L. Kool

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De heer H.L. Kool verzoekt om een officiële toegangskaart voor de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam. Hij voert aan dat hij door verschillende handelaren (Canis, v. Cleef en Peper) is ingehuurd voor het transport van goederen, maar dat hij zijn werkzaamheden niet kan uitvoeren omdat hij het terrein niet op mag zonder deze kaart. * **Toon:** De brief is geschreven in een zeer formele, eerbiedige stijl ("WelEdele Heer", "ondergetekende", "verblijft hij"), wat passend was voor officiële correspondentie met instanties in die tijd. * **Opmerkingen:** De brief geeft een inkijkje in de dagelijkse logistiek en de strikte toegangscontrole van de Amsterdamse Centrale Markt kort voor de Tweede Wereldoorlog. Het toont aan dat ook individuele vervoerders te maken hadden met bureaucratische vereisten.

Doorslag van een officiële brief/beschikking.

* **Inhoud:** De brief is een afwijzing van een verzoek om een verklaring. De heer L. Kool had op 18 november 1941 om een specifieke verklaring gevraagd (mogelijk een verklaring van werkloosheid of een bewijs van geen inkomsten). Uit onderzoek van de instantie is echter gebleken dat hij in 1941 werkzaam was als marktkoopman (limonadeverkoop) op het Amstelveld, samen met zijn vader. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling ("den verkoop", "fleschjes"). Het woord "<u>niet</u>" is onderstreept om de afwijzing te benadrukken. * **Fysieke kenmerken:** Het betreft een doorslag op dun papier. De handgeschreven toevoeging "Miranda" zou kunnen verwijzen naar een dossiernaam of een specifieke ambtenaar/afdeling. De Tugelaweg en het Amstelveld zijn bekende locaties in Amsterdam.

Brief / Ambtelijke correspondentie (concept of doorslag).

* **Inhoud:** De brief dient als rectificatie van een eerdere mededeling (van 21 januari). De geadresseerde werd onterecht aangeslagen of geregistreerd voor het bezetten van een marktplaats in 1941. Uit nader onderzoek bleek dat er sprake was van een persoonsverwisseling met een andere L. Kool, woonachtig op de Rapenburgerstraat 14-huis te Amsterdam. * **Schrift en annotaties:** Het document is handgeschreven in een vlot, zakelijk handschrift. Bovenaan staan administratieve aantekeningen in potlood en rode stift, wat duidt op een dossierstuk dat later is bijgewerkt. De "M" achter het dossiernummer staat waarschijnlijk voor de afdeling 'Marktwezen'. * **Taalgebruik:** Typisch ambtelijk Nederlands uit de oorlogsjaren, met termen als "dd" (de dato), "jl." (jongstleden) en "abusievelijk" (per vergissing).

Administratief rapport/notitie op een voorgedrukt formulier ("BIJBLAD VAN:").

Dit document betreft een correctie op een eerdere rapportage binnen de Amsterdamse ambtenarij tijdens de bezettingsjaren. Controleur Dijkema verduidelijkt dat hij niet 'L. Kool' van de Tugelaweg heeft gerapporteerd, maar Abraham Kool en zijn zoon Louis Kool van de Rapenburgerstraat. De aanleiding was een incident op het Amstelveld op 3 juni 1941, waarbij vader en zoon Kool "een plaats bezet hielden met kegelflesjes". Kegelflesjes werden in die periode vaak gebruikt als geïmproviseerde werpwapens tijdens rellen en confrontaties. Het document dient om de onterechte verdenking tegen L. Kool (van de Tugelaweg) weg te nemen, waarbij De Haan op 14 februari 1942 concludeert dat deze L. Kool in 1941 niet eens op de markt stond. De rode onderstreping van het adres in de Rapenburgerstraat benadrukt waar de daadwerkelijke gezochte personen woonden.

Getypte brief (doorslag/kopie).

