A. Harpman

Officiële waarschuwingsbrief (aanmaning).

* **Inhoud:** De brief is een formele sommatie aan de heer A. Harpman. Hij heeft een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn vaste standplaats op de Dapperstraatmarkt. Hij krijgt nog vier dagen de tijd (tot 11 juni) om de schuld te voldoen, anders verliest hij per direct zijn vergunning en standplaats conform het marktreglement. * **Administratieve taal:** Het taalgebruik is zakelijk, dwingend en juridisch onderbouwd door verwijzing naar "artikel 11 van het Reglement op de Markten". Opvallend is het gebruik van de "y" in plaats van de "ij" (hierby, wys, blyft, onherroepelyk), wat in de toenmalige ambtenarij nog voorkwam. * **Sociale clausule:** De brief bevat een ontsnappingsclausule voor mensen in nood: indien de geadresseerde "steun geniet" (werkloosheidsuitkering) of ziek is, kan de intrekking van de standplaats worden opgeschort. Dit duidt op de economische kwetsbaarheid van marktkoplui in die periode.

Brief / Ambtelijk advies

Het document is een kort, zakelijk schrijven van een marktopzichter genaamd J. Renz aan zijn superieur, de Inspecteur. De kern van het schrijven is een negatief advies met betrekking tot een niet nader gespecificeerd verzoek van een heer A. Harpman, die standplaats (plaatsnummer) 175 bezet. De reden voor het negatieve advies is strikt formeel: het verzoek zou in strijd zijn met artikel 9 van het toen geldende reglement op de markten. Het handschrift is een verzorgd, schuin lopend kantoorschrift dat kenmerkend is voor de vroege 20e eeuw.

Getypte officiële brief (doorslag of kopie).

De brief is een officiële reactie op een verzoek van de heer A. Harpman. Harpman, een marktkoopman op de Dapperstraat in Amsterdam, heeft toestemming gevraagd om zijn standplaats tijdelijk niet te bezetten. De directeur verleent deze toestemming tot eind september 1939, onder de strikte voorwaarde dat het marktgeld gedurende die periode wel gewoon doorbetaald wordt. De taal is formeel en typerend voor de vooroorlogse administratie, inclusief de toen gangbare spelling (zoals "uiterlyk" en "tydens" met een 'y' in plaats van 'ij'). Het adres "Nieuwe Prinsengracht 56 I" en de verwijzing naar "Wyk 10" duiden op de administratieve indeling van de stad Amsterdam in die tijd.

Doorslag van een officiële brief (mogelijk een dossierkopie).

De brief is een formeel antwoord op een verzoek van de heer A. Harpman, ingediend op 15 juni 1939. Harpman, een marktkoopman, heeft toestemming gevraagd om zijn vaste standplaats op de Dappermarkt in Amsterdam tijdelijk niet te hoeven bezetten. De directeur verleent deze toestemming tot eind september 1939, maar stelt hierbij de strikte voorwaarde dat het verschuldigde marktgeld (de staangeldvergoeding) gedurende deze periode van afwezigheid wel gewoon doorbetaald moet worden. Dit wijst op de strikte regelgeving rondom marktplaatsvergunningen in die tijd: wie zijn plek niet gebruikte zonder toestemming, liep het risico deze kwijt te raken.

Getypte brief (officiële correspondentie).

* **Inhoud:** De brief is een officiële reactie op een verzoek van de heer Harpman. Hij krijgt toestemming om zijn standplaats op de Dapperstraatmarkt tijdelijk (voor ongeveer drie maanden) onbezet te laten. De dwingende voorwaarde is dat het verschuldigde marktgeld gedurende zijn afwezigheid wel gewoon wordt doorbetaald. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en ambtelijk, typerend voor de vooroorlogse Nederlandse bureaucratie (gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' in woorden als 'hierby', 'uiterlyk' en 'tydens'). * **Administratieve context:** De codes links- en rechtsboven zijn archiefreferenties en initialen van de behandelend ambtenaar en typist. De toevoeging "Wyk 10" duidt op de indeling van de stad of de marktdienst.

Getypte brief (officiële correspondentie).

* **Inhoud:** De brief is een formele goedkeuring van een verzoek van de heer Harpman. Hij krijgt toestemming om zijn standplaats op de Dappermarkt in Amsterdam tijdelijk onbezet te laten tot eind september 1939. * **Voorwaarde:** De toestemming is strikt gebonden aan de voorwaarde dat het verschuldigde marktgeld tijdens zijn afwezigheid wel gewoon doorbetaald moet worden. * **Stijl en Spelling:** Het taalgebruik is ambtelijk en formeel. Opvallend is het gebruik van de letter 'y' waar we tegenwoordig 'ij' gebruiken (*hierby, uiterlyk, tydens*), wat gebruikelijk was in bepaalde administratieve contexten in die tijd. * **Administratieve sporen:** Het referentienummer linksboven en de handgeschreven notitie "extra" wijzen op een zorgvuldige archivering en categorisering van de correspondentie.

Getypte brief (afschrift).

* **Doel van de brief:** Een verzoek van een marktkoopman (A. Harpman) om zijn bestaande bakvergunning uit te breiden. * **Huidige situatie:** De afzender heeft reeds een vergunning om oliebollen en wafels te bakken op de markt van het Waterlooplein en de Dapperstraat. * **Verzoek:** Hij vraagt toestemming om deze vergunning te laten gelden voor alle markten in de stad Amsterdam ("dezer stede"). * **Toon:** Formeel, zakelijk en beknopt. Het gebruik van "w.g." (was getekend) duidt aan dat dit een officieel afschrift is van het originele document voor administratieve doeleinden.

