J. Vis

Dienstbrief / Rapportage van keuring

* **Kernboodschap:** De Keuringsdienst van Waren rapporteert over de resultaten van een keuring van drie personeelsleden van het Marktwezen voor de functie van 'gasverkenner'. Slechts één van hen (J. Vis) is goedgekeurd. * **Criterium:** De doorslaggevende factor voor de goedkeuring van J. Vis is zijn "vry goeden reuk". Dit was in die tijd de primaire methode om de aanwezigheid van verschillende soorten strijdgassen vast te stellen. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke ambtelijke spelling, waarbij de 'ij' consequent als 'y' wordt geschreven (*Hierby, zyn, hy, vry*). * **Administratieve sporen:** De afkorting "Bi/AR" verwijst naar de opsteller en de typist(e). De handgeschreven namen in de marge (*Sixma, Broere*) duiden waarschijnlijk op de ambtenaren bij het Marktwezen die de brief intern hebben behandeld.

Administratief rapport

Dit document is een ambtelijk verslag van de Amsterdamse dienst van het Marktwezen. Het dient als formele afhandeling van een schade-incident dat enkele dagen eerder (14 juli 1939) was gerapporteerd door controleur J. Vis. De kern van de rapportage is dat er een minnelijke schikking of erkenning van aansprakelijkheid heeft plaatsgevonden: grossier Ravensberg heeft toegezegd de schade aan de handkar van grossier Paarlberg te vergoeden door de reparatie te betalen. Administratief gezien is het document interessant vanwege de diverse stadia van verwerking: * **Typschrift:** De officiële tekst van de rapportage. * **Handgeschreven annotatie:** De opmerking "m.i. afgedaan" (mijns inziens afgedaan) betekent dat de behandelend ambtenaar het dossier als gesloten beschouwt. * **Visum:** De stempel "Gezien" met de bijbehorende paraaf en datum (18/7 '39) toont de definitieve goedkeuring door de leidinggevende (de bedrijfschef). De taal en spelling ("ondergeteekende", "repareeren") zijn kenmerkend voor de vooroorlogse spelling-De Vries en Te Winkel.

Proces-verbaal (Model C.M. 38).

Dit document is een officieel proces-verbaal wegens overtreding van Artikel 461 van het Wetboek van Strafrecht (het zich bevinden op andermans grond zonder daartoe gerechtigd te zijn). * **De Overtreding:** De 22-jarige venter Meijer Gobets werd op dinsdagochtend 6 juni 1939 om 07:30 uur gesnapt op het terrein van de Centrale Markthallen. Hij had geen vereiste toegangskaart en was over het hek aan de Jan van Galenstraat geklommen. * **De Rol van de Ambtenaar:** De rapporteur, Jan Vis, was een ambtenaar van het Marktwezen met de status van buitengewoon veldwachter, wat hem de bevoegdheid gaf om dit proces-verbaal op ambtseed op te maken. * **Administratieve Afhandeling:** Het document toont de zorgvuldige controle van die tijd; de persoonsgegevens zijn geverifieerd bij het Bevolkingsregister, waarbij is aangetekend dat Gobets inwoonde bij een familie genaamd Scheffer in de Transvaalbuurt. De Commissaris van Politie van de 2e Sectie heeft het stuk voor gezien getekend op 4 juli 1939. ---

Officieel formulier voor ziektemelding (kopie).

* **Persoonsgegevens:** Het betreft J. Vis, geboren in 1900, werkzaam als controleur bij het Marktwezen. Hij woonde aan de Hoofdweg 351-III (Amsterdam). * **Status van de melding:** Dit is het eerste ziekteverzuim van het jaar voor deze ambtenaar. Op de dag van de melding (22 februari) had hij al 6 uur gewerkt voordat hij zich ziek meldde. * **Administratieve verwerking:** De brief is gericht aan de controlerend gemeentearts, Dr. J.P. Hofstee. Het paarse stempel ("M. 1940") is een intern registratienummer van de Dienst van het Marktwezen. De handgeschreven "26/2" in het stempel duidt waarschijnlijk op de datum van administratieve afhandeling of herstel. * **Formele status:** De onderzijde van het formulier is gebruikt om de rechtspositie van de werknemer nauwkeurig te definiëren (Man, Ambtenaar, vaste dienst, salarisgroep II) door onjuiste opties door te strepen.

