J.F. Sas

Document

In deze zakelijke correspondentie uit mei 1941 stelt de Directeur van de Centrale Markt in Amsterdam de heer J.F. Sas op de hoogte van een strafvermindering. Uit de tekst blijkt dat de heer Sas op 16 mei 1941 (aangeduid als "16 dezer") een straf opgelegd had gekregen van veertien dagen ontzegging van de toegang tot de markt. De directeur heeft besloten deze straf te halveren naar zeven dagen. Omdat er sinds de oorspronkelijke brief van de 16e precies acht dagen zijn verstreken, betekent dit dat de straf op de dag van schrijven (24 mei) is afgelopen. De heer Sas krijgt per direct ("op 24 dezer") weer toegang tot het marktterrein. De specifieke reden voor de oorspronkelijke straf of de reden voor de vermindering wordt in dit schrijven niet genoemd.

Getypte brief (doorslag/archiefkopie).

De brief is een officiële kennisgeving van de directeur van de Centrale Markt aan een handelaar of bezoeker, de heer J.F. Sas. In een eerdere brief (van 16 mei 1941) was de heer Sas blijkbaar een straf opgelegd van veertien dagen ontzegging van de toegang tot de markt. In dit schrijven wordt gemeld dat deze straf is gehalveerd naar zeven dagen. Omdat de straf op 16 mei inging, betekent de reductie dat hij op de dag van schrijven (24 mei) direct weer toegang krijgt. De handgeschreven notitie "Verzonden 24/5" dient als administratieve bevestiging van de verzenddatum. De vermelding "Wijk 12" en het adres in de Ten Katestraat suggereren dat de ontvanger een marktkoopman of kleine ondernemer in Amsterdam-West was.

Officiële kennisgeving / disciplinaire brief.

Dit document is een officiële strafmaatregel opgelegd aan de heer J.F. Sas. De kernpunten zijn: * **Overtreding:** Het in gevaar brengen van de orde op de Centrale Markt op 14 mei 1941. Wat de exacte aard van de verstoring was, wordt niet vermeld, maar in de context van 1941 kan dit variëren van zwarte handel tot politiek protest of een simpel handgemeen. * **Straf:** Een tijdelijk marktverbod van veertien dagen (van 17 tot en met 30 mei 1941). * **Juridische grondslag:** Artikel 35 lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt. * **Escalatie:** De zaak is voorgelegd aan de Regeringscommissaris voor Amsterdam om te bepalen of een uitsluiting voor langere termijn noodzakelijk is. Dit duidt erop dat de directie de overtreding als ernstig beschouwde.

Ambtsbericht/Rapport van de marktinspectie.

Het document beschrijft een geval van vandalisme dat in de context van 1941 een zware politieke lading heeft. J.E. Sas ("Hannes") heeft een galg gekrast in de vaste zitplaats van grossier Beugel op de veiling. Hoewel Sas beweert dat hij het "zomaar" deed omdat hij geen doodskop kon tekenen, blijkt uit de marginale notitie de werkelijke reden: Beugel was een bekend lid van de NSB. De rapporteur noemt het een "zeer ernstig feit", wat de gespannen sfeer op de markt tussen NSB'ers en hun tegenstanders illustreert. Het tekenen van een galg op de stoel van een collaborateur was een duidelijke vorm van intimidatie en verzet. Uiteindelijk krijgt Sas een straf van 14 dagen ontzegging van de toegang wegens "verstoren van de orde". ---

Dienstrapport (Rapport)

* **Kern van de zaak:** Controleur Schiermeier rapporteert dat hij J.F. (Hannes) Sas op heterdaad heeft betrapt bij het stelen van twee bloemkolen uit de voorraad van grossier P. van Saane. De diefstal vond plaats rond 05:00 uur 's ochtends in het Halgebouw van de Centrale Markt. * **Context van de observatie:** De controleur hield een bewuste surveillance ("onderget had zich daar opgesteld om beter overzicht te hebben") naar aanleiding van eerdere meldingen van diefstal door grossiers. * **Daderinformatie:** De verdachte is een ervaren werknemer (reeds jaren in dienst) van de firma Ossedryver, gevestigd in hetzelfde marktgebouw. Zijn persoonlijke gegevens (geboortedatum, woonadres) zijn nauwkeurig genoteerd voor verdere vervolging. * **Status van de zaak:** De controleur heeft de verdachte direct geconfronteerd en de goederen laten terugleggen. Er is "rapport aangezegd", wat betekent dat er een officiële melding van is gemaakt. De handgeschreven notitie "Proces Verbaal!" bovenaan duidt erop dat de zaak is overgedragen voor strafrechtelijke vervolging.

