A. Matteman

Brief op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** De bond „Mercurius” kaart namens een van haar leden misstanden aan op de vismarkt aan de De Ruyterkade. De klachten betreffen: 1. **Gewichtsfraude:** Kistjes vis wegen aanzienlijk minder dan de vermelde 10 pond. 2. **Intimidatie:** Handelaren die klagen worden onbeschoft behandeld of dreigen te worden uitgesloten van toekomstige handel. 3. **Misleiding („pronken”):** Het mooier voordoen van de waar om een onredelijk hoge prijs te rechtvaardigen. * **Voorgestelde oplossing:** De bond suggereert de installatie van een publieke weegschaal om de fraude tegen te gaan. * **Ambtelijke verwerking:** De handgeschreven notities tonen aan dat de brief serieus is genomen. Een inspecteur is gevraagd de regelgeving van de Centrale Markt erop na te slaan, waarbij specifiek wordt verwezen naar artikel 30, sub 3 van het reglement. * **Toon:** De brief is formeel en beleefd, maar de woordkeuze ("ernstig geknoeid", "onhebbelijk bejegend") laat aan duidelijkheid niets te wensen over.

Memorandum (begeleidend schrijven).

Dit document is een formele begeleidende brief van de Amsterdamse vakbond voor marktkooplieden "Mercurius" aan de directeur van het Marktwezen. De bond fungeert hier als tussenpersoon voor een van haar leden, de heer A. Matteman, die blijkbaar een schriftelijke klacht of verzoek heeft ingediend. De secretaris, M. Ortje, verzoekt de directie om een onderzoek in te stellen naar de kwestie die in de (niet bijgevoegde) bijlage wordt beschreven. De grote paarse stempel linksonder is een registratienummer van de ontvangende instantie (het Marktwezen), waarbij de handgeschreven "1/10" waarschijnlijk verwijst naar de datum van afhandeling of archivering (1 oktober). De handgeschreven notitie in de rechterkantlijn lijkt een interne instructie van de directie voor de archivering ("in map" of "naar dossier").

Getypte namenlijst met handgeschreven aantekeningen en markeringen.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam, hoewel er handgeschreven toevoegingen zijn die deze volgorde onderbreken (zoals Gobets onderaan de eerste kolom). * **Numerieke codes:** De breuken aan de linkerzijde (zoals 7/13) verwijzen zeer waarschijnlijk naar transportnummers en volgnummers op die lijsten, of naar specifieke dossiers/kaarten in een cartotheek. * **Symboliek:** * De **'X'** achter de namen is een veelvoorkomende administratieve markering in oorlogsarchieven om aan te geven dat een persoon is "afgevoerd", overleden of dat de actie is voltooid. * De **omcirkelde 'L'** staat vaak voor "Lager" (kamp) of een specifieke barak-indicatie. * De **omcirkelde 'Z'** kan duiden op "Ziekenhuis" of "Ziek". * De handgeschreven notitie **'overl.'** (bij Matteman en Roodveldt) bevestigt dat deze personen tijdens het administratieve proces als overleden zijn geregistreerd. * **Handgeschreven correcties:** Er zijn correcties aangebracht in data en namen, wat duidt op een "levend" document dat herhaaldelijk werd bijgewerkt.

Handgeschreven register/lijst van personen, adressen en data van inlevering.

* **Doel van het document:** De lijst lijkt een administratieve controlelijst voor het vorderen van goederen. De kolom "d.d. Inlevering" bevat vaak specifieke data, maar ook opmerkingen als "d. Sicherheits pol. ingel." (door Sicherheitspolizei ingeleverd), wat duidt op dwang of inbeslagname door de bezetter. * **Geografische spreiding:** De adressen concentreren zich in de Amsterdamse Jodenbuurt (Rapenburgerstraat, Lepelstraat, Jodenbreestraat) en de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Louis Bothastraat). * **Namen:** Veel typisch Joods-Amsterdamse achternamen (Kool, Koopman, de Hond, Lakmaker, Vischjager). * **Marginalia:** Er zijn diverse potloodnotities die verwijzen naar correspondentie ("volgens brief", "zie no 10/3/28") of wijze van transport ("per post", "per telefoon"). De afkorting "S.P." of "Sicherheits pol." verwijst naar de Duitse veiligheidspolitie. "Diam. B." bij no 122 zou kunnen verwijzen naar de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond (ANDB).

Getypte namenlijst (mogelijk een doorslag of stencilvloeidruk).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam (beginnend bij 'L' en eindigend bij 'Z'). * **Codering:** De "J" voor de nummers staat vrijwel zeker voor "Jood" of "Joodsch". Dit type administratie werd gebruikt door de Joodsche Raad of de *Zentralstelle für jüdische Auswanderung* tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). * **Adressen:** De lijst bevat een grote concentratie adressen in de Amsterdamse Jodenbuurt, de Transvaalbuurt en de Rivierenbuurt (bijv. Jodenbreestraat, Waterlooplein, Tugelaweg). * **Annotaties:** De rode vinkjes duiden op een controleproces. In archieven van de Holocaust betekende dit vaak dat de betreffende persoon was "opgeroepen", "gevonden" of "getransporteerd". De aanduiding "V-48" kan verwijzen naar een specifiek transportnummer of een dossiernummer. * **Afkortingen in adressen:** * `hs`: huis (begane grond) * `I, II, III, IV`: verdieping * `str. / grt. / Pl.`: straat / gracht / Plantage

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve kaart van de Dienst der Markten (Amsterdam). * **Datum:** 18 maart 1940. * **Referentienummer:** Nº 27/23/M 1940. * **Betrokkene:** J.B. Matteman, woonachtig aan de Balistraat 40 II te Amsterdam. * **Locatie:** Markt Ten Katestraat.

# TRANSCRIPTIE vE. vE. 26/59/1 M. *Verzonden 22/9-'39* [handgeschreven] 22 September 1939 den Heer L.Matteman, 3e Oosterparkstraat 18, Amsterdam-Oost. Wijk 20. *Oproeping niet geregeld* [handgeschreven] *bezitter plaats.* [handgeschreven] Dapperstraat 25 September 1939, 9 uur v.m.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve kennisgeving/oproep. * **Datum:** 22 september 1939 (met een afspraak op 25 september 1939). * **Geadresseerde:** De heer L. Matteman, 3e Oosterparkstraat 18, Amsterdam-Oost. * **Referentienummer:** 26/59/1 M. * **Locatie:** Amsterdam (Wijk 20, Dapperstraat).

# TRANSCRIPTIE vE. vE. 26/59/1 M. *Verzonden 22/9-39* [handgeschreven] 22 September 1939 den Heer L. Matteman, 3e Oosterparkstraat 18, Amsterdam-Oost. Wijk 20. *Oproeping niet geregeld bezetten plaats.* [handgeschreven] ...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtsbericht/Interne notitie op een voorgedrukt formulier (Alg. Zaken Model No. 14). * **Datum:** 21 februari 1939. * **Betreft:** J. Matteman, houder van een voorkeurskaart voor de markt in de Westerstraat. * **Kenmerken:** Bevat diverse administratieve stempels en handgeschreven nummers (o.a. 33/6/1 en 33/6/2 in rood potlood).