Administratief register / loonlijst.

Dit document betreft een personeelsoverzicht van de marktmeesters/controleurs van de Centrale Markt (zeer waarschijnlijk die van Amsterdam). Het document dient om de toekomstige loonkosten en bevorderingen in kaart te brengen na een wijziging in de arbeidsvoorwaarden rond 1938. **Belangrijke observaties:** * **Salarisstructuur:** Het standaard topsalaris voor deze functie lijkt f 1800,- per jaar te zijn. * **Vervallen Toelage:** Een cruciale aantekening rechtsonder vermeldt dat de 5% toelage (zichtbaar in de derde kolom) komt te vervallen in 1938. Deze besparing wordt gebruikt om de automatische periodieke verhogingen (meestal f 100,-) te bekostigen. * **Periodieken:** De kolom "Maximum periodieken tegoed" geeft aan hoeveel stappen een werknemer nog kan maken in salaris. "Maximum" betekent dat de werknemer al op zijn hoogste schaal zit. * **Tijdsspanne:** De lijst bevat indiensttredingsdata vanaf 1930 en kijkt vooruit naar loonstappen tot 1945.

Document

Het document betreft een financiële verantwoording van personeelsuitgaven, vermoedelijk van een overheidsinstelling. De bedragen achter de namen lijken jaarsalarissen of pensioengrondslagen te zijn, uitgedrukt in guldens (ƒ). Belangrijke administratieve details: * **Mutaties**: Het document registreert het overlijden van C. Paats op 10 december 1940. * **Inhoudingen**: De voetnoot bij het symbool **┌** (Plakké en P. Smit) verklaart dat er bedragen zijn ingehouden voor de inkoop van pensioen over tijdelijke dienstjaren. * **Toelages**: H.M.A. de Wolf ontving een specifieke toelage van ƒ 3,- voor het gebruik van een eigen fiets (rijwiel). * **Verschillen**: Er is een aantekening over een ontbrekend bedrag op de stamkaart van een Dr. v.d. Laan, die zelf niet op deze pagina vermeld staat.

Administratief register / kasboekblad.

* **Functie:** Dit is een blad uit een grootboek of een ledenregister, waarschijnlijk bedoeld voor het bijhouden van jaarlijkse contributies, pensioenpremies of salarissen. De kolom "1940" suggereert een jaarafrekening. * **Systeem:** Er wordt gebruikgemaakt van dubbele controle. Veel bedragen zijn voorzien van vinkjes, wat duidt op een verificatieproces (bijvoorbeeld tegenover bankafschriften of kwitanties). * **Mutaties:** De aantekening bij L. Paals ("7/12 '40 overleden") verklaart een afwijking in het bedrag voor dat jaar. Doorhalingen bij namen (zoals Rijnga naar Rijvordt) wijzen op administratieve correcties of personele wijzigingen. * **Afkortingen:** De letters 'T' en 'F' achter sommige bedragen in de 1940-kolom kunnen staan voor 'Totaal' en 'Factuur', of verwijzen naar specifieke fondsen of categorieën. * **Numerieke precisie:** De bedragen worden genoteerd tot twee cijfers achter de komma (centen). De totaalsom onderaan de pagina (133.252,46) geeft aan dat het om aanzienlijke geldstromen gaat voor die tijd.

Getypte financiële lijst (bladzijde 2 van een groter document).

* **Administratieve structuur:** De lijst is een vervolgpagina, wat blijkt uit de kop "Transport" (overdracht van het saldo van de vorige pagina: ƒ 76.978,77) en het paginanummer "-2-". Het eindtotaal onderaan de pagina bedraagt ƒ 136.815,09. * **Inhoudelijke details:** * De lijst bevat namen van ambtenaren. Er is specifiek sprake van een "contrôleur" (P. Smit). * Eén persoon, C. Paats, wordt vermeld als overleden op 10 december 1940. * Er zijn correcties en specificaties aangebracht via symbolen: * Een schuine streep (/) duidt op een inhouding voor pensioeninkoop over tijdelijke dienstjaren. * Een hoeksymbool (∟) bij H.M.A. de Wolf geeft aan dat er een rijwieltoelage (fietstoelage) van 3 gulden in het bedrag is verwerkt. * Een plus-symbool (+) verwijst naar een ontbrekende boeking op de stamkaart van een Dr. v.d. Laan voor de periode eind 1940. * **Valuta:** De bedragen zijn genoteerd in Nederlandse guldens (ƒ).

