M. Ortje

Brief (doorslag/officieel schrijven)

De brief is een formeel antwoord op een verzoek van de vakbond "Mercurius". De kern van het schrijven is het verlenen van officiële toestemming aan een lid van de bond, mevrouw A. van Kleef-Crost, om haar standplaats op de Nieuwmarkt in Amsterdam tijdelijk over te dragen aan haar vader. Deze vervanging mag maximaal twee maanden duren vanaf de datum van het besluit. Opvallend in de tekst is het gebruik van de letter 'y' waar men tegenwoordig 'ij' zou verwachten (zoals in "myn" en "hierby"). Dit was in de jaren '30 een vaker voorkomende conventie op typemachines of een overblijfsel van oudere spelling. De handgeschreven notitie "Verzonden 23/3" geeft aan dat de brief een dag na de datering daadwerkelijk is gepost.

Getypte brief op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van de secretaris van de bond „Mercurius”, M. Ortje, aan de Directeur van het Marktwezen. Er wordt gepleit voor een marktkoopman genaamd D. Visjager. * **Doel:** De bond verzoekt om heroverweging voor het toewijzen van een marktplaats aan D. Visjager. Hij was zijn plek op de Albert Cuypstraat kwijtgeraakt door „ongelukkige omstandigheden”. Er wordt specifiek gevraagd om een plaats in het „tweede deel” van de markt. * **Toon:** De toon is uiterst beleefd en formeel, passend bij de zakelijke correspondentie van die tijd („Beleefd verzoeken wij U”, „Met voorlopige dank”). * **Vormgeving:** Het betreft een professioneel briefhoofd met vermelding van de oprichtingsdatum (1898) en de aansluiting bij de Nederlandse Bond van Marktkoopliedenverenigingen. Het adres van de ontvanger (Jan van Galenstraat 14) was de locatie van de Centrale Markthallen in Amsterdam.

Brief op briefpapier van de Kooplieden- en Marktkramersbond „MERCURIUS”.

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van de bond "Mercurius" aan de directie van het Amsterdamse Marktwezen. Er wordt toestemming gevraagd voor een specifieke assistente (mej. C. Prins) voor standplaatshouder L. van Kollem op de Dappermarkt, vanwege de drukte op zaterdag. * **Opvallende details:** * In de getypte tekst staat een spelfout: "onzedank" (aan elkaar geschreven, bedoeld is "onze dank"). * De brief bevat belangrijke persoonsgegevens zoals namen, adressen en een geboortedatum. * De bond presenteert zichzelf als een eerbiedwaardige instantie ("Koninklijke Besluiten", "opgericht 1898"). * **Staat van het document:** Het document vertoont vouwlijnen en enkele handgeschreven archiefnotities in potlood.

Brief (getypt op briefpapier met briefhoofd).

* **Taal en Spelling:** Het document is opgesteld in het vooroorlogs Nederlands, gekenmerkt door het gebruik van de naamval ('den heer', 'des Zaterdags'). Opvallend is de typefout "onzedank" (aan elkaar geschreven) in de slotzin. * **Vormgeving:** Het betreft een officieel schrijven op bedrukt briefhoofd van de bond "Mercurius". De paarse stempel met het dossiernummer wijst op een administratieve verwerking door de gemeente (Marktwezen). De potloodnotitie "m. insp" staat waarschijnlijk voor 'marktinspectie'. * **Inhoud:** De kern van de brief is een verzoek om een vergunning voor assistentie op de markt. In deze periode was het marktreglement in Amsterdam streng; een koopman mocht niet zomaar een helper aanstellen zonder officiële toestemming van de directie van het Marktwezen. * **Personen:** De genoemde mej. C. Prins is op het moment van schrijven 18 jaar oud. De heer L. van Kollem is de vergunninghouder voor een kraam in de Dapperstraat.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

* **Inhoud:** De brief bevat een formele toestemming aan een marktkoopman om zich op zaterdagen te laten assisteren door een specifiek persoon. * **Betrokkenen:** * **M. Ortje:** Secretaris van de marktkoopliedenbond "Mercurius". * **L. v. Collem:** De vergunninghouder op de Dappermarkt (Transvaalkade 111 I). * **Mej. C. Prins:** De assistente (geboren in 1921, op dat moment 18 jaar oud). * **Voorwaarden:** Er wordt nadrukkelijk vermeld dat het om *bijstand* gaat en niet om *vervanging*. De toestemming is beperkt tot de zaterdag en geldt "tot wederopzegging". * **Administratie:** De handgeschreven notitie "medegedeeld aan Ortje op 28/8" wijst op een snelle afhandeling of telefonische bevestiging op de dag van verzending.

