AI-Synthese 34

De heer Dijkstra was een handelaar (grossier) actief op de Centrale Markt en de Nieuwmarkt. In 1941 kwam hij in opspraak wegens een gewichtsverschil bij een partij wortelen (geclaimd 223 ton) die in een koelhuis opgeslagen was. In 1942 was hij betrokken bij discussies over voorraadvorming en opslag van groenten (peen, uien, kool) en werd hij geconfronteerd met een ideologische verschuiving naar 'sociale gedachte' in beleidsstukken. Hij overleed waarschijnlijk in 1942 of eerder, gezien de context van arisering en verdwijning uit de administratie.

Lotgevallen

1941 boete/conflict Gewichtsverschil geconstateerd bij partij wortelen in koelhuis (geclaimd 223 ton, niet onderbouwd) op Centrale Markt
1942 beleid/discussie Betrokken bij discussie over financiering en risico's van opslag; geconfronteerd met ideologische verschuivingen in beleidsstukken op Centrale Markt
1942 arisering Waarschijnlijk verdwenen uit de administratie na discussies over voorraadvorming en arisering op Centrale Markt

Relaties

Gemeente Amsterdam (overheid) Van Meurs (vertegenwoordiger gemeente) Verschueren (collega/medewerker) Onderling Belang (organisatie)

Handel

wortelenaardappelenfruitgroentenpeenuienkool Centrale MarktNieuwmarktWaterlooplein
wortelengewichtsverschilkoelhuisvoorraadvormingCentrale Marktariseringgroenten
Gebaseerd op 8 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-356 | Pagina 82 | 1941

Administratief verslag / Interne notitie betreffende voorraadbeheer.

* **Kern van de zaak:** Er is een aanzienlijk gewichtsverschil geconstateerd bij een partij wortelen die in een koelhuis was opgeslagen. De eigenaar (Dijkstra) claimde een totaalgewicht van ruim 223 ton, maar kon dit niet met documenten onderbouwen. * **Gewichtsverlies:** De koelhuismeester (Schut) stelde een verlies vast van 22.120 kg (ruim 22 ton). Dit is ongeveer 10% van de totale partij. * **Administratieve afhandeling:** Omdat bewijsstukken van de zijde van Dijkstra uitbleven, is er op 1 juni 1942 een 'pro forma' uitslagbon opgesteld om het administratieve gat (het verschil tussen de opgave en de werkelijke uitslag) te dichten. * **Stijl:** Het document is zakelijk en licht berispend van toon ("in gebreke gebleven"), wat wijst op een formele verhouding tussen de administratie en de cliënt.

Archief 745 | 745-343 | Pagina 160 | 1941

Getypte notulen of verslag met uitgebreide handgeschreven correcties en kanttekeningen.

* **Voedseldistributie en Schaarste:** Het document geeft een inkijkje in de complexe logistiek van de voedselvoorziening in oorlogstijd. Er wordt nauwkeurig gerekend met "vaten" (waarschijnlijk houten tonnen) groenten om de Amsterdamse bevolking de winter door te helpen. * **Oorlogsschade:** De opmerking over vernielde voorraden in "het centrum" (vermoedelijk Rotterdam na het bombardement van mei 1940) verklaart de schaarste en de noodzaak voor Amsterdam om eigen voorraden veilig te stellen. * **Bezettingscontext:** De expliciete vermelding van de "bezettende macht" die beslag kan leggen op de voorraden, typeert de constante dreiging waaronder de Nederlandse ambtenarij en handel moesten opereren. * **Statistische discussie:** De handgeschreven correctie van "6500" naar "6400" (800 x 8) getuigt van een kritische controle van de cijfers tijdens de vergadering. ---

Archief 745 | 745-354 | Pagina 439 | 1941

Getypt verslag / Notulen van een vergadering (pagina 4).

* **Bestuurlijke delegatie:** Er is sprake van een verschuiving van macht waarbij de Gemeenteraad wordt gepasseerd ten gunste van een directe besluitvorming door B&W en een bedrijfscommissie om de voortgang te versnellen. * **Arbeidsconflict en Regulering:** De kern van het document betreft de sanering van de arbeidsomstandigheden op de markt. Er wordt geklaagd over "slechte loonen" door grossiers en de aanwezigheid van "overkruiers" (losse arbeiders die goederen vervoerden). * **Sociale kwestie:** Men probeert een minimumloon van 1 gulden per uur af te dwingen voor werk dat voorheen voor slechts "1 of 2 kwartjes" werd gedaan. De overkruiers worden hierbij weggezet als een ongewenste groep die "moeilijkheden" veroorzaakt. * **Belangenverstrengeling:** Er is een duidelijke hiërarchie zichtbaar waarbij de "werker" (georganiseerde arbeider) prioriteit krijgt boven de winkelier in de commissie-samenstelling.