* **Inhoud:** De brief dient ter correctie van een eerdere mededeling. De geadresseerde (L. Kool uit de Tugelaweg) werd er onterecht van beschuldigd of geregistreerd als houder van een marktkraam in 1941. * **Fout:** Er was sprake van een persoonsverwisseling met een andere persoon met dezelfde naam en initiaal, wonende aan de Rapenburgerstraat 14. Deze tweede L. Kool verkocht "consumptie-artikelen" (etenswaren of dranken). * **Administratie:** De brief toont de nauwgezette, maar foutgevoelige administratie van de gemeente Amsterdam tijdens de bezetting. De vermelding "Wijk 20" duidt op de indeling van de stad in administratieve districten.

Brief (doorslag/archiefkopie van een getypt schrijven).

Dit document is een rectificatie van een eerdere administratieve aanname. De directeur van de marktdienst stelt vast dat de heer L. Kool, woonachtig aan de Tugelaweg, ten onrechte was aangemerkt als houder van een marktplaats in 1941. De fout is ontstaan door een persoonsverwisseling met een naamgenoot (L. Kool) die op de Rapenburgerstraat woonde en een kraam met "consumptie-artikelen" exploiteerde. De administratieve stempels linksboven tonen aan dat het document verschillende stadia van controle heeft doorlopen (Marktambtenaar en Contrôleur) voordat het definitief werd gearchiveerd ("opbergen"). De afkorting "VG/HG" rechtsboven zijn waarschijnlijk de initialen van de typist en de opsteller van de brief.

Document

* **Inhoud:** De lijst bevat persoonsgegevens van 48 mannen: een registratienummer (beginnend met 'J', wat waarschijnlijk staat voor 'Jood'), initialen en achternaam, het laatst bekende woonadres in Amsterdam (inclusief verdieping) en de geboortedatum. * **Doel:** Administratieve vastlegging van de tewerkstelling van Joodse mannen in het kader van de 'Werkverruiming'. * **Uiterlijke kenmerken:** De rode en zwarte vinkjes wijzen op een actieve controle van de lijst, mogelijk bij vertrek uit Amsterdam of aankomst in het kamp. De Romeinse cijfers achter de adressen duiden de verdieping aan (I, II, III, IV, V) of 'hs' voor huis (begane grond). * **Demografie:** De mannen op deze pagina zijn geboren tussen 1888 en 1920. Ze woonden verspreid over Amsterdam, met een concentratie in de Oosterparkbuurt en de Transvaalbuurt (bijv. Tugulaweg, D. Theronstraat, Retiefstraat).

Document

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Achter de namen staan volgnummers die lijken te refereren aan een groter kaartsysteem. * **Identificatie:** Veel persoonsnummers beginnen met een "**J**", wat duidt op de registratie van personen als "Jood" door de Duitse bezetter of de Joodse Raad. De handgeschreven voornamen aan de rechterkant dienden waarschijnlijk ter verificatie van de identiteit (veel Joodse mannen moesten de naam 'Israel' en vrouwen 'Sara' toevoegen aan hun officiële naam, maar hier zien we de daadwerkelijke roepnamen). * **Mutaties:** De rode doorhalingen en de rode kruisjes in de marge suggereren dat deze personen niet langer deel uitmaakten van deze specifieke administratieve groep, bijvoorbeeld door deportatie, overlijden of verhuizing naar een andere wijk of 'Sperre'-categorie. * **Topografie:** De adressen beslaan bekende Amsterdamse wijken met een grote Joodse populatie in die tijd, zoals de Transvaalbuurt, de Rivierenbuurt en de oude Jodenbuurt rondom de Nieuwmarkt.

# TRANSCRIPTIE *extra* vP/HG. den Heer E. Kool, Plantage Kerklaan 6 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 10. 1/74/2 M. 3 September 1940. Naar aanleiding van Uw briefkaart ingekomen op 31 Augustus jl. verzoek ik U mij te willen berichten, inzake welke aangelegen- heid U mij wenscht te spreken. De Directeur,

**<u>U I T S L A G .</u>** **---------** **<u>KOOL</u>**

Naam en voorletters: *Lak C.L.J.* Functie en No.: *contrôleur* No. *139* Adres: *Krugerplein 17 I*

- 3 -

[Linksonder:] C.D.L. 0.10. 10.000-6-'38 [Rechtsonder in potlood:] 7