Officiële brief/correspondentie.

Dit document is een officiële beschikking van een gemeentelijke instantie in Amsterdam, gericht aan de vakbond "Mercurius". Het betreft een toestemming voor een specifieke marktkramer, de heer **L. van Collem**, om hulp te krijgen bij zijn marktkraam op de **Dapperstraat**. **Belangrijke details in de tekst:** 1. **Beperking:** De toestemming geldt enkel voor de zaterdag. 2. **Voorwaarde:** De assistente (**Mej. C. Prins**, op dat moment 18 jaar oud) mag hem slechts "bijstaan" en hem uitdrukkelijk "niet vervangen". Dit wijst op de strikte regelgeving rondom marktprijzen en aanwezigheidsplicht van de vergunninghouder zelf. 3. **Handgeschreven notitie:** De tekst "medegegeven aan Ortje op 28/8" suggereert dat de brief niet per post is verzonden, maar op de dag van datering persoonlijk is overhandigd aan de secretaris van de bond.

Getypte brief met handgeschreven aantekening.

Deze brief is een officiële bevestiging van een verleende vergunning voor persoonlijke bijstand op een marktkraam. De kernpunten zijn: * **De Begunstigde:** L.v. Collem, woonachtig aan de Transvaalkade 111 I te Amsterdam. * **De Assistent:** Mej. C. Prins, geboren op 25 juni 1921 (op dat moment 18 jaar oud). * **Locatie en Tijd:** De Dappermarkt (Dapperstraat), uitsluitend op de zaterdag. * **Strikte Voorwaarde:** Er wordt expliciet vermeld dat het gaat om "bijstaan" en "niet vervangen". Dit duidt op strenge reglementen waarbij de houder van de marktplaats verplicht zelf aanwezig moest zijn; een assistent mocht enkel ondersteunen, niet de plek volledig overnemen.

Brief (doorslag/kopie van een officieel schrijven).

* **Inhoud:** In deze brief wordt officiële toestemming verleend aan een marktkoopman, de heer L. van Collem, om assistentie te krijgen bij zijn kraam op de Dappermarkt in Amsterdam. * **Beperkingen:** De toestemming is strikt geformuleerd: het geldt alleen voor de zaterdag en het betreft uitdrukkelijk "bijstaan" en niet "vervangen". Dit duidt op de strenge regelgeving waarbij de vergunninghouder persoonlijk aanwezig moest zijn. * **Termijn:** De vergunning is geldig "tot wederopzegging", wat betekent dat er geen vaste einddatum is, maar dat de overheid het recht behoudt de toestemming te allen tijde in te trekken. * **Betrokkenen:** De communicatie verloopt via de bond "Mercurius", een belangenorganisatie voor marktkooplieden. De assistente, Mej. C. Prins, wordt met geboortedatum genoemd voor identificatiedoeleinden (zij was op dat moment 18 jaar oud).

Getypte brief op officieel briefpapier.

In deze brief uit de vereniging "Ons Belang" haar zorgen over een mogelijke overtreding van de marktreglementen. Het bestuur heeft vernomen dat een vaste standplaats op de Albert Cuypmarkt is overgedragen van een marktkoopman (M. Ortje) naar diens schoonzoon. De vereniging stelt dat dergelijke informele overdrachten – zelfs als de schoonzoon de koopman al verving – in strijd zijn met de officiële regels. De brief is een formeel verzoek aan de gemeentelijke Dienst voor het Marktwezen om opheldering te verschaffen over deze specifieke casus.

Getypte ambtelijke brief (waarschijnlijk een doorslag of archiefexemplaar).