Dienstbrief / Officiële kennisgeving.

Deze brief dient als een officiële disciplinaire maatregel tegen de heer J.F. Sas. De aanleiding is een gerapporteerde diefstal op de Centrale Markt in Amsterdam, gepleegd op 15 juni 1942. De waarnemend directeur van de markt legt een directe sanctie op: een verbod op toegang tot de markt voor de duur van twee weken (van 17 tot en met 30 juli 1942). Opvallend is de juridische onderbouwing via het "Reglement op de Centrale Markt". Tevens wordt er gedreigd met een zwaardere straf: de zaak is voorgelegd aan de burgemeester om te beslissen of een langdurige uitsluiting gerechtvaardigd is. De administratieve aantekeningen ("Verzonden 16/7", dossiernummers in rood en zwart) wijzen op een strakke bureaucratische afhandeling binnen de gemeentelijke diensten.

Officiële kennisgeving / brief.

* **Inhoud:** De brief is een officiële mededeling van een strafmaatregel. De heer J.F. Sas wordt ervan beschuldigd op 15 juni 1942 diefstal te hebben gepleegd op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Sanctie:** Als gevolg hiervan wordt hem de toegang tot de markt ontzegd voor een periode van 14 dagen (17 t/m 30 juli 1942). Er wordt expliciet verwezen naar de juridische grondslag: artikel 35 lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt. * **Escalatie:** De waarnemend directeur heeft de zaak tevens voorgelegd aan de burgemeester om te bepalen of een langere uitsluiting noodzakelijk is. Dit duidt erop dat diefstal op de markt in deze periode hoog werd opgenomen. * **Vorm:** De zakelijke en dwingende toon is kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. De afkorting "wnd." onderaan staat voor "waarnemend".

# TRANSCRIPTIE [Linksboven in rood:] 77/50/4 [Daaronder getypt en doorgehaald:] 37/62/4 M. [Daaronder:] 2 [Rechtsboven:] VB/HB. [Handgeschreven handtekening/paraf:] [Onleesbaar, mogelijk W. Brouwer] [Handgeschreven:] 21/7 [Rechtsonder de kop:] 21 Juli 1942. **Straf J.F.Sas.** **Centrale Markt.** den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r . In bijlage dezes heb ik de eer U te doen...

verband met meerdere diefstallen van dien aard, welke den laatsten tijd zijn voorgekomen en de geruchten, die daarbij om genoemden Sas de ronde doen, acht ik het gewenscht om Sas voornoemd voor langeren tijd van de Centrale Markt te weren. Ik heb de eer U beleefd in overweging te geven wel te willen bevorderen, dat bij Besluit van den Burgemeester, krachtens het bepaalde in lid 3 van vorenaangeha...

# TRANSCRIPTIE *Extra* HG. den Heer J.F. Sas, Ten Katestraat 12 I, Amsterdam-West. Wijk 12. 77/16/3 M. [ruimte] 24 Mei 1941. Hiermede bericht ik U, dat ik de U met mijn brief van 16 dezer No. 77/16/2 M. opgelegde straf heb teruggebracht van veertien dagen op zeven dagen. Op 24 dezer zal U derhalve weder toegang tot de Centrale Markt worden verleend. De Directeur,

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtelijke brief / Correspondentie. * **Datum:** 21 juli 1942. * **Afzender:** De waarnemend Directeur van de Centrale Markt (Amsterdam). * **Ontvanger:** De Wethouder voor de Levensmiddelen te Amsterdam. * **Kenmerken:** Archiefnummers 77/50/4 (rood potlood), 37/62/4 M. (doorgehaald), referentie VB/HB. Bevat handgeschreven parafen en de datum "21/7"...

# TRANSCRIPTIE Aan: J. F. Jansen Czaar Peterstraat 93 ^I