Getypte verklaring/proces-verbaal van verhoor. 10 november 1943. (Noot: De spelling uit het origineel, inclusief eventuele typefouten zoals 'gerappoteerde' en 'zakelijks', is aangehouden.)

VD/SV

Heden 10 November 1943 hoorden wij de controleurs
J.Vis, geboren 21 October 1900, wonende Hoofdweg 351 III
en J.H.Nieuwenhuys, geboren 15 September 1884, wonende
Trompenburgerstraat 65 huis dienstdoende op de Centrale
Markt, naar aanleiding van het door den Marktmeester
C.Blom d.d. 28 October jl. ingediende rapport.
Zij verklaarden zakelijks als volgt:
"Wij geven de in het rapport van onzen Chef ge-
"noemde feiten eerlijk toe. Dit was niet de eersten keer,
"dat wij ons aan het gerappoteerde feit hebben schuldig ge-
"maakt. Wanneer wij thuis geen of weinig groenten hadden
"hebben wij wel eens meer groenten op de Centrale Markt
"gekocht of gekregen."
"Wij weten, dat wij een overtreding hebben be-
"gaan, doch vragen Uw uiterste clementie, omdat wij door de
"moeilijke tijdsomstandigheden in de verleiding zijn ge-
"komen."
Voorgelezen, volhard en geteekend.
De Controleurs,
[Handtekening J. Vis]
[Handtekening J.H. Nieuwenhuys]

De Directeur,

De Bureauchef, * Inhoud: Het document betreft een bekentenis van twee controleurs van de Centrale Markt in Amsterdam. Zij geven toe dat zij vaker groenten hebben meegenomen (gekocht of gekregen) buiten de officiële kanalen om, wanneer zij thuis tekorten hadden.
* Toon: De verklaring is formeel, maar de verdachten tonen berouw en doen een expliciet beroep op "uiterste clementie".
* Taalgebruik: Het document hanteert de toen gebruikelijke ambtelijke taal (zoals "doch", "den Marktmeester", "geteekend"). Opvallend zijn de typefouten ("gerappoteerde" in plaats van gerapporteerde) die vaker voorkomen in snel getypte oorlogsdocumenten.
* Handtekeningen: Onderaan zijn de originele handtekeningen van J. Vis en J.H. Nieuwenhuys zichtbaar. De velden voor de Directeur en de Bureauchef zijn niet ondertekend op deze kopie. * Tweede Wereldoorlog: In november 1943 was Nederland bezet door nazi-Duitsland. Voedsel was schaars en strikt gerantsoeneerd via een distributiesysteem.
* Voedselvoorziening: De Centrale Markt in Amsterdam was het hart van de voedseldistributie. Voor medewerkers was de verleiding groot om producten achterover te drukken of via informele contacten te verkrijgen ("gekocht of gekregen").
* "Moeilijke tijdsomstandigheden": Dit is een eufemisme voor de bittere armoede, honger en de druk van de bezetting. Het meenemen van groenten werd door de autoriteiten beschouwd als een economisch delict, wat in oorlogstijd zwaar bestraft kon worden (ontslag of zelfs gevangenisstraf/werkkamp). De smeekbede om clementie duidt op de angst voor deze consequenties. C. Blom J. Vis J.H. Nieuwenhuys