Document

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het is een vervolgblad, aangegeven door het paginanummer "-2-" en de post "Transport" (het saldo van de vorige pagina). * **Financieel:** Bedragen worden genoteerd in guldens (ƒ), waarbij dubbele aanhalingstekens (") worden gebruikt als 'ditto'-teken voor het valutasymbool. * **Aantekeningen:** Er zijn specifieke handgeschreven symbolen gebruikt om uitzonderingen of details te duiden: * **⟋ (Schuine streep met haak):** Verwijst naar pensioeninhoudingen voor P. Plakké en P. Smit. * **⌞ (Hoek):** Verwijst naar een ontbrekende boeking voor een Dr. v.d. Laan (niet op deze lijst vermeld, waarschijnlijk op pagina 1). * **Ł (Gekruiste L):** Verwijst naar een rijwieltoelage (fietsvergoeding) voor H.M.A. de Wolf. * **Bijzonderheden:** Bij C. Paats staat vermeld dat deze op 10-12-1940 is overleden, wat de nauwkeurigheid van de administratie onderstreept. ---

Administratieve lijst/register betreffende schoeisel en distributiebonnen.

Dit document is een inventarisatielijst van de staat van het schoeisel van een groep medewerkers of leden van een organisatie. * **Kolom 1 (Naam):** Bevat een lijst van 26 namen van vast personeel en 2 namen van "los personeel". * **Kolom 2 (Bezit):** De meeste personen bezitten 1 of 2 paar "goede schoenen". * **Kolom 3 (Buitendienst):** Hier wordt getoetst of het huidige schoeisel geschikt is voor werk buitenshuis. Opvallend is dat veel personen hun antwoord hebben bekrachtigd met hun initialen/paraf. * **Kolom 4 (Bonnen):** De vermelding "bon reeds opgenomen" verwijst naar het distributiesysteem voor schaarse goederen. Schoenen gingen tijdens de bezetting al vroeg "op de bon". De data variëren van augustus 1940 tot september 1941, wat aantoont dat deze lijst gedurende een langere periode is bijgehouden of een samenvatting is van eerdere registraties.

Document

* **Doel van het document:** Het is een administratief overzicht voor het doorvoeren van salarisverhogingen en bijbehorende aanpassingen in pensioengrondslagen. * **Salarisontwikkeling:** Voor de meeste ambtenaren in salarisgroep II stijgt het basissalaris van $f$ 1800,- naar $f$ 1900,-. Bij de 'schrijvers' (groep I) is er een stapsgewijze verhoging per 1 augustus en 1 oktober 1941 te zien. * **Toelagen:** Naast het basissalaris zijn er twee soorten toelagen: een "Toelage unif. kl." (mogelijk uniformklasse) en een "Toelage 5%". Deze laatste stijgt vaak mee met het basissalaris (van $f$ 90,- naar $f$ 95,-). * **Pensioengrondslag:** De pensioengrondslag is het bedrag waarover pensioen wordt opgebouwd. Opvallend is dat voor personen als J. Hykamp, J.H. Nieuwenhuys en P. Plekké de pensioengrondslag aanzienlijk hoger ligt dan de optelsom van salaris en toelagen, wat duidt op specifieke historische regelingen. * **Wetgeving:** Er wordt herhaaldelijk verwezen naar "art. 150 P.W.1922". Dit staat voor de Pensioenwet 1922, die de pensioenvoorziening voor ambtenaren in die periode reguleerde.

Administratieve lijst/dienstbrief betreffende personeel.