Ambtelijke notitie/bijblad betreffende een marktvergunning.

Het document is een ambtelijk verslag van een gesprek met de heer A. Harpman in april/mei 1939. Harpman beschikt op dat moment al over vergunningen voor het bakken van waren op het Waterlooplein en op zaterdagen in de Dapperstraat. De kern van het document is zijn verzoek om uitbreiding: hij wil ook op maandagen op de Noordermarkt oliebollen en wafels mogen bakken. De behandelend ambtenaar (mogelijk de heer Delleau, wiens naam bij de data 25-4-39 en 6-5-39 staat) adviseert positief ("geen bezwaar"). De doorhalingen in de tekst duiden op een directe verslaglegging waarbij de formulering tijdens het schrijven is aangepast van een formele vraag om toestemming naar een weergave van de intentie ("bedoeling") van de aanvrager.

Handgeschreven ambtelijk advies/memo.

* **Inhoud:** Het document betreft een ambtelijk advies over een standplaatsvergunning voor een patatbakker. De adviseur (waarschijnlijk een marktmeester of opzichter) staat positief tegenover de Noordermarkt, maar wijst het Mosplein af. * **Argumentatie:** De afwijzing voor het Mosplein is gebaseerd op ruimtegebrek ("geen bakplaats vrij") en de vrees voor overlast of conflicten met andere marktkooplieden ("klachten voorzie wanneer hij tusschen de stallen in geplaatst wordt"). Dit suggereert dat een frietkraam vanwege hitte, geur of drukte een specifieke, vrije plek nodig had. * **Taal en spelling:** Er wordt gebruikgemaakt van de toen gangbare spelling (bijv. "tusschen", "adviseeren"). De term "patates-frites" duidt op de opkomst van deze snack in het Nederlandse straatbeeld in de jaren '30. * **Status:** De doorhaling van "Mosplein" in de derde regel van de hoofdtekst laat zien dat het advies tijdens het schrijven werd toegespitst op de resterende mogelijkheden.

Marktregister / Administratief kasboek van standplaatshouders.

* **Structuur:** Het document is een strak vormgegeven administratief overzicht. Er zijn kolommen voor standplaatsnummer, naam, handelswaar en een sectie voor de dagen van de week (M, D, W, D, V, Z) om de aanwezigheid bij te houden. * **Inhoud:** Het aanbod is zeer divers: van versproducten (groenten, fruit, vis, kaas) tot textiel (manufacturen, kousen, schorten) en specialistische artikelen zoals "ansichtkaarten", "gummi hakken" en "2e hands boeken". * **Opmerkelijke details:** * Veel namen wijzen op een Joodse achtergrond (o.a. Blits, Isaac, Lakmaker, Naarden, Boas), wat typerend is voor de markten in grote steden als Amsterdam (bijv. de Waterloopleinmarkt of Albert Cuypmarkt) in deze periode. * Bij nummer 200 (L. Keizer) staat een interessante aantekening: *"te lang in steun om het nog te controleeren"*, wat impliceert dat deze persoon een uitkering ("steun") ontving en mogelijk daardoor niet meer actief was op de markt. * De kolom "Bijzonderheden" bevat diverse korte notities zoals "vrouw", "man", "werkt als knecht" of "maakt zelf sigaren".

# TRANSCRIPTIE Dapperstraat 20 Jun 1939 Den Heer Inspecteur Hierbij zou ik U in overweging willen geven het verzoek van Dhr: A. Harpman pl: nº 175, niet toe te staan, daar het in strijd is met art: 9º van het reglement op de markten – Marktopsz. J. Renz

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (afschrift). * **Datum:** 16 april 1939. * **Afzender:** A. Harpman, wonende aan de Nieuwe Prinsengracht 56 I, Amsterdam. * **Ontvanger:** Burgemeester en Wethouders van Amsterdam. * **Kenmerken:** Bevat archiefnummers "No. 20/13/1 M. 1939 AFSCHRIFT" en "No. 110/7 L.M. 1939". * **Taal:** Nederlands.

# TRANSCRIPTIE 26/30/2 M. *extra* [handgeschreven] vP/G. 13 Juli 1939 den Heer A. Harpman, Nieuwe Prinsengracht 56 I, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wyk 10. Naar aanleiding van Uw brief, ingekomen op 15 Juni jl. verleen ik U hierby toestemming om tot uiterlyk einde September a.s. Uw plaats op de markt Dapperstraat niet te bezetten, mits U zorgdraagt, dat het ook tydens Uw afwezig- heid verschuldi...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in potlood/pen:] *extra* [Linksboven:] 26/30/2 M. [Rechtsboven:] vP/G. 13 Juli 1939 den Heer A. Harpman, Nieuwe Prinsengracht 56 I, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wyk 10. Naar aanleiding van Uw brief, ingekomen op 15 Juni jl. verleen ik U hierby toestemming om tot uiterlyk einde September a.s. Uw plaats op de markt Dapperstraat niet te bezetten, mits U zorgdraagt, da...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële brief / Aanmaning. * **Instantie:** Gemeente Amsterdam, Dienst Marktwezen. * **Datum:** 5 juli 1939. * **Geadresseerde:** Den Heer A. Harpman, Nieuwe Prinsengracht 56 I, Amsterdam. * **Onderwerp:** Achterstallige betaling marktgeld standplaats Dapperstraat. * **Kenmerk:** 26/32/2 M.