Archief 745 | 745-354 | Pagina 463 | 1941

Pagina uit een getypt verslag (notulen) met uitgebreide handgeschreven correcties en kanttekeningen.

* **Correcties:** Het document is intensief bewerkt. Een volledige alinea over de "tendenz om de koopkracht te drukken" is geschrapt en in de marge vervangen door een ideologische verschuiving naar de "sociale gedachte" en loonverbetering. Dit duidt op een koerswijziging in het beleid of de verslaglegging daarvan. * **Arbeid en Concurrentie:** De heer Dijkstra signaleert een specifiek probleem op de Centrale Markt: "oneerlijke" concurrentie door inzet van familieleden (onbetaalde arbeid), wat door de spreker als een "exces" wordt bestempeld dat uitgeroeid moet worden. * **Bestuurlijke structuur:** Er is sprake van een verschuiving van bevoegdheden. Men wil zaken regelen buiten de Gemeenteraad om, via een directe delegatie van Burgemeester en Wethouders aan een kleinere bedrijfscommissie. * **Terminologie:** Termen als "Rijkswege", "bedrijfsraden" en de focus op "voedselvoorziening" zijn typerend voor de Nederlandse corporatieve ordening.

Archief 745 | 745-376 | Pagina 47 | 1942

Getypte notulen of verslag van een vergadering/onderhandeling.

* **Kern van het conflict:** De discussie draait om de financiële verantwoordelijkheid en het risico bij de opslag van groenten. De gemeente (vertegenwoordigd door Van Meurs) wil dat de grossiers ("de Combinatie") meer risico dragen als zij ook van de prijsstijgingen willen profiteren. De grossiers (Dijkstra en Kramer) vrezen voor verliezen en vinden het voorgestelde contract te zwaar. * **Financiële constructie:** Er is sprake van een "grossiersmarge" van 12%. Daarnaast speelt de kwestie van de "oploopende prijs" (waardestijging van de voorraad). * **Schaarste:** De opmerking dat de opgeslagen groenten "vrijwel de eenige groenten in de stad zullen zijn" duidt op een ernstig tekort in de voedselvoorziening, wat de strategische waarde van de voorraad vergroot. * **Logistiek:** Er wordt gebruikgemaakt van "Gemeente-objecten" (gebouwen van de stad) voor de opslag.

Archief 745 | 745-376 | Pagina 235 | 1942

Handgeschreven ambtelijke notitie of fragment van vergadergenote.

De tekst beschrijft een formeel meningsverschil tussen twee functionarissen over het te voeren beleid aangaande de opslag (voorraadvorming) van een niet nader genoemd goed. De heer Dijkstra stelt blijkbaar een stapsgewijze of behoudende aanpak voor, vergelijkbaar met het voorgaande jaar. De spreker (Spr.), de heer Verschueren, vindt dit onvoldoende en pleit voor een directe en substantiële verhoging van de voorraad. Opvallend is de archaïsche spelling (zoals *den indruk*, *grootere*, *meening*), wat duidt op een tekst van vóór de spellinghervorming van 1947. De term "Spr." is een gebruikelijke afkorting in notulen voor 'Spreker'.

Archief 745 | 745-376 | Pagina 238 | 1942

Getypt concept-verslag of memorandum met handgeschreven correcties en kanttekeningen.

Dit document is een werkversie van een beleidsstuk over de voedselvoorziening in Amsterdam. De kern van het stuk is de logistieke uitdaging van de "voorraadvorming": het aanleggen van wintervoorraden groenten. Opvallende punten in de tekst: * **Samenwerking met de handel:** Er is een duidelijke verschuiving zichtbaar in de tekst (door correcties) waarbij de verantwoordelijkheid voor de opslag expliciet bij "de handel" wordt gelegd, in plaats van direct bij de gemeente. * **Kwaliteitsproblematiek:** De schrijver merkt op dat de kwaliteit van de huidige artikelen "zeer dubieus" is. Dit dwingt tot een systeem van "ververschen" (roulatie): producten moeten worden opgeslagen maar ook weer tijdig verkocht voor ze bederven. * **Schaarschte:** Het feit dat uien "practisch niet veel beschikbaar zullen zijn" en de vermelding van "toenemende moeilijkheden met het transport" wijzen op een crisissituatie of oorlogseconomie. * **Strategie:** Men plant tot 15 februari. Als het vriest, moet de voorraad geruimd worden, hopend op betere kwaliteit die later in het seizoen beschikbaar komt.