Het document is een typisch voorbeeld van de ambtelijke bureaucratie in bezet Nederland. Het is een personeelslijst van de dienst Marktwezen in Amsterdam, waarbij medewerkers zijn aangewezen voor taken binnen de Luchtbeschermingsdienst (LBD). De lijst bevat namen, initialen en een numerieke code (waarschijnlijk een volgnummer of een specifieke post-aanduiding). Er wordt expliciet onderscheid gemaakt tussen personeel "buiten het koelhuis" en de rest. De aantekening aan de rechterzijde is een ambtelijke reactie op een eerdere correspondentie van 18 september 1941, waarin formeel wordt bevestigd wie de leiding heeft over de betreffende wijk of post. De heer J. Broere wordt genoemd als plaatsvervangend wijkhoofd, naast zijn reguliere functie als bedrijfchef van de Ketelmarkt.

Document

De lijst toont een collectieve salarisherziening voor ambtenaren in twee categorieën: "Contrôleur" (Salarisgroep II) en "Schryver" (Salarisgroep I). * **Contrôleurs:** Voor de meeste functionarissen in groep II stijgt het basissalaris van ƒ 1800,- naar ƒ 1900,-. Er is sprake van een "Toelage unif. kl." (waarschijnlijk uniformkleding) van ƒ 75,- of ƒ 85,- en een "Toelage 5%", die stijgt van ƒ 90,- naar ƒ 95,-. * **Uitzonderingen:** Enkele personen (zoals Bekkering, Hykamp, Nieuwenhuys en Plakké) hebben een afwijkende pensioensgrondslag. De opmerking over "art. 150 P.W. 1922" wijst op een specifieke juridische bepaling uit de Pensioenwet van 1922 die op hen van toepassing is, wat vaak een bevriezing of speciale berekening van de pensioengrondslag inhield. * **Tijdsfasering:** Onderaan de lijst (bij Plakké, Fleurbaay en Gottmer) is te zien dat de verhoging in twee stappen plaatsvindt: een tussentijds tarief voor de periode augustus-september 1941, gevolgd door een definitief nieuw tarief vanaf 1 oktober 1941.

Personeelsregister / Salarisadministratie (handgeschreven grootboek).

* **Structuur:** Het document is opgedeeld in functionele groepen. Bovenaan staan de administratieve en toezichthoudende functies (Contrôleurs, Schrijvers), ingedeeld in Salarisgroep I en II. Onderaan is een aparte sectie voor "WERKLIEDEN" (Groep II en IV), bestaande uit technische en facilitaire rollen. * **Financiële verandering:** Er is sprake van een algemene loonsverhoging. Voor de contrôleurs stijgt het basissalaris bijna uniform van 1800 naar 1900 gulden. Bij de werklieden wordt het loon per week of per uur (bijv. 31,20 naar 32,88) omgerekend naar een jaargrondslag. * **Pensioenen:** Verschillende opmerkingen verwijzen naar de "P.W. 1922" (Pensioenwet 1922), specifiek artikel 150, wat duidt op een regeling voor ambtenarenpensioenen. * **Inhoudelijke details:** * **Ongehuwdenkorting:** Bij de schrijvers (Groeneveld en Lobbes) wordt melding gemaakt van een "3% Ongehuwdenkorting", een fiscale maatregel uit die tijd waarbij vrijgezellen minder netto overhielden. * **Overdiensturen:** Bij de werklieden wordt het jaarsalaris inclusief een vast bedrag aan overuren berekend.

Getypte personeels- en salarislijst met handgeschreven aantekeningen.

* **Salarisstructuur:** Er is een duidelijke verhoging zichtbaar in de "Jaar-wedde" voor bijna alle personeelsleden (veelal van f 1800.- naar f 1900.-). Ook de "Vaste toelage 5%" stijgt proportioneel (van f 90.- naar f 95.-). * **Pensioengrondslag:** Deze kolom fungeert als de som van de wedde en toelagen. Bij sommige personen (Hooft, Nieuwenhuys) zijn er specifieke pensioenafspraken aangeduid met een "a)". * **Differentiatie:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen administratieve functies (Contrôleur, Schrijver) die per jaar worden betaald, en "Werklieden" (handarbeiders) die een weekloon ontvangen. * **Inhoudingen:** Bij Groeneveld en Lobbes (Schrijvers in Sal. groep I) staat een handgeschreven opmerking over "3% ongeh. aftrek". Dit verwijst naar een inhouding voor ongehuwden, wat destijds een gebruikelijke fiscale of sociale maatregel was. * **Oververdiensten:** Bij de werklieden wordt melding gemaakt van "oververdiensten" (bonussen of overuren) die in de pensioengrondslag zijn verwerkt.

