke keuzes van die tijd: * **Vervolging:** Voetnoot 4 toont de werking van de rassenwetten; een ambtenaar (R. Hooft) werd ontslagen vanwege een "gemengd huwelijk" (meestal een huwelijk tussen een niet-Jood en een Jood). * **Verzet/Repressie:** Voetnoot 7 vermeldt een ambtenaar (D.H.V. Schiermeier) wiens salaris stopte vanwege arrestatie door de *Sicherheitsdienst* (SD). * **Collaboratie:** Voetnoot 6 laat zien dat een werknemer (R. Poelstra) vrijwillig dienst nam bij de *Waffen S.S.*. * **Arbeidseinsatz:** Voetnoot 1 documenteert de gedwongen tewerkstelling in Duitsland. * **Bestuurlijke aanpassingen:** Voetnoten 8 en 9 verwijzen naar de "Gevolmachtigde voor Gross.bedrijven", wat duidt op de reorganisatie van de handel en distributie onder toezicht van de bezetter.
Archieflijst-vermeldingen
Administratieve lijst (getypt met schrijfmachine).
| J.H.Nieuwenhuys | 15.9.1884 | Trompenburgerstr.65 hs | A | 27-9-1939 |
Getypte financiële lijst/grootboekblad.
| J.H.Nieuwenhuys | ƒ | 1.679,74 |
Administratief register / loonlijst.
| J. H. Nieuwenhuys | 1800.- | 90.- | id. | 19 - 2 - 1935 | " " 100.- ; id ; " " 100.- |
Getypte personeelslijst (bijlage bij een brief).
| " | J.H.Nieuwenhuys | 15-9-84 | Trompenburgstraat 65 hs |
Getypte personeelslijst (bijlage bij een brief).
| " | J.H.Nieuwenhuys | 15-9-84 | Trompenburgstraat 65 hs |
Getypte administratieve lijst/tabel betreffende salarisherziening.
| 90 | J.H. Nieuwenhuys | Idem | II | *f* 1800,- | *f* 75,- | *f* 90,- | *f* 2156,- | *f* 1900,- | *f* 75,- | *f* 95,- | *f* 2156,- / | / Heeft reeds eerder gebruik gemaakt van art. 150 P.W. 1922. |
Nominatieve lijst van salarissen (administratief overzicht).
| C.L.Buenting | " 1.837,50 | | J.H.Nieuwenhuys | " 1.831,19 |
Administratieve salarislijst.
| J. Broerse | 5.728.-- 9) | J.H. Nieuwenhuys | 1883,24 |
Salarisoverzicht/Personeelslijst.
| J.Broerse | 5.728.-- 9) | J.H.Nieuwenhuys | 1883,24 |
Koopliedenlijsten
Onbekend — standplaats A 27-9-1939
Uilenburg — standplaats id
Waterlooplein
Waterlooplein
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE 2. KAARTCONTROLE CENTRALE MARKT. ---------- No. kaart ./. 315 ../.. uitgegeven als ..Kooper....... Naam ..H. J. Sloep..... geboren ................... woonplaats .Haarl. dijk 115 II..... Reden van inhouding. (Korte omschrijving). tyd 1 uur N.M. Daar Sloep op de Nederlandsche - veiling zijn bloemen koopt, heb ik mij in verbinding gesteld met deze veiling en werd mij medegedeeld ...
# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven, paars:] **No. 77/62/M. 1939** [Handgeschreven notities bovenzijde:] $1^e$ Sloep p.v.b. $\frac{1}{g}$ $2^e$ Sloep en Nieuwenhuys 3 d. uitsluiten 119/39 [rood:] **$P 77/62 \frac{1}{2}$** [rood:] **$77/62 \frac{1}{3}$** /39 Wh... 5-6-7 Sept [paraaf] 11/9/39 [paraaf] **KAARTCONTROLE CENTRALE MARKT.** -------------------------- No. kaart **1315** uitgegeven als *...
# TRANSCRIPTIE HG. 77/62/3 M. *extra* 1 September 1939. den Heer D. Nieuwenhuijs, Haarlemmerdijk 186 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 9. In verband met het feit, dat U op 30 Augustus jl. het bij Uw toegangskaart behoorend betalingsbewijs hebt uitgeleend aan den kooper H.J. Sloep, bericht ik U, dat ik U, ingevolge het bepaalde in artikel 35 lid 1 van het Regle- ment op de Centrale Markt, het recht...
# TRANSCRIPTIE <u>No. 27/72/4 M. 1939 AFSCHRIFT.</u> ____________________________________________________________________________________ No. 616 L.M. 1939. Amsterdam, 26-7-39 Edelachtbare Heer, Ondergeteekende A. Nijenhuijs (haringhandelaar) zou gaarne een onderhoud met U wenschen, omtrent een voorval op het marktterrein gelegen aan de Ten Ka...
# TRANSCRIPTIE [Linksboven, getypt:] HG. [Daaronder, getypt:] 77/62/3 M. [Rechtsboven, handgeschreven handtekening:] L. Broese [Midden boven, handgeschreven notitie:] Verzonden 2/9 [Rechtsonder de notitie, getypt:] 1 September 1939. den Heer D. Nieuwenhuijs, Haarlemmerdijk 186 II, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 9. [Inhoud brief:] In verband met het feit, dat U op 30 Aug...