Archief 745 | 745-376 | Pagina 248 | 1942

Getypte notulen of rapportage (pagina 4).

* **Onderwerp:** De logistieke en financiële planning voor de grootschalige opslag van groenten (peen, uien en kool) voor de stad Amsterdam. * **Kernproblemen:** 1. **Financiering:** De handel kan geen totaalbedrag noemen; er wordt gewerkt met een eenheidsprijs per 10 ton. De gemeente draagt de bewakingskosten. 2. **Materiaaltekort:** Er is een acuut tekort aan kisten. Omdat huren onmogelijk is, moeten er 25.000 nieuwe kisten gekocht worden tegen een aanzienlijke prijs (ƒ 1,25 - ƒ 1,30 per stuk). 3. **Capaciteit:** Er is een tekort aan opslagruimte. Er is plek voor 200 wagons (koelhuis en Centrale Markt), maar er is ruimte nodig voor 400 wagons om aan de reserve van 5 kg per hoofd van de bevolking te voldoen. * **Besluitvorming:** De zaak wordt als urgent beschouwd, getuige de handgeschreven toevoeging "thans met spoed".

Koopliedenlijsten

Bron: 745-373.md | 1942

Waterlooplein — standplaats aard

aard. gr. en fruit Fruit & Groenten
Bron: 5256-12661.md | 5256

Waterlooplein

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-376 | Pagina 138 | 1942

# TRANSCRIPTIE ```text 5 17 December 42 37/2/31 den Heer W.F. Dijkstra, Leider der Combinatie van grossiers in stapelproducten, Centrale Markt. Al het mogelijke zal wederzijds in het werk worden gesteld om de overeenkomst tot een zoo goed mogelijk einde te brengen. De Gemeentelijke Adviseur De Directeur, voor Voedings- en Distributie- ...

Relevantie: 85% ** de gemeentelijke adviseur voor voedings- en distributieaangelegenheden en de waarnemend directeur
Archief 745 | 745-356 | Pagina 282 | 1941

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte notulen of verslag van een vergadering. * **Taal:** Nederlands (verouderde spelling). * **Pagina:** 3. * **Sleutelfiguren:** De heer Dijkstra, De Directeur. * **Onderwerp:** Overleg over betalingsregelingen tussen de groothandel en de kleinhandel.

Relevantie: 84%
Archief 745 | 745-376 | Pagina 372 | 1942

# TRANSCRIPTIE 5 17 December 1942. 37/2/31 den Heer W.F. Dijkstra, Leider der Combinatie van grossiers in stapelproducten, <u>Centrale Markt.</u> Al het mogelijke zal wederzijds in het werk worden gesteld om de overeenkomst tot een zoo goed mogelijk einde te brengen. De Gemeentelijke Adviseur De Directeur...

Relevantie: 84% ** gemeentelijke adviseur voor voedings- en distributie-aangelegenheden en de waarnemend directeur (
Archief 745 | 745-376 | Pagina 215 | 1942

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypt verslag met handgeschreven correcties en kanttekeningen. * **Pagina:** 2 (zoals aangegeven in de kop). * **Taal:** Nederlands (verouderde spelling). * **Onderwerp:** Discussie over de kosten en financiering van de opslag van groenten (uien) door de Gemeente versus de grossiers. * **Sleutelpersonen:** De Heer Dijkstra.

Relevantie: 84% ** de heer dijkstra.
Archief 745 | 745-426 | Pagina 384 | 1944

# DOCUMENT INFO * **Datum:** 8 februari 1944 * **Afzender:** "De Directeur" (instelling niet nader gespecificeerd, waarschijnlijk een overheidsorgaan of distributiebureau gerelateerd aan voedselvoorziening). * **Geadresseerde:** Den Heer W.F. Dijkstra, Potgieterstraat 12 I, Amsterdam-West. * **Kenmerken:** Typschrift op grijsachtig oorlogspapier; voorzien van archiefkenmerken en een handge...

Relevantie: 84% ** "de directeur" (instelling niet nader gespecificeerd, waarschijnlijk een overheidsorgaan of distributiebureau gerelateerd aan voedselvoorziening).