Administratieve lijst (salarislijst).

* **Handschrift:** Een verzorgd en geoefend kantoorschrift (lopend cursiéf). De cijfers zijn consistent en duidelijk genoteerd voor boekhoudkundige doeleinden. * **Structuur:** Het document is strikt alfabetisch geordend op achternaam, verdeeld over twee kolommen. De 'r' achter sommige bedragen duidt waarschijnlijk op een controle-teken (revisie). * **Inhoudelijke details:** * De salarissen variëren sterk, van f 386,26 (A.H. Drukker) tot f 6352,11 (C.F. Sixma), wat duidt op een grote diversiteit in functieniveaus binnen de organisatie. * Er is sprake van specifieke inhoudingen (inkoop pensioen) en toeslagen (gebruik eigen rijwiel). De rijwieltoelage van 12 gulden per jaar is een kenmerkend tijdsbeeld. * De opmerking over "Dr. A. v/d Laan" suggereert dat deze persoon niet in het reguliere kaartsysteem (de stamkaarten) voorkwam, mogelijk vanwege een tijdelijke aanstelling of een afwijkende status.

Zakelijke brief / Verzoekschrift.

* **Taal en Stijl:** De brief is geschreven in een uiterst formele en eerbiedige stijl, passend bij de ambtelijke correspondentie van die tijd ("Weledelegestrenge Heer", "zij het ons vergund"). Het taalgebruik is zakelijk en argumentatief. * **Kern van de zaak:** De vakbond pleit voor de promotie van twee specifieke ambtenaren (J. Ph. ten Broek en J. Vis) naar de functie van 'chef' bij de Centrale Markt. De argumenten zijn gebaseerd op anciënniteit (dienstjaren sinds 1930), vakkennis en — opvallend genoeg — morele verplichtingen. * **Argumentatie:** De bond voert aan dat de mannen al in 1940 gepromoveerd hadden moeten worden, maar dat de Duitse inval en de daaropvolgende bezetting dit verhinderden. Daarnaast waarschuwen ze voor onrust onder het personeel als er "mensen van buiten" op deze posten worden gezet, wat duidt op een sterke interne cultuur en de wens voor continuïteit. * **Arbeidsomstandigheden:** Er wordt melding gemaakt van een verhoogde werkdruk door verzwaarde "contrôle", ondanks een afname in de feitelijke handel. Dit verwijst indirect naar de bureaucratische complexiteit van de distributie en rantsoenering tijdens de oorlogsjaren.

Getypt administratief document (bijlage bij een brief).

Het document is een officiële verklaring betreffende het tuchtrechtelijke verleden van twee gemeenteambtenaren, werkzaam bij de afdeling Marktwezen. Het vermeldt expliciet dat er over de afgelopen vijf jaar geen straffen zijn geregistreerd voor de heren J. Vis en J.H. Nieuwenhuis (aangeduid met de term "NIHIL"). Dergelijke verklaringen werden vaak opgesteld in het kader van bevorderingen, jubilea of periodieke personeelsbeoordelingen. De tekst bevat de typische ambtelijke spelling van die tijd (bijv. "den Heer", "Levensmiddelen").

Verklaring van verhoor / Proces-verbaal.

Het document is een officiële schuldbekentenis van twee marktcontroleurs werkzaam bij de Centrale Markt. Zij geven toe dat zij onrechtmatig extra groenten hebben verkregen of gekocht voor eigen gebruik. De kern van het document is de bekentenis dat dit herhaaldelijk is gebeurd wanneer zij thuis gebrek hadden. Opvallende elementen zijn: * **De bekentenis:** De verdachten zijn opvallend eerlijk ("eerlijk toe", "niet den eersten keer"). * **De verdedigingslijn:** Zij beroepen zich op de "moeilijke tijdsomstandigheden" en vragen om "uiterste clementie". Dit duidt op een moreel appel aan de leidinggevenden om de overtreding te zien in het licht van de algemene schaarste. * **Formele structuur:** De tekst volgt een standaard juridische vorm ("zakelijk als volgt", "voorgelezen, volhard en geteekend").

Officiële kennisgeving van een disciplinaire straf (schorsing).