Deze brief is een zakelijke reactie op een navraag van de marktkoopliedenvereniging "Ons Belang". De kern van het schrijven is de verantwoording van het beleid rondom de overdracht van marktstandplaatsen. De brief verduidelijkt dat de overdracht van de standplaats van koopman M. Ortje in mei 1938 plaatsvond op basis van een uitzonderingsbepaling in het Marktreglement (artikel 31, later 35), die overdracht aan een vervanger of assistent toeliet in "zeer bijzondere gevallen". Echter, naar aanleiding van een commissievergadering in oktober 1938, is besloten dit beleid aan te scherpen. De voorzitter mag dit artikel niet meer zelfstandig toepassen zonder overleg met de Commissie van Advies. De brief eindigt met de mededeling dat er sinds die aanscherping feitelijk geen overdrachten meer zijn toegestaan, wat duidt op een strenger wordend regime wat betreft marktvergunningen.

Typoscript (slotfragment van een brief).

* **Formaat:** Het betreft de laatste regels van een zakelijke of verenigingsbrief. De afkorting "w.g." staat voor "was getekend", wat aangeeft dat dit een getypte kopie of een administratieve doorslag is van het origineel. * **Inhoud:** De brief eindigt met het verstrekken van adresgegevens van een zeker persoon (D. Espinoza) en een dankwoord voor getoonde bereidwilligheid. * **Locatie:** Het adres "N. Kerkstraat 19" (Nieuwe Kerkstraat) bevond zich in het hart van de toenmalige Joodse buurt in Amsterdam. * **Spiegeltekst:** Door het papier heen is de tekst van de voorzijde (of een ander blad) zichtbaar. In spiegelbeeld is linksboven "AMSTERDAM, 20 Juni 1939" te ontcijferen, evenals de aanhef "Aan de Weled. Heer...".

Brief op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** De bond „Mercurius” kaart namens een van haar leden misstanden aan op de vismarkt aan de De Ruyterkade. De klachten betreffen: 1. **Gewichtsfraude:** Kistjes vis wegen aanzienlijk minder dan de vermelde 10 pond. 2. **Intimidatie:** Handelaren die klagen worden onbeschoft behandeld of dreigen te worden uitgesloten van toekomstige handel. 3. **Misleiding („pronken”):** Het mooier voordoen van de waar om een onredelijk hoge prijs te rechtvaardigen. * **Voorgestelde oplossing:** De bond suggereert de installatie van een publieke weegschaal om de fraude tegen te gaan. * **Ambtelijke verwerking:** De handgeschreven notities tonen aan dat de brief serieus is genomen. Een inspecteur is gevraagd de regelgeving van de Centrale Markt erop na te slaan, waarbij specifiek wordt verwezen naar artikel 30, sub 3 van het reglement. * **Toon:** De brief is formeel en beleefd, maar de woordkeuze ("ernstig geknoeid", "onhebbelijk bejegend") laat aan duidelijkheid niets te wensen over.

Memorandum (begeleidend schrijven).

Dit document is een formele begeleidende brief van de Amsterdamse vakbond voor marktkooplieden "Mercurius" aan de directeur van het Marktwezen. De bond fungeert hier als tussenpersoon voor een van haar leden, de heer A. Matteman, die blijkbaar een schriftelijke klacht of verzoek heeft ingediend. De secretaris, M. Ortje, verzoekt de directie om een onderzoek in te stellen naar de kwestie die in de (niet bijgevoegde) bijlage wordt beschreven. De grote paarse stempel linksonder is een registratienummer van de ontvangende instantie (het Marktwezen), waarbij de handgeschreven "1/10" waarschijnlijk verwijst naar de datum van afhandeling of archivering (1 oktober). De handgeschreven notitie in de rechterkantlijn lijkt een interne instructie van de directie voor de archivering ("in map" of "naar dossier").

Getypte brief op officieel briefpapier van de Kooplieden- en Marktkramersbond „Mercurius”.

In deze brief verzoekt de vakbond „Mercurius” de Amsterdamse Directeur van het Marktwezen om clementie voor een van hun leden, Abraham Dresden. Dresden woonde aan de Sarphatiestraat en had een vaste staanplaats op het Waterlooplein. De reden voor de afwezigheid van Dresden wordt omschreven als „gerechtelijke moeilijkheden in verband met de distributie”. Dit houdt in dat hij waarschijnlijk vervolgd werd voor een overtreding van de strenge rantsoeneringsregels (distributiewetgeving) die tijdens de bezetting van kracht waren. De bond vraagt de directeur om zijn marktplaats niet direct aan iemand anders toe te wijzen, maar deze voorlopig voor hem gereserveerd te houden.

