Brief op officieel briefpapier. 27 september 1940. M. Ortje, secretaris van de Kooplieden- en Marktkramersbond „Mercurius”. De WelEd. Heer Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat, Amsterdam. [Briefhoofd:]
KOOPLIEDEN- EN MARKTKRAMERSBOND
„MERCURIUS”
SECRETARIAAT: M. ORTJE
NIEUWE ACHTERGRACHT 101 - TELEF. 50081
POSTGIRO 254334 - AMSTERDAM-CENTRUM
OPGERICHT 23 DEC. 1898
GOEDGEKEURD BIJ VERSCHILL. KONINKLIJKE BESLUITEN
AANGESLOTEN BIJ DE NED. BOND VAN MARKTKOOPLIEDENVER.

AMSTERDAM, 27 September 1940

№ 46A/41/1 M. 1940 ½

Den WelEd. Heer Directeur
van het Marktwezen
Jan van Galenstraat
Amsterdam.

WelEd. Heer,
Van ons lid A. Matteman, N. Hoogstraat 23, ontvingen wij de klacht, dat er op de markt voor gerookte vis op de De Ruyterkade ernstig met het gewicht geknoeid wordt. Aan kistjes van 10 pond ontbreekt soms wel 1 tot 1½ pond. Bij klachten de volgende dag uitgebracht wordt men nog onhebbelijk bejegend bovendien. Ook is men bang te klagen, daar men anders niet aan de beurt komt als er weinig handel is. Ook zijn er een paar rokers, die hun waar sterk opmaken, zodat er te hoge prijzen voor betaald worden.
Is er een publieke weegschaal, dan zou aan veel een eind komen. Is het U mogelijk een dergelijk instituut in de hand te werken? En is het ook mogelijk, dat er gelet wordt op het z.g. pronken?
Bij voorbaat danken wij U voor Uw bereidwilligheid.

Hoogachtend,
secr.
[Handtekening: M. Ortje]

[Handgeschreven aantekeningen rechterkantlijn:]
in hand [onleesbaar]
Insp.
Informeert U naar de desbetreffende voorschriften op de Centrale markt.
8/10 '40. [Initialen]
art. 30 sub 3. reglement op de centr. markt

[Handgeschreven aantekeningen linksonder:]
1
46 A/41/4
30/10/40 [Initialen] * Inhoud: De bond „Mercurius” kaart namens een van haar leden misstanden aan op de vismarkt aan de De Ruyterkade. De klachten betreffen:
1. Gewichtsfraude: Kistjes vis wegen aanzienlijk minder dan de vermelde 10 pond.
2. Intimidatie: Handelaren die klagen worden onbeschoft behandeld of dreigen te worden uitgesloten van toekomstige handel.
3. Misleiding („pronken”): Het mooier voordoen van de waar om een onredelijk hoge prijs te rechtvaardigen.
* Voorgestelde oplossing: De bond suggereert de installatie van een publieke weegschaal om de fraude tegen te gaan.
* Ambtelijke verwerking: De handgeschreven notities tonen aan dat de brief serieus is genomen. Een inspecteur is gevraagd de regelgeving van de Centrale Markt erop na te slaan, waarbij specifiek wordt verwezen naar artikel 30, sub 3 van het reglement.
* Toon: De brief is formeel en beleefd, maar de woordkeuze ("ernstig geknoeid", "onhebbelijk bejegend") laat aan duidelijkheid niets te wensen over. * Tijdsgewricht: De brief is geschreven in september 1940, enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de oorlogssituatie niet expliciet wordt genoemd, begon in deze periode de schaarste aan goederen merkbaar te worden. In tijden van schaarste nemen malversaties zoals gewichtsfraude en prijsopdrijving vaak toe.
* Locatie: De De Ruyterkade, achter het Centraal Station, was van oudsher een belangrijke plek voor de aanvoer en handel in vis. De genoemde Jan van Galenstraat was de locatie van de Centrale Markthallen, het administratieve hart van het Amsterdamse marktwezen.
* De Bond: De Kooplieden- en Marktkramersbond „Mercurius” (opgericht in 1898) fungeerde als een belangenbehartiger voor de kleine zelfstandige handelaren. Dit document illustreert hun rol in het bewaken van eerlijke handelsvoorwaarden binnen de sector. A. Matteman M. Ortje N. Hoogstraat Marktwezen