* **Inhoud:** De brief is een formele berisping en strafoplegging aan een marktcontroleur. Hij krijgt drie dagen onbetaalde schorsing voor twee vergrijpen: het uitlokken van het aanbieden van steekpenningen (in de vorm van groente) en het zelf kopen van producten op de markt waar hij toezicht houdt, wat voor controleurs strikt verboden was om belangenverstrengeling te voorkomen. * **Juridische basis:** De straf wordt opgelegd met verwijzing naar de Ambtenarenwet van 1929, waarbij de ambtenaar gewezen wordt op zijn recht op beroep. * **Taalgebruik:** Formeel-ambtelijk Nederlands ("den tijd dier schorsing", "zooveel noodig"). Het taalgebruik is zakelijk en direct. * **Authenticiteit:** De namen Voûte en Franken zijn door middel van een stempel gezet met de toevoeging "(get)" (getekend), wat erop wijst dat dit een officieel afschrift of een doorgestuurd exemplaar van de beslissing is voor het dossier van de betrokkene of de administratie.

Handgeschreven verklaring/proces-verbaal fragment.

Dit document legt de verklaring vast van twee controleurs, J. Vis en J.H. Nieuwenhuys, die werkzaam waren bij de Centrale Markt (C.M.) in Amsterdam. De verklaring is een reactie op een rapport van Marktmeester C. Blom van enkele weken daarvoor (20 oktober 1943). De kern van het document is een schuldbekentenis. De controleurs geven toe dat de feiten zoals beschreven door hun chef juist zijn. Hoewel de specifieke aard van het vergrijp in dit fragment niet volledig wordt genoemd, duiden de termen "feiten eerlijk toe" en de doorgehaalde passages op een onregelmatigheid waarbij zij goederen hebben aangenomen of ontvreemd. De tekst suggereert dat zij dit vaker hebben gedaan ("niet den [eersten keer]"). De doorhalingen tonen aan dat de schrijver worstelde met de exacte formulering van de bekentenis, mogelijk om de ernst ervan te nuanceren of juist juridisch correct vast te leggen.

Getypte verklaring/proces-verbaal van verhoor.

* **Inhoud:** Het document betreft een bekentenis van twee controleurs van de Centrale Markt in Amsterdam. Zij geven toe dat zij vaker groenten hebben meegenomen (gekocht of gekregen) buiten de officiële kanalen om, wanneer zij thuis tekorten hadden. * **Toon:** De verklaring is formeel, maar de verdachten tonen berouw en doen een expliciet beroep op "uiterste clementie". * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen gebruikelijke ambtelijke taal (zoals "doch", "den Marktmeester", "geteekend"). Opvallend zijn de typefouten ("gerappoteerde" in plaats van gerapporteerde) die vaker voorkomen in snel getypte oorlogsdocumenten. * **Handtekeningen:** Onderaan zijn de originele handtekeningen van J. Vis en J.H. Nieuwenhuys zichtbaar. De velden voor de Directeur en de Bureauchef zijn niet ondertekend op deze kopie.

Handgeschreven memo of kladconcept van een officiële kennisgeving.

Het document is een formele mededeling betreffende een arbeidsvrijstelling tijdens de Duitse bezetting. * **Inhoud:** De geadresseerde wordt geïnformeerd over een besluit van "de Bur." (waarschijnlijk een afkorting voor het *Bureau* of de *Burgemeester*). Het besluit houdt in dat er een vrijstelling is verleend voor werkzaamheden die door de echtgenote van de geadresseerde verricht zouden worden. * **Status:** Het feit dat de velden na "als" (functie) en "bij" (werkgever) niet zijn ingevuld, suggereert dat dit een kladversie is of een afschrift van een besluit waarbij de specifieke details in het hoofddossier bekend waren. * **Kenmerken:** Het rode nummer "43/2/6" linksonder is een typisch archiefkenmerk (jaar/maand/volgnummer of dossiernummer). De initialen "DS" rechtsonder zijn waarschijnlijk van de behandelend ambtenaar of de schrijver van het briefje.

Administratieve salarislijst.

