H. Hendriks

Handgeschreven administratieve notitie op een voorgedrukt formulier ("Alg. Zaken-Model No. 14").

Dit document is een ambtelijke correspondentie betreffende de arbeidsstatus van een burger, H. Hendriks, tijdens de Duitse bezetting. Uit de tekst blijkt dat Hendriks is ontslagen uit het Rijkswerkkamp Sellingerbeetse. De afkorting "W.V." in de tekst staat voor de Rijksdienst voor de Werkverruiming, de instantie die dergelijke kampen beheerde. De notitie dient als waarschuwing voor de inspecteur: hoewel de persoon ontslagen is, wordt hij nog steeds als arbeidsgeschikt beschouwd ("is niet afgekeurd") en kan hij op elk moment worden opgeroepen voor een medische herkeuring. Het feit dat hij "niet ingeschreven voor een werkplaats" is, duidt op een tijdelijke status van werkloosheid onder toezicht. De verschillende data op het document laten de bureaucratische snelheid zien waarmee de informatie werd verwerkt en uiteindelijk gearchiveerd.

Administratieve lijst van marktkooplieden (waarschijnlijk een register van de Centrale Markt Amsterdam).

Dit document biedt een gedetailleerd overzicht van de handel in de Amsterdamse open lucht markten in de eerste helft van de 20e eeuw. De lijst bevat diverse interessante administratieve kenmerken: * **Identificatie:** Personen worden geïdentificeerd met hun naam, geboortedatum en woonadres. De Romeinse cijfers (I, II, III) en 'hs' (huis) bij de adressen duiden op de verdieping van de woning. * **Geografie:** De marktkooplieden kwamen niet alleen uit Amsterdam zelf, maar ook uit omliggende plaatsen zoals Aalsmeer, Volendam en zelfs Utrecht. De locaties van de markten beslaan de hele stad, van de bekende Albert Cuypmarkt tot markten op het Minervaplein en de Jan Evertsenstraat. * **Handelswaar:** De producten zijn zeer divers: vis (voornamelijk mosselen), bloeiende planten, groenten, fruit (waaronder 'grapefruit'), koek, en 'galanterie-waren' (kledingaccessoires of snuisterijen). Opvallend is de vermelding 'ongeregeld' (allerlei goederen/tweedehands) en 'surrogaten', wat mogelijk wijst op de schaarste in of kort na de oorlogsjaren. * **Administratieve Opmaak:** De kolom met herhalingstekens (de 'dito' streepjes of krulletjes) laat zien dat handelaren vaak gegroepeerd werden op basis van de markt waar ze stonden of het product dat ze verkochten.

Adreslijst / Bedrijvengids (onderdeel van een groter register).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op plaatsnaam. Per plaats worden één of meerdere contactpersonen of bedrijven genoemd. * **Inhoudelijke focus:** Er is een duidelijke oververtegenwoordiging van de groenten- en fruithandel (zie o.a. Groningen: "Directeur Vrije groenten- en fruitveiling"; Rotterdam: "Frutasa"). Ook maritieme toelevering ("Deutsche Schiffsausrüstung" in Rotterdam) en algemene levensmiddelen komen voor. * **Datering:** Hoewel een exact jaar ontbreekt, wijzen de spelling (bijv. "veiling vereeniging") en de korte telefoonnummers (dikwijls slechts 2 of 3 cijfers voor kleinere plaatsen) op de periode 1930-1950. * **Geografie:** De lijst beslaat heel Nederland, van Groningen in het noorden tot Maastricht in het zuiden en diverse Waddeneilanden (Texel, Ameland).

Officiële correspondentie (brief)

* **Doel van de brief:** De Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) stuurt een kopie van een brief van een zekere H. Hendriks door naar de directeur van het Marktwezen in Amsterdam met de vraag om advies. Het lijkt te gaan om een administratieve afhandeling van een verzoek of klacht van Hendriks. * **Administratief proces:** De handgeschreven notities onthullen de opvolging bij de ontvangende instantie (Marktwezen). De notitie "oproepen 27-9-43 de balie" duidt erop dat H. Hendriks is ontboden voor een gesprek aan de balie op 27 september. De notitie "Gzger per 29/9 '43" suggereert dat er op die datum een antwoord of besluit is verzonden ("Gezonden" of "Gezegd"). * **Identificatie:** Het adres Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam is de locatie van de Centrale Markthallen, de zetel van het Marktwezen.