Memorandum / Brief.

* **Inhoud:** De secretaris van de bond „Mercurius”, M. Ortje, informeert de Directeur van het Marktwezen in Amsterdam over een schrijven aan het College van Burgemeester en Wethouders (B. en W.). Het onderwerp betreft de voordracht of aanstelling van nieuwe leden in commissies die relevant zijn voor de markthandel. Er is sprake van een typefout in de tekst ("cppie" in plaats van "copie"). * **Administratieve sporen:** Het document bevat een handgeschreven paraaf (mogelijk van de directeur of een afdelingshoofd) en een rode aantekening. Het stempel onderaan is een klassiek Amsterdams archiefstempel voor de registratie van inkomende post. * **Toon:** De brief is kort, zakelijk en uiterst formeel, zoals gebruikelijk in de correspondentie tussen beroepsverenigingen en de gemeentelijke overheid in die tijd. ---

Brief (correspondentie op officieel briefpapier)

* **Inhoud:** De bond "Mercurius" verzoekt het Amsterdamse college van B&W om de samenstelling van hun vertegenwoordiging in diverse marktgerelateerde gemeentelijke commissies te wijzigen. * **Mutaties:** De heer M.E. Neeter wordt als lid vervangen door de heer H. Zoutendijk uit Den Haag. De heer A.C. van Teesteling wordt voorgedragen als de nieuwe plaatsvervanger. * **Vorm:** Het betreft een zakelijke, formele correspondentie. Opvallend is dat M.E. Neeter de brief zelf nog ondertekent als voorzitter, terwijl hij uit de commissies wordt verwijderd.

Doorslag (carbonkopie) van een getypte brief.

De kern van deze korte, zakelijke brief is het eervol ontslag (ontheffing uit de functie) van de heer M. Ortje als plaatsvervangend lid van twee adviescommissies die betrekking hebben op de Amsterdamse markten. Opvallend is de hiërarchische weg die in de brief wordt beschreven: de opdracht komt van de Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken (op dat moment de hoogste Nederlandse ambtenaar op dat departement), wordt gecommuniceerd via de Amsterdamse Wethouder voor Levensmiddelen, en uiteindelijk schriftelijk bevestigd door de Directeur van de betreffende dienst. De toon is strikt formeel en bureaucratisch, zonder opgaaf van reden voor de ontheffing.

Document

* **Inhoud:** De secretaris van de bond Mercurius, M. Ortje, stuurt een document (een "epistel") van een van hun leden, genaamd Vischjager, door naar de Inspecteur voor het marktwezen. Hij vraagt de inspecteur om ernaar te kijken en het document later te retourneren. * **Toon:** Zeer formeel en hoffelijk, kenmerkend voor zakelijke correspondentie uit die tijd ("de vrijheid U te verzoeken", "WelEd.Heer"). * **Functionarissen:** De brief is gericht aan de heer De Haer, die verantwoordelijk was voor het toezicht op de Amsterdamse markten. De bond Mercurius behartigde de belangen van de marktkooplieden. * **Fysieke kenmerken:** Het papier vertoont een duidelijk watermerk van de "EVECO BANK". De handgeschreven breuk "10/2" linksboven is waarschijnlijk een stempel of aantekening van ontvangst (10 februari).

Getypte brief op briefpapier van een beroepsvereniging.

In deze brief verzoekt de secretaris van de bond "Mercurius" aan de Directeur van het Marktwezen in Amsterdam om een uitzondering voor een van hun leden, Louis Hijman. Louis heeft onlangs een vaste staanplaats toegewezen gekregen op de Westerstraatmarkt. Vanwege familiale omstandigheden — zijn vader Salomon Hijman is ziek en zijn moeder heeft een beenblessure opgelopen — moet hij echter tijdelijk bijspringen bij de kraam van zijn ouders. De bond vraagt of zijn nieuwe eigen plek gereserveerd kan blijven totdat de situatie thuis is gestabiliseerd. De toon is uiterst formeel en beleefd, wat kenmerkend is voor de correspondentie met gemeentelijke instanties in die tijd. ---

