H.C. Ebeling

Getypte brief op officieel briefpapier.

* **Doel:** De brief is een acquisitiepoging om abonnementen te verkopen voor het dagblad *Het Volk*. De NAF probeert zowel collectieve abonnementen voor de kantines te slijten als individuele werknemers te bereiken via affiches op de werkvloer. * **Toon:** De toon is formeel en overtuigend. Er wordt geprobeerd *Het Volk* te presenteren als een kwaliteitskrant voor "werkend Nederland", waarbij de politieke lading (de gelijkschakeling door de bezetter) wordt verbloemd als een positieve "ontwikkeling". * **Infiltratie:** Opvallend is het verzoek aan de directie om iemand binnen het bedrijf aan te wijzen die namen en adressen van potentiële abonnees verzamelt. Dit getuigt van de tactiek om via de officiële bedrijfsstructuur invloed uit te oefenen op de werknemers.

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en stempels.

* **Doel van de brief:** De brief dient ter verspreiding van propagandamateriaal over het winterprogramma van "Vreugde en Arbeid". De ontvangers wordt verzocht de brochures in bedrijfskantines te leggen om het personeel te bereiken. * **Terminologie:** Het document gebruikt specifiek nationaalsocialistisch jargon. * **"Gefolgschaft":** Een directe vertaling van de Duitse term voor het personeel van een bedrijf, waarbij de hiërarchische trouw aan de "bedrijfsleider" centraal staat. * **"Socialen voorman":** Een vertrouwenspersoon binnen een bedrijf, aangesteld door het NAF, die toezicht hield op de nationaalsocialistische sfeer en arbeidsomstandigheden op de werkvloer. * **Toon:** De toon is formeel, maar dwingend-beleefd ("ik U beleefd verzoek... in het vertrouwen dat U..."). Het weerspiegelt de poging van de bezetter om via het NAF de controle over de Nederlandse arbeidersklasse te winnen.

Dienstbrief / Officiële correspondentie.

* **Vorm:** Een officiële brief op voorgedrukt briefpapier van het Nederlandsche Arbeidsfront. De tekst is getypt, met handgeschreven toevoegingen (stempels, paraaf en handtekening). * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige spelling (bijv. "mededeeling", "eventueele"). De aanhef "Kameraad" en de afsluiting "met kameraadschappelijken groet" zijn typerend voor de nationaalsocialistische terminologie van die tijd. * **Inhoud:** De brief bevestigt een geplande bijeenkomst op 24 augustus 1942 voor het personeel van de Amsterdamse Gemeente Marktwezen. De bijeenkomst vindt plaats in de bovenzaal van Café Marcanti aan de Jan van Galenstraat. Er worden instructies gegeven over de organisatie (zaalhuur, aanwezigheid) en de protocollaire opening/sluiting van de vergadering, mocht de heer Sixma afwezig zijn. * **Fysieke kenmerken:** Het document vertoont archiefkenmerken zoals dossiernummers en stempels die wijzen op administratieve verwerking. De rode pijl onderaan is een opvallend visueel element om het referentienummer te benadrukken.

Document

In deze brief verzoekt H.C. Ebeling, namens de propagandadienst van het Nederlandsche Arbeidsfront (NAF), om een gesprek met een niet nader genoemde functionaris. Het doel van dit "onderhoud" is het organiseren van een bedrijfsvergadering voor het personeel van de betreffende dienst. De toon van de brief is uiterst formeel en zakelijk, kenmerkend voor de bureaucratische omgangsvormen in de oorlogsjaren. De handgeschreven aantekeningen en stempels wijzen op de administratieve verwerking door de ontvangende instantie; de datumstempel "29/7" suggereert dat de brief een dag na verzending is ontvangen en geregistreerd.

Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen.

De brief is een formeel verzoek van het Nederlandsche Arbeidsfront (NAF) aan de directeur van het Gemeentelijk Marktwezen in Amsterdam voor het organiseren van een propaganda-bijeenkomst voor het personeel. * **Toon en strategie:** De toon is formeel-beleefd, maar dwingend. De afzender voert de druk op door expliciet te vermelden dat de (pro-Duitse) burgemeester van Amsterdam zijn goedkeuring al heeft gegeven. Dit laat de ontvanger weinig ruimte om te weigeren zonder politieke consequenties. * **Doel:** Het organiseren van een bijeenkomst in het kader van de actie "Een jaar Nederlandsch Arbeidsfront". Dit was bedoeld om de legitimiteit van deze door de bezetter ingestelde organisatie te vergroten onder arbeiders. * **Locatie:** Café Marcanti (gelegen nabij de Jan van Galenstraat en de Centrale Markthallen) wordt genoemd als eerdere locatie, wat logistiek gezien voor het marktpersoneel een logische plek was. * **Handgeschreven notitie:** De aantekening "Vrijdag 30/4" duidt er waarschijnlijk op dat de bijeenkomst uiteindelijk is gepland voor vrijdag 30 april 1943, de laatste dag van de door Ebeling gewenste maand april. ---

verlorene opnieuw te winnen. Zoo noodig is hij gaarne bereid één en ander persoon- lijk uitvoerig toe te komen lichten. U dankzeggend voor Uw wel- willende aandacht en inmenging dezerzijds, verblijf hij in af- wachting. Met de meeste hoogachting, (R.J.Wieland) R.J.Wieland Hobbemakade 67 III te Amsterdam-Zuid.

# TRANSCRIPTIE *extra* HG. den Heer S.Nebig, Vespuccistraat 88 II, <u>Amsterdam-West.</u> Wijk 26A. 24/1/4 M. 9 Mei 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 18 April jl. ver- leen ik U hierbij gedurende twee maanden na dato dezes uitstel van Uw verplichting om regelmatig een plaats op de markt Amstelveld te bezetten. De Directeur,

A. 59, Vught, 2804. HILLEGOM, W. van Zanten, Hoofdstraat 130, Tel. 5636. HILVERSUM, Coöperatieve Veiling Vereeniging, Berensteinscheweg, Tel. 4913. HIPPOLYTUSHOEF, Albert Lont, Nieuwestraat. HOEK VAN HOLLAND, A. de Munk, Prins Hendrikstraat 234. H. de Man, Prins Hendrikstraat 243a, Tel. 12. **[Rechter pagina]**

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven: Extra] VD/HB. 37/65/1 M. 24 Juni 1942. den Heer Directeur der Nederland- sche Groenten-en Fruitcentrale, Laan Copes van Cattenburgh 62, Den Haag.

# TRANSCRIPTIE HB. de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale, Laan Copes van Cattenburch 62, Den Haag. 2b/59/2 M. 2. 25 September 1942. *Handgeschreven in rood:* Verzonden 25/9 In bijlage dezes heb ik de eer U te doen toekomen een aan- vrage tot toelating als georganiseerde bij de Nederlandsche Groente en Fruitcentrale om ingedeeld te worden in de groep handelaren in ge wassen van den tuinb...