Briefkaart (voorzijde).

* **Frankering:** De tekst "Frankeering in afrekening" duidt erop dat dit een zakelijke of officiële zending betreft waarbij de portokosten achteraf per verzamelrekening met de PTT werden verrekend. Dit kwam veel voor bij gemeentelijke instanties of grote bedrijven in Amsterdam. * **Adressering:** De kaart is gericht aan een heer ("DEN HEER" is behouden, "MW." voor Mevrouw is handmatig doorgehaald). De ontvanger is H. Hendriks aan de Kerkstraat 375 te Amsterdam. * **Locatie:** De toevoeging "C." achter Amsterdam staat voor 'Centrum'. "Wijk 4" verwijst naar een specifieke administratieve of postale wijkindeling van de stad die destijds in gebruik was voor de postbezorging. * **Schrift:** Het handschrift is een vlot, leesbaar cursief met een klassieke vulpen of kroontjespen gezet.

Doorslag van een ambtelijke brief (getypt).

* **Afzender:** Hoewel de specifieke instantie niet in de briefkop staat (omdat het een doorslag betreft), blijkt uit de tekst dat de brief afkomstig is van een Amsterdams bestuursorgaan, waarschijnlijk de directie van de plaatselijke markt- of distributiedienst, gezien de verwijzing naar de "Commissie voor de vischverdeeling te Amsterdam". * **Kernboodschap:** De brief is een negatief advies naar aanleiding van een aanvraag van een zekere H. Hendriks. De man wilde blijkbaar een vergunning of toewijzing voor de handel in vis. Na controle blijkt echter dat hij geen verleden heeft in deze branche in Amsterdam en nooit een ventvergunning heeft bezeten. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen gebruikelijke formele, ambtelijke spelling (zoals "Nederlandsche", "vischverdeeling", "dezer stede") en een zeer zakelijke, afstandelijke toon. * **Opmerkelijke details:** De handgeschreven notitie "extra" kan duiden op een extra afschrift voor een specifiek dossier of een afwijkende administratieve behandeling.

Getypte notulen of een adviesrapport van een commissievergadering.

Dit document biedt een inkijkje in de bureaucratische afhandeling van verzoeken binnen de visdetailhandel tijdens de bezettingsjaren. De toon is zakelijk en streng. De Commissie treedt op als een filter voor de schaarse middelen (visdistributie) en vergunningen. Opvallend is de afwijzende houding tegenover nieuwe instromers of uitbreidingen. Verzoeken worden afgewezen op basis van: 1. **Gebrek aan bewijs:** Hendriks wordt niet erkend als vakman omdat niemand hem kent van vóór 1938. 2. **Oorlogsomstandigheden:** Blank moet wachten tot na de oorlog voor uitbreiding van rookcapaciteit. 3. **Controle-overwegingen:** Posthumius wordt verdacht van het willen ontduiken van marktcontroles door een winkel te openen. In deze periode was de controle op winkels vaak anders geregeld dan op de markt, waar de zwarte handel wellicht makkelijker kon worden aangepakt of juist welig tierde. Slechts in het geval van G. Wezer wordt een verzoek (deels) ingewilligd, maar pas nadat er hard bewijs is geleverd over de omzet in het referentiejaar 1939. Dit onderstreept hoe belangrijk historische bedrijfsgegevens waren voor de distributie-economie tijdens de oorlog.

Inspectierapport (groentewinkels).

Het document is een getypt weekverslag, aangevuld met handgeschreven gegevens, van een controleur van de Amsterdamse marktpolitie. Het bevat een overzicht van inspecties bij acht verschillende groentewinkels verspreid over de stad (o.a. in de Jordaan, Oost, de Pijp en de Rivierenbuurt). Uit het rapport blijkt dat de meeste winkeliers zich aan de regels hielden ("geen" bijzonderheden). Er zijn echter twee uitzonderingen: 1. **H.W. Koenders** (Hemonystraat) kreeg een waarschuwing vanwege het niet (correct) voeren van een **prijsbord**. Dit was een administratieve overtreding. 2. **H.R. Oele** (Rijnstraat) was onderwerp van een officieel **"Rapport"** (proces-verbaal). Dit wijst op een ernstigere overtreding van de geldende bepalingen. Onderaan staan administratieve stempels, waarbij de "M. 1944 7/2" waarschijnlijk de datum van archivering of verwerking aangeeft (7 februari 1944).