Document

* **Toon en Inhoud:** De toon van het blad is in deze editie opvallend somber maar vastberaden. Er wordt herhaaldelijk gesproken over "moeilijke dagen", een "troosteloze periode" en "machteloosheid". De redacteur, M.E. Neeter Jr., kondigt zijn vertrek aan, wat duidt op een ingrijpende wijziging in het bestuur of de koers van de bond. * **Economische Context:** Het artikel "Mercurius" op pagina 9 schetst een beeld van economische achteruitgang in Amsterdam. Er wordt verwezen naar het verdwijnen van de handel uit de binnenstad en de druk op de middenstand. * **Regelgeving:** Onder het kopje "Het in 't wild gegroeide" worden concrete wijzigingen in het marktreglement genoemd. Deze wijzigingen lijken bedoeld om de marktstroom te reguleren en dwingen kooplieden tot een hogere aanwezigheid (3 dagen per week). * **Sleutelfiguren:** Naast het bestuur wordt **H. Zoutendijk** genoemd als vertegenwoordiger in de marktcommissie. Dit is historisch relevant gezien de latere rol van Zoutendijk binnen de Joodse gemeenschap tijdens de bezetting. ---

Getypte notulen of officieel verslag van een vergadering.

Dit document is een verslag van een discussie binnen een commissie of bestuur (waarschijnlijk de Marktcommissie van de gemeente Amsterdam) over de hervorming van marktregels. De tekst belicht drie kernpunten: 1. **Regulering en Controle:** Er is een wens om de handel in standplaatsen ("verkoop van plaatsen") en het veelvuldig wisselen van compagnons te beperken om misbruik te voorkomen. 2. **Uitzonderingspositie Waterlooplein:** Het Waterlooplein krijgt een speciale status. Voor de handel in "winkelzaken of party-goederen" (partijhandel) krijgt de marktopzichter discretionaire bevoegdheid ("eenige vryheid van handelen"). Het Marktwezen gaat hierover data verzamelen om de impact te monitoren. 3. **Kinderarbeid en Scholing:** Er is een fundamenteel meningsverschil over de minimumleeftijd voor marktkooplieden. De heer Presser pleit vanuit een sociaal-educatief oogpunt voor een verhoging naar 18 jaar, zodat kinderen een vak kunnen leren. De heer Neeter brengt daar een sociaal-economisch argument tegenin: voor veel kinderen is er simpelweg geen andere mogelijkheid tot scholing of werk.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Doorslag (carbonkopie) van een getypte brief. * **Datum:** 7 december 1940. * **Locatie:** Amsterdam. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten, Gemeente Amsterdam). * **Ontvanger:** Den Heer M. Ortje, Nieuwe Achtergracht 101, Amsterdam-Centrum. * **Referentienummers:** vD/HG. (rechtsboven); 18/81/2 M. (links); Wijk 10.

# DOCUMENT INFO * **Documenttype:** Handgeschreven brief met ambtelijke aantekeningen. * **Datum:** 28 juli 1942. * **Afzender:** Mevr. M. Couzijn-Ortje, Tilanusstraat 27 III, Amsterdam. * **Ontvanger:** De Heer Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. * **Referentienummer:** No 103/74/1 M. 1942. * **Onderwerp:** Verzoek tot overname van een marktstandplaats en aanstelling van een assi...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 3 november 1941. * **Afzender:** J. van Oort, Van Ostadestraat 124 I, Amsterdam (Zuid). * **Ontvanger:** Vermoedelijk de Directie van het Marktwezen of een gemeentelijke instantie te Amsterdam. * **Kenmerken:** Voorzien van een administratief stempel bovenaan: "Nº 25/146/1 M. 1941 7/11". Bevat een k...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Doorslag van een ambtelijke brief. * **Datum:** 29 juli 1942. * **Afzender:** De Directeur (waarnemend) van de Marktdienst Amsterdam. * **Ontvanger:** Mevrouw M. Couzijn-Ortje, Tilanusstraat 27 II, Amsterdam-Oost. * **Referentienummer:** 103/74/2 M. * **Taal:** Nederlands.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag voor het archief). * **Datum:** 15 oktober 1941. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). * **Ontvanger:** Den Heer J.H. Roye, 2e Lindendwarsstraat 5, Amsterdam-Centrum. * **Kenmerk:** 28/42/2 M. * **Locatie:** Amsterdam (Wijk 9). * **Taal:** Nederlands.