Dit document is een indringend voorbeeld van de Nederlandse bureaucratie onder Duitse bezetting. Terwijl het op het eerste gezicht een droge financiële lijst lijkt, onthullen de voetnoten de persoonlijke drama's en politieke keuzes van die tijd: * **Vervolging:** Voetnoot 4 toont de werking van de rassenwetten; een ambtenaar (R. Hooft) werd ontslagen vanwege een "gemengd huwelijk" (meestal een huwelijk tussen een niet-Jood en een Jood). * **Verzet/Repressie:** Voetnoot 7 vermeldt een ambtenaar (D.H.V. Schiermeier) wiens salaris stopte vanwege arrestatie door de *Sicherheitsdienst* (SD). * **Collaboratie:** Voetnoot 6 laat zien dat een werknemer (R. Poelstra) vrijwillig dienst nam bij de *Waffen S.S.*. * **Arbeidseinsatz:** Voetnoot 1 documenteert de gedwongen tewerkstelling in Duitsland. * **Bestuurlijke aanpassingen:** Voetnoten 8 en 9 verwijzen naar de "Gevolmachtigde voor Gross.bedrijven", wat duidt op de reorganisatie van de handel en distributie onder toezicht van de bezetter.

Document

* **Schrift:** Het document is geschreven in een verzorgd 20e-eeuws kantoorschrift. De namen en bedragen zijn zeer consistent genoteerd. Enkele letters, zoals de 'H', 'G' en 'V', vertonen de voor die tijd kenmerkende krullen. * **Structuur:** De lijst is globaal alfabetisch op achternaam geordend, hoewel er kleine afwijkingen zijn in de strikte volgorde. De bedragen zijn genoteerd in guldens (f.), waarbij herhalingstekens (") zijn gebruikt om de valuta-aanduiding niet telkens te hoeven herhalen. * **Inhoud:** Er worden 72 personen vermeld. De bedragen variëren sterk, van minder dan f. 500,- tot bijna f. 7000,-. De kleine superscript-cijfers (1 t/m 10) fungeren als voetnoten; het feit dat dezelfde nummers bij verschillende personen terugkomen, wijst op gestandaardiseerde administratieve aantekeningen (bijv. deeltijdwerk, ontslag gedurende het jaar, of specifieke toeslagen).

Getypt ambtelijk schrijven (doorslag).

* **Kern van de correspondentie:** Dit is een formeel verzoek om drie vergunningen voor de aanschaf van fietsbanden ("toerrijwielbanden") voor specifieke ambtenaren. * **Schaars goed:** Het document illustreert de extreme schaarste tijdens de Tweede Wereldoorlog. Fietsbanden waren gerantsoeneerd en alleen verkrijgbaar met een officiële vergunning van de Distributiedienst, die doorgaans alleen aan personen met vitale beroepen werd verleend. * **Motivering:** De afzender onderbouwt het verzoek door te wijzen op het cruciale werk van de ambtenaren. Blom en Joghems moeten dag en nacht beschikbaar zijn voor controles op de Centrale Markt. Vis is verantwoordelijk voor de controle op de aanvoer van aardappelen per schip, een essentieel onderdeel van de voedselvoorziening voor de stad. * **Bureaucratisch proces:** De brief refereert aan eerder telefonisch contact en een bespreking met een jurist (Mr. J.P. Barth), wat duidt op de complexe administratieve weg die afgelegd moest worden voor zaken die nu triviaal lijken.

Handgeschreven memo/notitie met redactionele wijzigingen.

* **Inhoud:** Het document is een verzoek om vergunningen voor de aankoop van fietsbanden voor drie specifieke ambtenaren (Blom, Jaghens en Vis). Fietsbanden waren in de oorlogsjaren en kort daarna zeer schaars en alleen op vergunning verkrijgbaar. * **Redactie:** De rode inkt duidt op een correctie of instructie, waarschijnlijk door een superieur of een secretaris. De formele zinsnede "doe ik U in bijlage dezes toekomen" is geschrapt ten gunste van een directere formulering. De toevoeging "dag-en-nacht" benadrukt de urgentie van de inzetbaarheid van de ambtenaren. * **Personen:** * **Mr. J.P. Barth:** Waarschijnlijk de bekende Amsterdamse jurist en bestuurder die diverse functies bekleedde binnen de gemeentelijke organisatie. * **Heer Stoop:** Een functionaris bij de Distributiedienst. * **Blom, Jaghens, Vis:** Controleurs werkzaam op de Centrale Markt.