Officieel verslag / bulletin van werkzaamheden betreffende de tewerkstelling van Joodse werklozen.

Dit document is een ambtelijk verslag over de bureaucratische afhandeling van de tewerkstelling van Joodse mannen in januari 1942. Het belicht de nauwe samenwerking en de hiërarchische verhoudingen tussen de Nederlandse instanties (Arbeidsbureau, Rijksdienst voor de Werkverruiming) en de Duitse bezettingsautoriteiten (vertegenwoordigd door de *Beauftragte*). Opvallende punten in de tekst zijn: * **Administratieve controle:** Er is sprake van nauwgezette registratie in kaartregisters en het blokkeren van steun voor degenen die elders werk vonden. * **Uitzonderingen:** Sommige werkgevers proberen hun Joodse personeel te behouden, wat in enkele gevallen door de Duitse autoriteiten wordt toegestaan. * **Logistieke problemen:** De extreem strenge winter van 1941-1942 zorgde voor grote vertragingen. Sneeuwval en vorst in het noorden en oosten (Drenthe/Groningen) legden transporten stil en verhinderden dat arbeiders op verlof konden gaan. * **Conflicten over verlof:** Er ontstaat een bevoegdheidsconflict wanneer de *Beauftragte* gepland verlof voor Joodse arbeiders weigert goed te keuren, waarna de kwestie wordt geëscaleerd naar de waarnemend Secretaris-generaal. Het verslag hanteert een nuchtere, zakelijke toon, maar beschrijft in feite de methodische uitsluiting en isolatie van de Joodse bevolking onder de dekmantel van werkgelegenheidsprojecten.

# TRANSCRIPTIE Stiefzoon van N. L. Wants Hermannus, Maria, Henriët. Geb: 9 mei 1927. A’dam Hudsonstraat 64^II m. i. geen bezwaar, 29-11-43 modelbriefje Dekker [Paraaf/Handtekening] 26/2 42 [in rood]

A.Hendriks,oud 59 jaar en wonende Nieuwe Teertuinen 3 huis,alhier,ver- zoekt om een erkenning alskkleinhandelaar in groente en fruit. Hendriks is sedert 1934 in het bezit van een ventvergunning onder serie 9 No 52,waarbij hij gerechtigd is te venten met visch in het stadsdeel Centrum.Desgevraagd verklaarde hij mij,dat hij meesten tijds handelt met genoemd artikel.In de zomermaanden handelt hij ech...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven ambtelijke notitie of verslag. * **Taal:** Nederlands. * **Datering:** Onbekend, op basis van handschrift en geboortedatum (1866) waarschijnlijk midden 20e eeuw. * **Betrokken personen:** G.J. Hendriks (geboren 22-12-1866). * **Instanties:** Directie van het Marktwezen.

# TRANSCRIPTIE R A P P O R T . By onderzoek is gebleken dat G.J. Hendriks, oud 45 jaar, wonende 3e Oosterparkstraat 58 I, omtrent wien de Comm. van Advies, bedoeld in het Crisis-Organisatiebesluit 1933 in bygaand schryven vragen stelt, vanaf 1928 tot 15 Januari 1939 werkzaam is geweest by de firma C.F. Helms en Zn., groothandel met aardappelen alhier. Hendriks trad by deze firma als chauffeur op...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtsbericht / Rapport * **Referentienummer:** No. 46ᶜ/40/1 M. 1943 ²/₇ * **Datum:** 29 juni 1943 (met aantekening van 30 juni 1943) * **Locatie:** Amsterdam * **Afzender:** De Haer, Inspecteur van het Marktwezen * **Ontvanger:** Directeur van het Marktwezen * **Betrokkene:** G.J. Hendriks Sr. (kleinhandelaar, geb. 22-12-1866)