Getypte namenlijst met handgeschreven kanttekeningen en berekeningen.

* **Inhoud:** Het document bevat een lijst van 33 personen met hun adressen in Amsterdam. Bijna alle adressen zijn voorzien van een etagenummer (bijv. II voor de tweede verdieping, 'hs' voor huis/begane grond). * **Wijzigingen:** Er is één handmatige correctie bij de naam H. Steenbeek. Zijn adres is gewijzigd van de Pieter Lastmankade naar de Leimuidenstraat. Tevens is de toevoeging "v/an Fries" (mogelijk 'van Fries' of een verwijzing naar een herkomst) genoteerd. * **Financieel:** De handgeschreven berekening onderaan duidt op een administratieve afhandeling waarbij f 0.40 per persoon in rekening werd gebracht (totaal f 13.20 voor 33 personen). Dit zou kunnen wijzen op een vergoeding voor distributie, leges voor een vergunning, of een specifieke belasting. * **Geografie:** De genoemde straten (Postjeskade, Warmondstraat, Orteliusstraat, etc.) bevinden zich voornamelijk in Amsterdam-West en Zuid.

Administratieve lijst (distributielijst voor schoeisel)

Het document is een personeelslijst van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Uit de kolom "Maat" en de voetnoten blijkt dat dit een overzicht is voor de toewijzing van schoeisel, een schaars goed dat destijds op rantsoen was. * **Administratieve nauwkeurigheid:** Van elke persoon worden de volledige naam, geboortedatum, adres en het nummer van de distributiestamkaart genoteerd. Dit was essentieel voor de controle op de rechtmatige distributie van goederen. * **Annotaties:** De rode kruisjes (X) en de handgeschreven aantekeningen onderaan tonen de dynamiek van het proces: wie heeft de schoenen al ontvangen en wie moet ze nog krijgen. De doorgestreepte namen (zoals N. van Burg en Jac. Broerse) wijzen op personen die om onbekende redenen (ontslag, deportatie, overlijden of reeds voorzien) van de lijst zijn verwijderd. * **Locatie:** De adressen beslaan een groot deel van Amsterdam (o.a. De Pijp, Oud-West, de Indische Buurt) en omliggende gemeenten zoals Landsmeer.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] W. Broerse [Handgeschreven midden boven, diagonaal:] Verzonden 28/4 vD/HG. 77/34/3 M. 27 April 1939. Voorstel om aan J.Vos den toegang tot de Centrale Markt te ontnemen. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r</u>. In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toekomen van een op 21 April jl. door den marktopzichter Bue...

werk daardoor geintensiveerd. Tot de oudste controleurs, dienstdoende aan de Centrale Markt, behoren J. Ph. ten Broek en J. Vis, waarvan de eerste op 8 Juni 1930 en de tweede in Februari van datzelfde jaar bij de dienst is gekomen. Beiden hebben "ongelukkig gediend". Nadat zes controleurs, die de contrôle op de ventvergunningen hadden in 1939 tot marktopzichter waren bevorderd, zouden ten Broek e...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, paars potlood:] Verzonden 27/8 [onleesbare initialen] [Getypt:] 46b/239/4 M. G/RP. 27 Augustus 1943. Aan den Heer waarnemend Politie-President ...

# TRANSCRIPTIE P. J. de Vos **NO 46A/52/1 M. 1942 13/4** geb. 21-11-19 Was voor de oorlog reeds plaatshouder (los) op markt Dapperstraat met versche visch. Is in militairen dienst ge- weest. Daarna opgenomen in hospitaal met maagoperatie tot einde October 1941. Wil thans weer in visch gaan handelen. Is bekend als vischhande laar bij Zwan, Otto, Sliphout e.a. Verzoekt voor toewijzing in aanmerkin...

# TRANSCRIPTIE vD/HG. 77/34/3 M. 27 April 1939. Voorstel om aan J.Vos den toegang tot de Centrale Markt te ontnemen. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r .</u> In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toekomen van een op 21 April jl. door den marktopzichter Buenting opgemaakt rapport, waaruit blijkt, dat J.Vos, Jodenbreestraat 42 I, wien als <u>overkruier</...